Jehova's getuigen kennen een systeem van strikte kerkelijke tucht en disciplinering. Het Besturend Lichaam van Jehova's getuigen bepaalt aan de hand van de Nieuwewereldvertaling van de Bijbel wat als overtreding van Bijbelse geboden en verboden moet worden beschouwd en welke sancties hiervoor gelden. Het legt dit vast in publicaties van het Wachttorengenootschap. Sommige daarvan zijn niet openbaar, zoals het boek Weidt de kudde GodsDit boek vervangt Schenk aandacht aan uzelf en aan de gehele kudde (1991) Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap. Het vervangen werk kan online hier worden gelezen. dat uitsluitend wordt verstrekt aan ouderlingen.
Een Jehova's getuige die een overtreding heeft begaan dient dit op eigen initiatief te melden aan de ouderlingen van zijn gemeente. Laat hij dit na, dan zijn geloofsgenoten die kennis hebben van zijn overtreding verplicht hem aan te geven bij de ouderlingen. Deze leggen hem vervolgens een sanctie op, die kan variëren van een terechtwijzingAnoniem (1991): Schenkt aandacht aan uzelf en aan de gehele kudde, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, blz. 124, 125 tot excommunicatie, door Jehova's getuigen "uit de gemeenschap sluiten" of kortweg "uitsluiting" genoemd (voor het gemak worden in dit artikel verder deze termen gebruikt).
Redenen voor sancties Het Besturend Lichaam beschouwt de volgende zaken als een ernstige overtreding van verboden in de Bijbel en daarom als grondslag voor sanctiesAnoniem (1991): Schenkt aandacht aan uzelf en aan de gehele kudde, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, blz. 92-96: Seksuele handelingen met iemand anders dan de huwelijkspartner, inclusief homoseksuele betrekkingen (ook al zijn de partners getrouwd)Hoewel Jehova's getuigen de mogelijkheid erkennen dat een persoon vanaf geboorte homoseksueel kan zijn (zie Anoniem (1995): Ontwaakt! 8-2-1995, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, blz. 15), is het "praktiseren" ervan grond voor disciplinaire maatregelen. Afgoderij, zoals door het bezoeken van een kerkdienst of "het vieren van een vals-religieuze feestdag" (zoals Kerstmis of Pasen) Afval (dit betreft het niet meer geloven van de doctrines van het Besturend Lichaam; zie ook verderop in dit artikel) Het accepteren van bloedtransfusie of door het Besturend Lichaam verboden bloedbestanddelen Roken, drugsgebruik, dronkenschap Gokken Diefstal, afpersing Stemmen (in politieke zin), of lidmaatschap van, dan wel voorkeur voor, een politieke partijAnoniem (1991): Schenkt aandacht aan uzelf en aan de gehele kudde, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, blz. 140 Anoniem (1993): Jehovah's Getuigen - Verkondigers van Gods Koninkrijk, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, blz. 673, 674 Anoniem (1983): Verenigd in de enige ware aanbidding, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, blz. 166 Lasteren Moord Doodslag, zoals door "onverschillig autorijden" of "door nonchalant te zijn ten aanzien van het onderhoud van zijn auto" AbortusAnoniem (1993): Jehovah's Getuigen - Verkondigers van Gods Koninkrijk, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, blz. 183 Subversieve activiteiten jegens de overheidAnoniem (1995): De Wachttoren 1-10-1995, Wachttoren-, Bijbel- en Traktraatgenootschap, New York, blz. 31
Toepassing van de sancties De zwaarte van de maatregel hangt af van de ernst van de overtreding en de hoe de betrokken ouderlingen de mate van getoond "berouw" inschatten. In principe worden uitsluitend personen uitgesloten waarvan de ouderlingen van mening zijn dat die geen of onvoldoende berouw hebben getoond; dit staat los van de ernst van de overtreding. Een relatief lichte overtreding (zoals het eenmalig roken van een sigaret) waarbij geen of onvoldoende berouw werd waargenomen, leidt dus toch tot uitsluiting. Een zware overtreding (zoals langdurig seksueel misbruik van minderjarigen) maar waarbij de ouderlingen van mening zijn dat de overtreder voldoende berouw heeft getoond, leidt niet tot uitsluiting.Anoniem (1991): Schenkt aandacht aan uzelf en aan de gehele kudde, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, blz. 120,121Anoniem (2015): De Wachttoren 15-4-2015, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, blz. 29
Het besluit welke sanctie van toepassing is, wordt genomen door een "rechterlijk comité" dat bestaat uit (meestal) drie ouderlingen. Van dit besluit wordt in bepaalde gevallen een formele mededeling gedaan op een vergadering van de gemeente van Jehova's getuigen. Als een Jehova's getuige wordt uitgesloten, wordt de omgang met hem of haar gestaakt. Zij baseren zich voor deze maatregelen op 1 Korintiërs1 Korintiërs 5:11-13: "Wat ik bedoel is dit: u mag niet omgaan met iemand die zichzelf een broeder of zuster noemt, maar in feite een ontuchtpleger is, een geldwolf, afgodendienaar, lasteraar, dronkaard of uitbuiter. Met zo iemand mag u beslist niet eten. Waarom zouden we over buitenstaanders oordelen? U hoeft toch alleen te oordelen over leden van de gemeente? Over de buitenstaanders zal God oordelen. Maar binnen de gemeente geldt: ‘Verwijder wie kwaad doet uit uw midden.’" (Nieuwe Bijbelvertaling). en 2 Johannes.2 Johannes 10,11: "Als er iemand bij u komt die deze leer niet uitdraagt, ontvang hem dan niet in uw huis en groet hem niet, want wie zo iemand groet, is medeplichtig aan zijn kwalijke praktijken." (Nieuwe Bijbelvertaling).
In mei 2020 oordeelde de rechtbank Overijssel dat ouderlingen van Jehova's getuigen in hun hoedanigheid van lid van een rechterlijk comité niet vallen onder het verschoningsrecht.ECLI:NL:RBOVE:2020:1694, 8 mei 2020 op uitspraken.rechtspraak.nl "Een ouderling die onderzoek doet in een misbruikzaak, verleent geen geestelijke zorg, stelt de rechter."Ouderlingen Jehova’s mogen niet zwijgen bij misbruik, 9 mei 2020 op nrc.nl. Gearchiveerd op 31 december 2022.
Procedure In publicaties van het Wachttorengenootschap wordt een Jehova's getuige met enige regelmaat duidelijk gemaakt dat, indien hij een overtreding heeft begaan, hij dit op eigen initiatief dient te melden aan de plaatselijke ouderlingen. Als een mede-Jehova's getuige een overtreding bij een geloofsgenoot heeft vastgesteld, is hij verplicht de persoon in kwestie aan te spreken en hem aan te sporen zijn overtreding te melden bij de ouderlingen. Indien dit niet binnen een redelijke termijn (vaak wordt een week genoemd) gebeurt, dient de mede-Jehova's getuige de persoon aan te geven bij de ouderlingen.Anoniem (1997): De Wachttoren 15-8-1997, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, blz. 26-30 Dit geldt ook voor Jehova's getuigen die gebonden zijn aan beroepsgeheim.Anoniem (1987): De Wachttoren 1-9-1987, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, blz. 12-15
Wanneer de overtreding is gemeld, besluiten de ouderlingen of het noodzakelijk is een rechterlijk comité te formeren om de zaak te behandelen. Als er slechts één persoon is die de overtreding heeft gezien, terwijl de beklaagde de aanklacht ontkent, wordt meestal besloten dit niet te doen. Indien ertoe besloten wordt een rechterlijk comité te vormen, worden ten minste drie ouderlingen aangewezen om de zaak te behandelen. Tot ongeveer 1949 werden de zaken in het openbaar behandeld en werden dit "kerkverhoren" genoemd.Anoniem (1993): Jehovah's Getuigen - Verkondigers van Gods Koninkrijk, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, blz. 186 In "De Wachttoren" van 1944 (Nederlands: 1949) werd aangekondigd dat "in het licht van de gehele bijbel" dergelijke kwesties vanaf dat moment achter gesloten deuren zouden worden behandeld "door verantwoordelijke broeders aan wie het opzicht in de gemeente was toevertrouwd".ibid., blz. 187
Afhankelijk van de ernst van de overtreding en de mate van getoond berouw wordt beslist welke sanctie wordt toegepast. Iedere ouderling beschikt over een gedetailleerd handboek voor dit soort kwesties: Weidt de kudde Gods. Dit boek mag niet worden ingezien door niet-ouderlingen. Indien een ouderling overlijdt of uit zijn ambt wordt gezet, moet het boek worden ingeleverd.
Tekenen In sommige gevallen heeft een lid van de beweging misschien geen strafbaar feit gepleegd dat het formeren van een rechterlijk comité rechtvaardigt, maar vertoont het gedrag dat in de ogen van het lokale leiderschap neerkomt op het tonen van "schandelijke minachting voor theocratische orde", zoals het maken van afspraakjes met personen die geen Jehova's getuigen zijn.Anoniem (1999): De Wachttoren 15-7-1999, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, blz. 31 In een dergelijk geval wordt een lezing gehouden waarin het laakbare gedrag wordt veroordeeld. "Ofschoon er geen naam is genoemd, zouden individuele leden van de gemeente dan verplicht zijn een dergelijke persoon of dergelijke personen te 'tekenen'".Anoniem (1983): Georganiseerd om onze bediening te volbrengen, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, blz. 152, 153 Dat betekent dat "ontvankelijke personen er extra op zullen letten sociale activiteiten met iemand die duidelijk zulk wanordelijk gedrag aan de dag legt, te beperken".
Aard van de sancties Restricties Deze sanctie houdt in dat voorrechten die iemand heeft worden beknot of tijdelijk ontnomen. Dat kan variëren van het geven van commentaar op vergaderingen, het uitspreken van een gebed, tot het ontnemen van officiële functies. Dit is afhankelijk van de ernst van een zaak en wordt per zaak bekeken. Hoewel de publicaties van het Wachttorengenootschap doorspekt zijn van vermeldingen van Bijbelteksten die zij als grondslag zien van leerstellingen, valt op dat voor deze maatregel nooit een legitimatie is verschaft. De reden om deze maatregel toe te passen is: "Om [de kwaaddoener] te helpen er de noodzaak van in te zien 'rechte paden voor zijn voeten' te blijven maken, en ook uit consideratie voor het geweten van de gemeente, dienen hem restricties te worden opgelegd".Anoniem (1991): Schenkt aandacht aan uzelf en aan de gehele kudde, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, blz. 130
Ontheffing uit ambt Indien de overtreder een officiële functie in de geloofsgemeenschap vervult (ouderling of "dienaar in de bediening"), wordt hij in alle gevallen van overtreding uit die functie ontheven. Hetzelfde geldt voor aanstellingen als "pionier", etc.Anoniem (1991): Schenkt aandacht aan uzelf en aan de gehele kudde, Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap, New York, blz. 124
Uit de gemeenschap sluiten