Sceptridium is een geslacht van varens uit de addertongfamilie (Ophioglossaceae), die ook weleens tot het geslacht Botrychium worden gerekend.
Naamgeving en etymologie Synoniemen: Botrychium Sw. (1800) subgenus Sceptridium
De botanische naam Sceptridium is afgeleid van het Oudgriekse σκῆπτρον, skēptron (staf), naar de langgesteelde vruchtbare sporoforen.
Kenmerken Sceptridium-soorten zijn kleine tot middelgrote terrestrische varens met vlezige wortels. Elke plant kan uit twee componenten bestaan, een gesteelde, onvruchtbare, bladvormige trofofoor en een vruchtbare sporofoor, met een gemeenschappelijk steel. In tegenstelling tot de Botrychium zijn er ook planten die enkel onvruchtbare bladen dragen.
De trofoforen zijn in tegenstelling tot die van Botrychium twee- of drievoudig gedeeld, en in tegenstelling tot die van Botrypus winterhard; de oude sporoforen verdwijnen pas in de volgende lente. De sporofoor is in tegenstelling tot die van Botrypus langgesteeld en eveneens twee- tot drievoudig gedeeld.
Taxonomie Sceptridium wordt door sommige auteurs beschouwd als behorende tot het grotere geslacht Botrychium, ondanks de opvallende morfologische verschillen.
Onderzoek uit 2003 naar de nucleotidensequentie van het rbcL- en het trnL-F-gen, 2003: "Phylogenetic studies of Ophioglossaceae: evidence from rbcL and trnL-F plastid DNA sequences and morphology." Molecular Phylogenetics and Evolution, 28(1): 131-141. (abstract) heeft uitgewezen dat Sceptridium van alle 'botrychioide' geslachten het dichtst bij Botrychium staat.
Het geslacht telt bijna 35 soorten.
Soorten Sceptridium alabamense (Maxon) Holub Sceptridium atrovirens N.Sahashi Sceptridium australe (R.Br.) Lyon Sceptridium biforme Lyon Sceptridium biternatum (Underw.) Lyon Sceptridium californicum (Underw.) Lyon Sceptridium coulteri (Underw.) Lyon Sceptridium daucifolium (Wall. ex Hook. & Grev.) Lyon Sceptridium decompositum (Mart. & Gal.) Lyon Sceptridium dissectum (Sprengel) Lyon (1905) Sceptridium formosanum(Tag.) Holub Sceptridium japonicum (Prantl) Lyon Sceptridium javanicum N.Sahashi Sceptridium jenmanii (Underw.) Lyon Sceptridium lunarioides (Michx.) Holub Sceptridium matricariae (Schrank) Lyon Sceptridium microphyllum N.Sahashi Sceptridium minus (H.Hara) M.Kato (1995) Sceptridium multifidum (S.G.Gmel.) Nishida ex Tagawa Sceptridium negeri (Christ) Holub Sceptridium nipponicum (Makino) Holub Sceptridium obliquum (Muhlenberg ex Willdenow) Lyon (1905) Sceptridium officinale (Ching) Ching & H.S.Kung Sceptridium oneidense (Gilbert) Holub Sceptridium pusillum Lyon Sceptridium robustum (Rupr.) Lyon Sceptridium rugulosum (W.H.Wagner) Skoda Sceptridium schaffneri (Underw.) Lyon Sceptridium silaifolium (C.Presl) Lyon Sceptridium subbifoliatum (Brack.) Lyon Sceptridium tenuifolium (Underwood) Lyon Sceptridium ternatum (Thunb. ex Murray) Lyon Sceptridium triangularifolium N.Sahashi Sceptridium underwoodianum (Maxon) Lyon
Categorie:Ophioglossaceae