De Fokker S.11 Instructor is een eenmotorig lesvliegtuig van Fokker, met twee zitplaatsen en propelleraandrijving.
Het vliegtuig is voorzien van een Lycoming O-435-A boxermotor die een vermogen van 190 pk levert. De romp van het toestel is van staalbuis, bekleed met linnen, en de vleugel is van metaal. In dit tweede naoorlogse ontwerp van Fokker zitten de instructeur en de leerling naast elkaar. Bijzondere kenmerken van het vliegtuig zijn de grote cockpit en de geknikte poten van het landingsgestel. Achter de zitplaatsen bevindt zich ruimte voor bagage, een derde stoel of een extra brandstoftank van 114 liter.Fokker Four. Geraadpleegd op 30 januari 2010.
Ontwikkeling en productie Het prototype, de PH-NBE, werd op 18 december 1947 door Gerben Sonderman ingevlogen.Hooftman, Hugo, Fokker, Neerlands grootste vliegtuigbouwer, Arti, Alkmaar. Het lesvliegtuig werd gebruikt door de Koninklijke Luchtmacht en de Koninklijke Marine. Tevens werd het toestel aan Israël verkocht en in Brazilië in licentie gebouwd.Alting, Peter, Fokkers in uniform, driekwart eeuw militaire Fokkervliegtuigen, Rebo, Sassenheim, . De Braziliaanse Fokkers werden door de speciaal hiervoor opgerichte "Fokker Industria Aeronautica S/A" gebouwd met de aanduiding T.21. In Italië bouwde Aermacchi 178 exemplaren onder licentie, zoals de Aermacchi M.416. Garavini, Daniele. Aermacchi M.416. Geraadpleegd op 30 januari 2010.
De Fokker S.12 is een doorontwikkeling van de Fokker S.11 en heeft een neuswielonderstel. Hiervan is in Nederland één prototype gebouwd. Brazilië verwierf de licentierechten van dit toestel en bouwde na overname van het 50% Fokker-aandeel in "Fokker Industria Aeronautica S/A" door de Braziliaanse staat in 1959 vijftig exemplaren met de aanduiding T.22.Alting, Peter, Fokkers in uniform, driekwart eeuw militaire Fokkervliegtuigen, Rebo, Sassenheim, . De order werd in 1962 voltooid.
Uit dienst De T-21 en T-22 waren tot 1973 in dienst bij de Braziliaanse luchtmacht. Brazilië doneerde 16 vliegtuigen aan andere landen: 8 aan Bolivia en 8 aan Paraguay. De Bolivianen kregen de registraties FAB-151 t/m FAB-158, de Paraguayanen werden geregistreerd als 0025 t/m 0039, maar gebruikten alleen de oneven nummers. Later werden de nummers 1-op-1 aangepast naar FA-025 t/m FA-039. Na hun diensttijd kwam van zowel de T-21 als de T-22 een aantal toestellen terecht bij vliegclubs en musea.
De Israëlische toestellen werden maar kort gebruikt: van 1951 tot 1957. Na hun diensttijd werden ze verkocht aan Bedek Aircraft Factory in Tel Aviv om ze door te verkopen op de militaire en de civiele markt. Deze toestellen werden zo de eerste die ter beschikking kwamen om door particuliere eigenaren te worden gevlogen. Enkele kwamen in Israël bij vliegclubs terecht. In 1959 kocht de Maastrichtse sport- en reclamevlieger Marcel Smeets een Israëlische S-11 en vloog het toestel in zes dagen van Tel Aviv naar het toenmalige vliegveld Beek, nu Maastricht Aachen Airport. In juli 1959 werd de S-11, nu geregistreerd als PH-SIK, bij de Fokkerfabriek op Schiphol-Oost aangeleverd voor een grondige inspectie. Het toestel verdween op 22 januari 1962 in het zuidelijke deel van de Noordzee. In april 1962 werden nog twee S-11'en vanuit Israël in Nederland ingevoerd, aangekocht door de heer Pilaar uit Zutphen. Ze werden in componenten naar een hangar op het vliegveld Teuge vervoerd, met de bedoeling ze weer luchtwaardig te maken. Dat is echter nooit gebeurd; waarschijnlijk zijn ze als onderdelen verkocht en zijn de resten verschroot.Fokker History 6. De S-11 vliegt uit geraadpleegd op 11 juli 2025.
De Italiaanse "Macchi's" werden tussen 1960 en 1965 geleidelijk aan uit dienst genomen. Vele werden als civiel toestel in gebruik genomen of belandden in luchtvaartmusea.
De Nederlandse S.11-toestellen, in 1950 nog afgeleverd aan de Luchtstrijdkrachten (LSK), deden dienst tot 3 september 1973, toen de laatste groep van drieëntwintig van de negenendertig geleverde Instructors bij de Koninklijke Luchtmacht uit dienst werd genomen. De uitgefaseerde toestellen werden opgeslagen in een hangaar van het Depot Vliegtuigmaterieel op Gilze Rijen: negen S.11-toestellen van de Marine Luchtvaartdienst (MLD) die al in augustus werden afgedankt en veertien Fokkers van de Koninklijke Luchtmacht. Van deze toestellen werd de E-22 naar het Militaire Luchtvaart Museum op Kamp van Zeist gebracht. De E-24 werd in bruikleen gegeven aan het toenmalige Aviodome en kwam naderhand in opslag bij de KLu Historische Vlucht. De resterende 21 werden, samen met 26 reservemotoren en 26 propellers, te koop aangeboden. De hele partij ging op 19 februari 1974 naar C. Honcoop uit Veen en werd civiel geregistreerd in de PH-HOx-reeks. Uit zijn voorraad werden er een aantal in Nederland, België en Engeland verkocht.
Honcoop had al eerder een S11 in zijn bezit. Tijdens een popconcert in 1971 in Kralingen vliegt hij met dit toestel laag over het publiek en verdeelt zo 100.000 strooibiljet ten met de tekst "Jezus komt!". Dit komt hem op een boete van 2000 gulden en een intrekken van zijn vliegbrevet te staan.
Gebruikers Boliviaanse luchtmacht: 8 vliegtuigen van Brazilië overgenomen. Braziliaanse luchtmacht: 150 vliegtuigen, waarvan 100 als S.11 (T.21) en 50 S.12 (T.22). Burma (Myanmar): een onbekend en onbevestigd aantal toestellen uit Israëlische voorraad.Nederlandse Luchtvaart Discussie: Fokker S11 Geraadpleegd 11 juli 2025 Ghana: een onbekend en onbevestigd aantal toestellen uit Israëlische voorraad. Israëlische luchtmacht: 41 vliegtuigen. De Israëlische S.11'en kregen in Nederland een registratie in de serie X-18 t/m X-57 toegewezen; deze waren tijdens de productie al op de vliegtuigen aangebracht. Eenmaal in dienst bij de Israëlische luchtmacht werden de registraties 3101 t/m 3140 gevoerd. Aeronautica Militare: 180 vliegtuigen in licentie gebouwd als Macchi of Aermacchi M.416, 120 toestellen in Varese, de resterende 60 middels een sublicentie op een tweede productielijn in Napels. Koninklijke Luchtmacht: 39 toestellen Koninklijke Marine - Marine Luchtvaartdienst: 9 overgenomen van de Koninklijke Luchtmacht Rijksluchtvaartdienst/Rijksluchtvaartschool: 3 toestellen, de enige die nooit in militaire dienst zijn geweest. Paraguayaanse luchtmacht: 8 van Brazilië overgenomen.
Bewaard gebleven toestellen Brazilië thumb|left|Fokker S-11 Instructor van Aeroclube do Brasil n 1984. Dit toestel is nu gerestaureerd naar zijn originele uitmonstering als 0710 T-21 0789 - Tentoongesteld in het Museu Aeroespacial (Braziliaans Luchtvaartmuseum), Rio de JaneiroAirhistory.net / 0789 0710 - Tentoongesteld op de Academia da Força Aérea (Braziliaanse Luchtmachtacademie)Academia da Força Aérea
Israël S.11 X-05 (de voormalige 3137, ex-4X-ANC) - Tentoongesteld in het museum van de Israëlische luchtmacht in Hatzerim
Italië thumb|right|Macchi416 in het Historisch Museum van de Italiaanse Luchtmacht Macchi M.416 MM53762 - Tentoongesteld in het Museo storico dell'Aeronautica Militare di Vigna di Valle (Historisch Museum van de Italiaanse Luchtmacht in Vigna di Valle) als 'AA-48' Museo Storico Aeronautica Militare / MACCHI M-416 MM53194-romp - Wordt gerestaureerd bij het Volandia Parco e Museo del Volo (Volandia-luchtvaartmuseum)Milan - Volandia museum, Italy, Eurodemobbed
Nederland thumb|left|Fokker S.11 in Axel S.11 E-22 - Tentoongesteld in het Nationaal Militair MuseumS-11 / E-22 Nationaal Militair Museum Geraadpleegd op 14 oktober 2017. E-24 - Opgeslagen in het Nationaal Militair MuseumS-11 / E-24 Nationaal Militair Museum PH-UET - Hangt in een militair kleurenschema en met de (nep)registratie E-42 aan het plafond van Deto Jeans in Axel, Zeeuws-Vlaanderen. Het is de enige overgebleven S.11 die nooit in militaire dienst is geweest.
miniatuur|Fokker S.12 prototype PH-NDC in het Aviodrome, Lelystad S.12 PH-NDC - Tentoongesteld in het Aviodrome-museum, Lelystad Airport.S-12 / PH-NDC Als het prototype S-12 droeg het toestel kort de militaire registratie E-41. In de jaren 50 en 60 diende het als testvliegtuig bij de Technische Universiteit Delft, die het (door tussenkomst van het Nederlands instituut voor vliegtuigontwikkeling en ruimtevaart en zijn luchtvaartontwikkelingsafdeling) gebruikte voor onderzoek met grenslaagafzuiging (boundary layer suction). Midden jaren 70 werd het toestel uit dienst genomen en aan het Aviodome-museum op Schiphol gedoneerd.HDekker.info / PH-NAA - PH-NZZ
Bekende luchtwaardige toestellen Nederland E-14, E-27, E-29 en E-39 (alle civiel geregistreerde – respectievelijk PH-AFS, PH-HOG, PH-HOK en PH-HOL – voormalige Koninklijke Luchtmacht-exemplaren).Onze vliegtuigen, Fokker Four Ook bekend als 'Stichting Fokker Four', een organisatie van vrijwilligers die een vloot van vier luchtwaardige Fokker S-11 'Instructor'-toestellen onderhoudt en aan het publiek demonstreert tijdens verschillende vliegshows in Europa. De stichting is ondergebracht bij het Luchtvaart-Themapark Aviodrome op Lelystad Airport. Veel activiteiten van de Stichting worden dan ook in nauwe samenwerking met het Aviodrome uitgevoerd.. Geraadpleegd 11 juli 2025 E-6, E-20, E-24, E-32 (alle civiel geregistreerde – respectievelijk ex-PH-HOE (opslag), PH-GRB, ex-PH-SII (opslag) en PH-HOI – voormalige Koninklijke Luchtmacht-exemplaren) en 197 (ex-Marineluchtvaartdienst, civiel geregistreerd als PH-GRY) - Vliegen bij de Luchtmacht Historische Vlucht op Vliegbasis Gilze-RijenKLu Historische Vlucht / Fokker S11 “Instructor” miniatuur|left|Fokker S.11 179/K in Marineluchtvaartdienstkleuren, Lelystad Airport 179/K (ex-Marineluchtvaartdienst, voorheen KLu E-36, civiel geregistreerd als PH-ACG) - In privébezit op Lelystad AirportAirOnline / PH-ACG Fokker S.11.1 Instructor maakt weer geluid Dit toestel is verongelukt bij Vliegveld Teuge op 17 juni 2023, wordt waarschijnlijk gerestaureerd.Vliegtuigje crasht in weiland bij Teuge: twee gewonden. 'Ze stonden al snel naast het toestel', de Stentor, 16 juni 2023 E-15 (voormalig KLu-toestel, Britse registratie G-BIYU, wordt geregistreerd als PH-NBE) - Op Lelystad AirportBritse Fokker S.11.1 Instructor verhuist terug naar Nederland, AirOnline E-25 (voormalig KLu-toestel, voorheen OO-LMC, nu geregistreerd als PH-SII) - In restauratie op Lelystad AirportFokker S.11. OO-LMC keert terug naar Nederland als PH-SII, AirOnline
Verenigd Koninkrijk Van de oorspronkelijke drie Brits geregistreerde (maar oorspronkelijk ex-KLu) S.11'en resteert er nog één: 174/K (ex-Marineluchtvaartdienst, voorheen KLu E-31, civiel geregistreerd als G-BEPV)G-BEPV, AirHistory
Verenigde Staten E-17 (voormalig KLu-toestel, voorheen OO-MCH, civiel geregistreerd als N17FK) - In bezit van de Nederlandse eigenaar Cor de Blij, sinds 1982 een van de vliegers van een S-11 van de Fokker Four E-11 (voormalig KLu-toestel, civiel geregistreerd als N911J)FlightAware / N911J Aircraft Registration) - Privé-eigenaar op CCB Cable Airport, Upland California
Vergelijkbare vliegtuigen De Havilland Canada DHC-1 Chipmunk Piaggio FW P 149 D Saab 91 Safir
Externe link Fokker S-11 Vlieghandboek
Categorie:Militair luchtvaartuig Categorie:Lesvliegtuig S011