Livyatan is een geslacht van uitgestorven walvissen dat 12 à 13 miljoen jaar geleden leefde in wat nu een woestijn is bij Ica in het huidige Peru. Hij zwom daarmee misschien in dezelfde wateren als de uitgestorven reuzenhaai Megalodon. Mogelijk werden de klimaatveranderingen tijdens het Laat-Neogeen de diersoort fataal. Van de huidige walvissen zijn de potvissen het meest verwant aan Livyatan. De verwantschap is volgens de beschrijvende wetenschappers echter niet zo groot. Er is slechts één soort bekend: Livyatan melvillei.
Overblijfselen van de soort werden in 2008 ontdekt en in 2010 beschreven door een team van onder meer het Museum voor Natuurwetenschappen en het Natuurhistorisch Museum Rotterdam.
alt=Sculpture Livyathan , made by jaap Roos|miniatuur|Sculptuur van Livyathan, door Jaap Roos
Kenmerken Livyatan was tussen 13,5 en 17,5 meter lang en had een schedel van 3 meter, afmetingen die in de lijn liggen van die van de hedendaagse potvis. De tanden waren echter 36 centimeter lang en hadden een diameter van 12 centimeter. Die zaten zowel in de onder- als bovenkaken. Bovenaan 18, onderaan 22. Uit de schedelvorm wordt afgeleid dat hij mogelijk ook sterke kaakspieren gehad had. Vermoedelijk kon hij hierdoor jagen op de baleinwalvissen van 7 tot 10 meter lang die toen leefden. Zijn jachtmethode zou op die van orka's geleken hebben en niet op die van de moderne potvissen. Uit de vorm van de schedel werd eveneens afgeleid dat hij ook walschot had, maar in tegenstelling tot bij moderne potvissen werd dit waarschijnlijk niet gebruikt om mee te duiken. Het kan bijvoorbeeld gebruikt zijn om mee te stoten of voor echolocatie.
Naamgeving De naam van deze soort is een verwijzing naar het Hebreeuwse woord Leviathan, een mythisch zeemonster, en naar Moby-Dick-auteur Herman Melville. Oorspronkelijk werd het geslacht Leviathan gedoopt, maar met die spelling was de naam een taxonomisch jonger synoniem van Mammut.
Cladogram
Categorie:Uitgestorven walvisachtigen Categorie:Mioceen