Coprolalie of coprolalia (Grieks, letterlijk stront praten) is een begrip uit de psychologie, psychiatrie, en neurologie. Het is het onvrijwillig uiten van ongepaste woorden, zoals vloeken, schelden, obscene taal, of woorden die om een andere reden niet gepast zijn (onder meer seksistische of racistische taal).
Vaak wordt coprolalie gezien als het belangrijkste kenmerk van het syndroom van Gilles de la Tourette, maar in werkelijkheid komt het verschijnsel slechts voor bij een minderheid van de mensen met Tourette. Onderzoek wijst vaak op ongeveer 10-15% van de mensen met Tourette. Soms wordt gedacht dat coprolalie een opzichzelfstaand fenomeen is, echter is het één complexe uitingsvorm van vocale tics. Vocale tics omvatten vaak enkel geluiden (keelschrapen, fluiten, piepen, etc.) en in sommige gevallen ook woorden. Als die woorden ongepast van aard zijn, worden ze als coprolalie geklasseerd. Coprolalie komt beduidend vaker voor bij patiënten die algemeen zwaardere of complexere tics ervaren en bij patiënten die meer comorbide aandoeningen hebben.
Coprolalie kan in sommige gevallen verergerd worden door de hoeveelheid stress die iemand ervaart of getriggerd worden in een specifieke context. Vaak wordt gedacht dat de ongepaste uitingen een onderliggende mening weerspiegelen, maar dit is zelden het geval. De persoon is zich ervan bewust dat de taal ongepast is en kiest hier zelf niet voor. Regelmatig uit een coprolalie-tic net hetgeen iemand niet wil zeggen in een bepaalde context. Voorbeelden zijn het roepen van 'bom' in een luchthaven of het uiten van een racistisch woord bij een specifieke persoon. Soms maakt de patiënt ook obscene gebaren. Dit wordt copropraxie genoemd.
Vaak wordt veel schaamte ervaren. Het is dan ook van belang dat de omgeving met de aandoening leert omgaan om te voorkomen dat de patiënt in een sociaal isolement terechtkomt. In verschillende landen bieden Tourette-verenigingen ID-kaarten aan voor wie gediagnosticeerd werd met Tourette, om te dragen in situaties als het openbaar vervoer. Daardoor kan sneller duidelijk worden voor de omgeving wat er gaande is en vervelende situaties ten gevolge van tics zoals coprolalie vermeden worden.
Categorie:Psychopathologisch symptoom