György Ránki (Boedapest, 30 oktober 1907 – aldaar, 22 mei 1992) was een Hongaars componist en musicoloog. Hij schreef opera's, musicals, ballet- en toneelmuziek, orkest- en kamermuziek en muziek voor meer dan vijftig films. De musical Egy szerelem három éjszakája uit 1961 geldt als de eerste Hongaarse musical.
Levensloop Ránki studeerde van 1926 tot 1930 compositie aan de Ferenc Liszt-Akademie voor muziek in Boedapest, onder meer bij Zoltán Kodály. Onder begeleiding van László Lajtha verdiepte hij zich in volksmuziek en etnomusicologie.
Van 1947 tot 1948 leidde hij de muziekafdeling van de Hongaarse Radio. Daarna verbleef hij twee jaar in Londen en Parijs. In Londen schreef hij muziek voor animatiefilms van de Hongaars-Britse filmmaker John Halas; in Parijs werkte hij mee aan het catalogiseren van muziek uit het Verre Oosten.
Ránki componeerde voor opera, musical, ballet, theater, radio en film. Zijn muziek werd gekenmerkt door humor, groteske elementen en invloeden uit de volksmuziek. Tot zijn bekendste toneelwerken behoren de opera Pomádé király új ruhája, die in 1953 in Boedapest op het toneel kwam, en de musical Egy szerelem három éjszakája, die in 1961 in première ging.
Hij ontving de Erkelprijs in 1952 en 1957, de Kossuthprijs in 1954, de Bartók–Pásztoryprijs in 1987 en de eretitel Kiváló Művész in 1988.
Composities Werken voor orkest 1977: Symfonie nr. 1 1978: Brácsaverseny (Concert), voor altviool en orkest 1978: Concertino, voor cimbalom en orkest Con moto capriccioso Andante espressivo Presto Don Quijote and Dulcinea, voor strijkorkest 1514 fantasie uit het ballet voor piano en orkest Prologue On the March Peasant Sharpening His Scythe Breaking down the gates Peasant Rebel Dozsa at the Bastion The Clash Defeat Stakes Gyorgy Dozsa Werboczy Intermezzo Friar Lorincz Epilogue Preludium, voor orkest Symfonie nr. 2
Werken voor harmonieorkest en koperensemble 1987: Ludapo mesei (De sprookjes van vader gans), voor harmonieorkest Egy szuperlud promenadja (Promenade van een supergans) Egi utazas (Hoge vlucht) Lud-to (De zee voor de gans) Szoros kuzdelem... - Ludapo szerelmi... (Kort gevecht... - lieve dood...) Es Ludapo ujra repul (En vader gans mag opnieuw vliegen) 1992: Varazsital balettszvit (Suite uit het ballet "A varázsital"), voor harmonieorkest Oromtanc (Dance of Joy) Kisertetek tanca (Ghosts' Dance) Euforia (Euphoria) Nepunnepely (A Folk Festival) A hetfeju sarkany szerenadja (De serenade van de zevenkoppige draak), voor koperensemble 7 fej - 1 lelek (7 koppen, maar 1 hart) Tipego (Dansen op de tenen) Vonaglos (Zichzelf schudden) Tuzokado tanc (Dans van de draak) Oratoria 1944: Cantus urbis - libretto: Miklós Radnóti 1972: Ének a városról, oratorium - libretto: Tibor Déry 1991: Lament of Jesus (Inscription on a triptych in the Cathedral of Lübeck), voor bas, gemengd koor en orkest 1992: Káin és Ábel
Muziektheater Opera's Voltooid in titel aktes première libretto 1953 Pomádé király új ruhája(De nieuwe kleren van koning Pomádé) 2 aktes, 8 scènes 1953, Boedapest Amy Károlyi naar Hans Christian Andersen "De nieuwe kleren van de keizer" 1963 Muzsikus Péter új Kalandja 2 bedrijven Joseph Romhányi naar het boek van Clara R. Chitz 1970 Az ember tragédiája(De tragedie van de mens) 2 bedrijven 4 december 1970, Boedapest, Nationaal opera van de componist naar Imre Madách 1979 A holdbéli csónakos Sándor Weöres
Balletten Voltooid in titel aktes première libretto choreografie 1956 Pázmán lovag 1961 1514 1961 1965 Cirkusz (Circus) proloog en vijf taferelen 1966, Pécs Karinthy Frigyes 1975 A varázsital (Der Wundertrank) 2 bedrijven, 4 taferelen 1975, Wiesbaden Imre Keres naar Émile Zola "Der Wundertrank oder der Streit der Fischer"
Musicals Voltooid in Titel Uitvoeringen Première Libretto Verdere liedteksten Choreografie 1961 Egy szerelem három éjszakája(3 Nachten van een liefde) 1961, Boedapest Miklós Hubay, István Vas en de componist
Toneelmuziek (selectie) 1935: A hazug (Il bugiardo) - tekst: Carlo Goldoni 1947: A nők öszeesküvése (Het Vrouwenparlement - tekst: Aristophanes 1957: Der gute Mensch von Sezuan - tekst: Bertolt Brecht 1962: A Streetcar Names Desire - tekst: Tennessee Williams Vocale muziek 1956: Jaj de szépen muzsikálnak, voor zangstem en piano 1961: Három Gyermekkar, voor 5 vocaalsolisten en 3-stemmig koor 1975: Tornanota, voor 2 zangstemmen en piano - tekst: László Hárs 1976: Csóri Csuka, voor zangstem en viool - tekst: Mária Iványi 1986: Zsoltár Gyermekhangra, voor 3 solisten, 3 trompetten en orgel - tekst: Mihály Babits 1987: Két Spirituálé, voor zangstemmen en 3 trompetten A Hattyúdal című filmből (A Villa Negra románca), voor zangstem en piano Klaaglied tot herinnering aan Kodály, voor zangstem en piano
Kamermuziek A kolto dala (The poet's song), voor trompet en harp Don Quijote and Dulcinea, voor hobo en piano Dans uit Zevenburgen, voor blokfluit en piano
Werken voor piano Zwei Wunderöchslein, voor piano vierhandig
Filmmuziek 1932: Marie, légende hongroise 1935: Az új földesúr (The New Landlord) 1936: Az aranyember 1948: Tüz 1949: Szabóné (Anna Szabó) 1951: A kiskakas gyémántfélkrajcárja 1952: Ütközet békében (Battle in Peace) 1953: A város alatt (Under the City) 1954: Életjel (Fourteen Lives) 1955: Kati és a vadmacska 1955: Két bors ökröcske 1956: Körhinta (Merry go-round) 1957: Két vallomás (Two Confessions) 1957: A tettes ismeretlen (Danse macabre) 1957: Bolond április (Summer Clouds) 1957: Láz (Fever) 1958: Édes Anna 1958: Razzia 1959: Pár lépés a határ (A Few Steps to the Frontier) 1961: Zápor (Shower) 1961: Dúvad (The Brute) 1961: Amíg holnap lesz 1963: Hattyúdal 1964: Ha egyszer húsz év múlva (Evidence) 1966: És akkor a pasas... (ook: Egy filmrendezo feljegyzesei) 1967: Egy nap a paradicsomban 1967: Egy szerelem három éjszakája (Three Nights of Love) 1969: A beszélö köntös (Talking Caftan) 1970: Utazás a koponyám körül (Trip Around My Cranium) 1974: A pendragon legenda 1974: Álmodó ifjúság (Dreaming Youth) 1980: Mekk Elek az ezermester televisieserie (12 afleveringen) 1980: Karcsi kalandjai televisiefilm 1986: Zenés TV színház (ook: Egy szerelem három éjszakája) 1989: A halálraítélt (On Death Row) 1998: Országalma
Bibliografie David M. Cummings, Dennis K. McIntire: International who's who in music and musician's directory - (in the classical and light classical fields), Twelfth edition 1990/91, Cambridge, England: International Who's Who in Music, 1991. 1096 p., Bálint András Varga: 3 kerdes : 82 zeneszerzo, Budapest: Zenemukiado, 1986 Gyula Czigany: Contemporary Hungarian composers (1979), Budapest: Editio Musica, 1979, 219 p. Imre Keszi, Marian V. Reismann: Hungarian composers : photos by Marian V. Reismann, Budapest: Editio Musica Budapest, 1975, no pagination p.
Externe link
Categorie:20e-eeuws componist Categorie:Hongaars componist Categorie:Hongaars musicoloog