miniatuur|Vlag met logo De Bescherming Bevolking (BB) was de Nederlandse organisatie voor civiele bescherming die in 1952 werd opgericht om de bevolking in tijd van oorlog te kunnen beschermen. De organisatie was opgezet naar Brits model, waar de civiele bescherming een belangrijke rol speelde tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Functie thumb|thumbtime=0:32|Voorlichting BB in het Polygoonjournaal in 1961 De taak die de overheid aan de Bescherming Bevolking had toebedeeld, was die van het verrichten van hulp aan de bevolking onder bijzondere omstandigheden, zoals de gevolgen van oorlogshandelingen, maar ook grootschalige rampenbestrijding. Ze kende onder meer een brandweerdienst, een eerstehulpdienst en een reddingsdienst. De BB werd ook belast met het voorlichten van de burgers. Begin jaren 50 ging men nog uit van een oorlog met conventionele wapens, maar vanaf de tweede helft van de jaren 50 ging men ervan uit dat de Derde Wereldoorlog zeer waarschijnlijk met kernwapens zou worden uitgevochten.
Vrijwilligers thumb|thumbtime=15|Oefening van de organisatie in 1954 De BB had een kern van medewerkers in overheidsdienst en verder bestond de organisatie uit vrijwilligers. In 1956 telde de organisatie ruim 160.000 vrijwilligers. Er waren ongeveer 200.000 medewerkers nodig om de organisatie volledig te bemannen. Ondanks een intensieve wervingsactie lukte het niet om de organisatie compleet te krijgen. In de beste jaren bestond de organisatie uit ten hoogste 156.000 man.
Noodwachtplichtigen Intussen was de militaire dreiging sterk gewijzigd. De wereld moest zich voorbereiden op de mogelijkheid van een kernoorlog. Er werd een nieuw organisatieonderdeel opgericht, de ABC-dienst, voor beschermingsmaatregelen bij oorlogvoering met atoomwapens (kernwapens), biologische wapens en chemische wapens. Men dacht daarvoor ongeveer 40.000 getrainde functionarissen nodig te hebben.
Om volledige bemanning van de organisatie te bereiken werd in 1958 de noodwachtplicht ingevoerd. Mannen die buitengewoon dienstplichtig waren, werden verplicht noodwachter bij de BB. Na invoering van de verplichte deelname kwam de organisatie in korte tijd op sterkte en geleidelijk aan verdween de vrijwillige BB'er. Tot de opheffing van de BB in 1986 bleef de noodwachtplicht van kracht.
Een andere maatregel was dat in 1956 het Korps Mobiele Colonnes (KMC) werd ingesteld, een legeronderdeel dat voornamelijk tot doel had de BB bij te kunnen staan bij calamiteiten, door mankracht en materieel beschikbaar te stellen. Het KMC heeft tot eind 1992 bestaan en werd bemand door herhalingsplichtigen (soldaten en onderofficieren) en reserveplichtigen (officieren) van alle 3 de krijgsmachtonderdelen: landmacht, luchtmacht en marine, die niet meer op herhaling hoefden te komen bij het onderdeel waar zij hun dienstplicht hadden vervuld. Zij werden in enkele weken voorbereid op hun taak door een kleine staf van beroepsmilitairen. Het KMC was gehuisvest op de Legerplaats Crailo in Laren N.H. en bestond uit 3 onderdelen: brandweer, reddingsdienst en geneeskundige dienst.
Voorlichting De Nederlandse overheid en haar organisatie BB hielden ernstig rekening met een beperkte aanval met kernwapens op Nederlandse vliegvelden en havengebieden. Men zag goede mogelijkheden om zo'n ramp te kunnen doorstaan, mits men zich terdege zou voorbereiden.
In 1961 werd een pakket van vier brochures huis-aan-huis bezorgd met als titel "Wenken voor de bescherming van uw gezin en uzelf". Hierin adviseerde de overheid de burger hoe in huis te handelen bij met name bombardementen (met kernwapens). De teneur was dat als men thuis de juiste maatregelen trof het allemaal wel mee zou vallen. Voor schrijver en activist Harry Mulisch was deze voorlichtingscampagne aanleiding bliksemsnel een persiflage te schrijven met als titel "Wenken voor de bescherming van uw gezin en uzelf tijdens de jongste dag". Een dodelijke satire en een van de oorzaken dat veel burgers het er moeilijk mee hadden de organisatie Bescherming Bevolking serieus te nemen.
Opheffing Vanaf de jaren zeventig werd er voortdurend bezuinigd op de BB. Op 7 december 1981 deelde de Minister van Binnenlandse zaken mee dat de BB geleidelijk en gefaseerd zou worden opgedoekt. Formeel werd de BB op 11 juni 1986 opgeheven.
Museum Bescherming Bevolking miniatuur|De toegang tot de commandopost te Grou. In het jaar 2000 is de stichting NCBB (Nationale Collectie Bescherming Bevolking) opgericht. Deze stichting heeft de BB-commandopost in het Bunkercomplex Overvoorde voor het publiek open gesteld. De B.B. bunker in Rijswijk is na wat kleine aanvullingen in volledig oorspronkelijke staat hersteld. Gelet op de originaliteit en gaafheid is dit de mooiste en best bewaarde B.B. commandopost van Nederland. Naast de in perfecte staat verkerende B.B. commandopost is er ook een oefenstraat waar de B.B. hun praktische inzet op kon beoefenen en een school of lesgebouw voor theoretisch onderricht. Samen met de commandopost en de voormalige dienstwoning maakt dit een ensemble met hoge culturele erfgoed waarden.
Op het grote complex zijn tevens enkele door de Duitsers gebouwde bunkers voor bezoekers toegankelijk. Ook deze bunkers zijn uniek in hun soort en komen nergens anders in Nederland voor. De Duitse bunkers waren onderdeel van een groot complex ten behoeve van de luftgau Holland. Zij waren belast met het afluisteren van radioverkeerd, met name het radioverkeer van de RAF.
In 2014 is de stichting NCBB opgegaan in het Nederlands Veiligheidsinstituut (sinds 2022: Korpora, Erfgoed Publieke Veiligheid). Het museum is verder gegaan onder de naam 'Museum Bescherming Bevolking' (MBB). In Rijswijk is sinds 2018 een deel van het bunkercomplex gerestaureerd en ingericht als museum. Bezoekers kunnen er een indruk krijgen van de taken van de Bescherming Bevolking in de Koude Oorlog.
Een ander deel van het museum bevindt zich in Grou in de provincie Friesland. In deze 1100 m² grote voormalige commandopost van de Bescherming Bevolking konden bij een calamiteit 150 personen, waaronder het dagelijkse bestuur van de provincie Friesland, hun werk voortzetten. De bunker is de grootste in zijn soort in Nederland en de inrichting is nog vrijwel origineel. In de zomermaanden staan er ook voertuigen opgesteld.
In 2020 is de voormalige BB-commandopost in het Fort Nieuwersluis, nu eigendom van Natuurmonumenten, uit museale overwegingen opnieuw ingericht volgens de situatie zoals die in 1965 bestond.
Verder lezen W.G. Hootveld (2008), "De beslissing die nooit genomen werd. Hoe de Bescherming Bevolking niet de nationale rampenbestrijdingsorganisatie werd". Tijdschrift voor Veiligheid, 7, 22-33. Bart van der Boom (2000), Atoomgevaar? Dan zeker B.B. - De geschiedenis van de Bescherming Bevolking. Sdu Uitgevers, Tine van Merwijk (december 2007), Rijksdienst Cultureel Erfgoed: Civiele verdediging in het tijdperk van de wederopbouw
Externe link Website Museum Bescherming Bevolking
Categorie:Nederlandse overheidsinstantie Categorie:Koude Oorlog