Oranje boven is een Nederlands volksliedje. Het lied benadrukt de band van Nederland met het Nederlandse koningshuis (de Oranjes). Het liedje heeft dezelfde melodie als het kinderliedje We zijn er bijna (contrafact).

Oorsprong "Oranje boven" verwijst naar de Nederlandse driekleur oranje-wit-blauw, die is ontstaan gedurende de Tachtigjarige Oorlog. Kort na de Inname van Den Briel in 1572 schaarde de watergeuzen zich achter Willem van Oranje. Als eerbetoon aan hem, ontstond in de maanden na de inname een vlag die deze kleuren gebruikte en uiteindelijk als de Prinsenvlag bekend zou komen te staan. De eerste vlaggen bestonden niet alleen uit drie-, maar ook zes of zelfs negen banen. Het zou tot het einde van de 16e eeuw duren voor er enige uniformiteit rondom de vlag bestond. De strijdkreet "Oranje boven!" van de watergeuzen verwijst zowel naar de vlag als naar hun leider, prins Willem van Oranje.

De daadwerkelijke oorsprong van de strijdkreet manifesteerde zich gedurende de periode waarin de Duinkerker kapers actief waren. Deze kapers waren berucht voor het kapen van schepen van de Republiek en het roven van de buit. Dit deden ze gedurende de gehele Tachtigjarige Oorlog, maar ook tijdens de Hollandse Oorlog, Negenjarige Oorlog en Spaanse Successieoorlog. Op schepen van de Republiek werd de Prinsenvlag gevoerd, maar als ze werden gekaapt door de kapers, sommerde ze dat het oranje direct 'naar onder' moest. Als de schepen van de geuzen en later de Republiek echter een Duinkerker schip wisten te veroveren, werd de vlag met het oranje boven gevoerd. Ook riepen ze in de verte dat het schip de Prinsenvlag met de oranje kleur naar boven moest dragen als men ze tegenkwam. Rond 1628 of 1629 ontstond uiteindelijk de term "Oranje boven!".

Gebruik Het lied Oranje boven vindt waarschijnlijk zijn oorsprong eind negentiende eeuw, toen Emma regentes van Nederland werd (1890-1898). Het lied bleef daarna in gebruik. Vooral in de Tweede Wereldoorlog werd het lied veelvuldig gezongen als teken van verzet. Later werd het lied vaak gezongen op Koningsdag (tot 2013 Koninginnedag), Prinsjesdag, bij bezoeken van de koningin in het land, of bij sportwedstrijden.

Tekst Oranje boven, oranje boven Leve de koningin! (2x)

Contrafact Het liedje is een contrafact van het kinderliedje We zijn er bijna, we zijn er bijna Maar nog niet helemaal (2x)

Koning Na de troonswisseling in 2013 kwam er voor het eerst in ruim 120 jaar weer een koning op de troon in Nederland. De tekst van het liedje was hiervoor niet toepasselijk, waardoor het gebruik van het liedje afnam.

Op de melodie kan wel "leve het koningspaar" worden gezongen, of, met enkele toegevoegde noten, "leve de koning en de koningin".Tekst, bladmuziek en mp3 van Oranje boven (ook versie voor koning)

Trivia Het refrein van het lied "Campione 2000" van de Zweedse muzikant E-Type, het officiële lied van het EK 2000 (georganiseerd in Nederland en België) refereert aan de melodie van "Oranje boven". Er bestaat ook een komedie getiteld Oranje Boven.

André van Duin

Oranje bovenDiscogs: Oranje boven is een single van André van Duin. Van Duin gaf het uit in eigen beheer; het werd geen commercieel succes. Hij gebruikte bovenstaande tekst als refrein. De zinsnede "Leve de koningin" werd in verband met de abdicatie van Beatrix der Nederlanden vervangen door "Leve de koning en Máxima". Van Duin haalde zijn oude hit Er staat een paard in de gang uit 1981 nog aan als historisch referentiekader. Ook De balletjes van de koningin worden aangehaald.YouTube: Oranje boven

Externe link Tekst, muziek en bladmuziek van 'Oranje boven' (en een versie voor 'koning en koningin' op 'Oranje boven, leve de koning en de koningin')

Categorie:Nederlands volksliedje Categorie:Nummer van André van Duin Categorie:Single uit 2013 Categorie:Nederlands koningshuis