De pelgrimsroutes naar Santiago de Compostella in Frankrijk zijn een systeem van routes naar het bedevaartsoord Santiago de Compostella in Spanje, waar zich het graf van de apostel Jacobus zou bevinden. De routes in Frankrijk zijn sinds 1998 opgenomen in de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
De pelgrimshandleiding in het vijfde boek van de Codex Calixtinus uit de 12e eeuw noemt vier pelgrimswegen in Frankrijk, die uiteindelijk samenkomen in de Pyreneeën: de Via Turonensis, de Via Lemovicensis, de Via Podiensis en de Via Tolosana.
Aan deze pelgrimswegen bevonden zich talrijke graven van heiligen. Behalve deze vier hoofdwegen ontwikkelde zich een (internationaal) netwerk van kleinere pelgrimsroutes, die – voor een deel – nog in kaart gebracht zouden kunnen worden. Zie het slot van dit artikel voor een aantal van deze routes.
De criteria voor opname in het werelderfgoed waren: Criterium II: De routes speelden een zeer belangrijke rol bij religieuze en culturele uitwisseling in de late middeleeuwen. Dit blijkt ook uit de geselecteerde monumenten langs de routes in Frankrijk. Criterium IV: De spirituele en fysieke behoeften van de pelgrims leidden tot het ontstaan van een aantal speciale gebouwtypen, waarvan er vele ontstonden of verder ontwikkeld werden langs de Franse routes. Criterium VI: De pelgrimsroutes naar Santiago de Compostella getuigen van de macht en de invloed van het christelijke geloof onder alle klassen en in alle Europese landen gedurende de middeleeuwen.
In de kerk onder de basiliek Notre-Dame de Fourvière in Lyon bevindt zich aan de wand een tegeltableau, waarop alle routes zijn geschilderd.
Pelgrimsroutes Via Turonensis thumb|De basiliek Saint-Eutrope in Saintes biedt koelte op de Via Turonensis..
De Via Turonensis is de noordelijkste pelgrimsroute en ontleent zijn naam aan de heilige Martinus van Tours. De Codex Calixtinus noemt weliswaar Orléans als beginplaats, maar tegenwoordig wordt daarvoor uitgegaan van Parijs. Verzamelpunt van de pelgrims is de Tour Saint-Jacques – het enige overblijfsel van de middeleeuwse kerk Saint-Jacques-de-la-Boucherie – hoewel er geen historisch bewijs is voor juist dit beginpunt. Vandaar leidt de weg via de Rue Saint-Jacques naar de kerk Saint-Jacques-du-Haut-Pas, waar men in vroeger tijden de stad verliet. Na de historische Poitou en de romaanse kerken van de Saintonge, kunnen de pelgrims krachten opdoen bij de monumenten van Bordeaux, Blaye en Belin. Daarna volgt een lange tocht door de uitgestrekte droge dennenbossen van Les Landes en daarna in de Pyreneeën de pasovergang van Roncevaux. Ter hoogte van Pamplona wordt dan aangesloten op de Camino Francés.
Via Lemovicensis thumb|De Via Lemovicensis kruist het brede dal van de Loire.
De Via Lemovicensis is genoemd naar Limoges. De basiliek van Vézelay is een van de grootste cultuurschatten van Bourgondië en het beginpunt van deze route. De basiliek was vroeger het verzamelpunt voor pelgrims uit België, de Ardennen, Lotharingen en de Champagne. Het begin van de route kent twee verschillende varianten – noordelijk via La Charité-sur-Loire en Bourges, en zuidelijk via Nevers en Neuvy-Saint-Sépulchre – welke elkaar in de Limousin ontmoeten. Na Limoges volgen Périgueux, de oversteek van de Dordogne en de Garonne en een relatief korte traject door de bossen van Les Landes.
Via Podiensis thumb|De Via Tolosana passeert het op de Causse du Larzac gelegen Saint-Guilhem-le-Désert. thumb|Markering in het plaveisel van de Via Podiensis in Condom, departement Gers, Frankrijk
De naam Via Podiensis is afgeleid van het latijnse podium ('platform' of 'heuveltop', van Le Puy). Bisschop Godescalc van Le Puy was in 951 een van de eerste niet-Spaanse pelgrims naar Santiago de Compostella. Uitgangspunt van deze route is de kathedraal Notre-Dame van Le Puy-en-Velay in Auvergne. De weg voert via het Centraal Massief naar de abdij van Aubrac, de abdijkerk van Sainte Foy en de abdij van Figeac. Daarna volgt de weg de Lot naar Cahors, in Gascogne door Condom en Aire-sur-l'Adour.
Via Tolosana
De Via Tolosana ontleent haar naam aan de stad Toulouse; het begin van deze pelgrimsweg ligt echter in Arles. De route staat ook bekend onder de namen Via Arletanensis en Via Aegidia. In Arles verzamelden zich de pelgrims uit de Provence en Italië. In omgekeerde richting diende de weg de Spaanse en Franse pelgrims naar Rome, die in Italië de Via Francigena vervolgden.
Historische monumenten Langs de Franse pelgrimsroutes bevinden zich veel historische monumenten, waarvan er 71 deel uitmaken van het werelderfgoed. thumb|Belangrijke plaatsen en wegen langs de pelgrimsroute worden aangeduid met een sint-jakobsschelp (Doornik)
Regio Grand Est Châlons-en-Champagne: kerk Notre-Dame-en-Vaux L'Épine: basiliek Notre-Dame
Regio Nouvelle-Aquitaine Agen: kathedraal Saint-Caprais Aire-sur-l'Adour: kerk Sainte-Quitterie Aulnay: kerk Saint-Pierre Bayonne: kathedraal Sainte-Marie Bazas: voormalige kathedraal Bordeaux: basiliek Saint-Seurin, basiliek Saint-Michel, kathedraal Saint-André Gourgé (Deux-Sèvres): kerk Saint-Hilaire: 9e-11e eeuw L'Hôpital-Saint-Blaise: kerk La Sauve-Majeure: abdij van Sauve-Majeure en kerk Saint-Pierre Le Buisson-de-Cadouin: voormalige abdij van Cadouin Melle: kerk Saint-Hilaire Mimizan: klokkentoren Oloron-Sainte-Marie: voormalige kathedraal Sainte-Marie d'Oloron Périgueux: kathedraal Saint-Front Pons: voormalig pelgrimsziekenhuis Hôpital des Pèlerins Poitiers: kerk Saint-Hilaire-le-Grand Saint-Avit-Sénieur: kerk Saint-Léonard-de-Noblat: kerk Saint-Léonard Saint-Sever: abdij van Saint-Sever Saint-Jean-Pied-de-Port: poort Saint-Jacques Sorde-l'Abbaye: abdij Saint-Jean Soulac: kerk van Notre-Dame-de-la-Fin-des-Terres Saintes: kerk Sainte-Eutrope Saint-Jean-d'Angély: koninklijke abdij van Saint-Jean-Baptiste
Regio Auvergne-Rhône-Alpes Clermont-Ferrand: kerk Notre-Dame du Port Le Puy-en-Velay: Kathedraal Notre-Dame du Puy en het Hôtel-Dieu Saint-Jacques
Regio Bourgogne-Franche-Comté Asquins: kerk Saint-Jacques La Charité-sur-Loire: priorijkerk Sainte-Croix-Notre-Dame Vézelay: basiliek
Regio Centre-Val de Loire Bourges: kathedraal Saint-Étienne Neuvy-Saint-Sépulchre: collegiale kerk Saint-Étienne
Regio Île-de-France Parijs: kerk Saint-Jacques-de-la-Boucherie
Regio Occitanië Aniane/Saint-Jean-de-Fos: Pont du Diable Aragnouet: Hospice du Plan en kapel Notre-Dame-de-l'Assomption Auch: kathedraal Sainte-Marie Audressein: kerk van Tramesaygues Beaumont-sur-l'Osse et Larressingle: Pont d'Artigue (of Pont de Lartigue) Cahors: kathedraal Saint-Étienne en de Pont Valentré Conques: abdijkerk van Sainte Foy, brug over de Dourdou Espalion: Pont-Vieux Estaing: brug over de Lot Figeac: Hôpital Saint-Jacques Gavarnie: parochiekerk Gréalou: dolmen van Pech-Laglaire Jézeau: kerk Saint-Laurent La Romieu: collegiale kerk Saint-Pierre Moissac: abdijkerk Saint-Pierre en Abdij Saint-Pierre van Moissac Ourdis-Cotdoussan: kerk van Cotdoussan Rabastens: kerk Notre-Dame-du-Bourg Rocamadour: kerk Saint-Sauveur en crypte Saint-Amadour Saint-Guilhem-le-Désert: voormalige abdij van Gellone Saint-Gilles-du-Gard: voormalige abdijkerk Saint-Lizier: voormalige kathedraal en kloostergang Saint-Lizier, kathedraal Notre-Dame-de-la-Sède, bisschoppelijk paleis van Saint-Lizier, omwalling Saint-Chély-d'Aubrac: brug die genoemd wordt: des pèlerins Saint-Bertrand-de-Comminges: Kathedraal van Saint-Bertrand-de-Comminges (voormalige kathedraal Notre-Dame), vroegchristelijke basiliek van Saint-Bertrand-de-Comminges, kapel Saint-Julien Toulouse: basiliek Saint-Sernin, Hôtel-Dieu Saint-Jacques Valcabrère: Basiliek Saint-Just van Valcabrère
Regio Hauts-de-France Amiens: Notre-Dame van Amiens Compiègne: parochiekerk Saint-Jacques Folleville: parochiekerk Saint-Jean-Baptiste Douai: Sint-Jacobskerk
Regio Normandië Mont Saint-Michel
Regio Provence-Alpes-Côte d'Azur Arles
Bovendien zijn zeven delen van de zgn. Chemin du Puy opgenomen in het werelderfgoed: tussen Nasbinals en Saint-Chély-d'Aubrac (17 km), tussen Saint-Côme-d'Olt en Estaing (17 km), tussen Montredon en Figeac (18 km), tussen Faycelles en Cajarc (22,5 km), tussen Bach en Cahors (26 km), tussen Lectoure en Condom (35 km), tussen Aroue en Ostabat (22 km)
Andere routes
Buiten de routes opgenomen in de Werelderfgoedijst zijn er nog een aantal andere historische routes. In Bretagne onderhoudt de l’Association Bretonne des Amis de Saint Jacques de Compostelle een netwerk van routes die (soms via andere routes van dit netwerk) in Clisson aansluiten op andere routes naar Santiago. Hiervan is te noemen de Voie de l'Abbaye de Beaufort in Bretagne, van de Abdij van Beaufort bij Paimpol naar Redon, ten zuiden van Rennes, en daar aansluiting gevend op een verdere route naar Santiago de Compostella. In Quimperlé sluit de Voie de Locquirec & Moguériec aan op de Voie de la Pointe St Mathieu Pont-Croix Lorient.
Zie ook Pelgrimsroute naar Santiago de Compostella Association des Amis des Oratoires Bedevaart
Externe links Vlaams Compostelagenootschap Nederlands genootschap van Sint Jacob Beschrijving op de website van UNESCO L'Association de Coopération Interrégionale "Les chemins de Saint-Jacques de Compostelle" La Compostela Community - Online Community voor pelgrims
Categorie:Sint Jacobsroute Categorie:Cultuur in Frankrijk Categorie:Wandelpad in Frankrijk Categorie:Werelderfgoed in Frankrijk Categorie:Pelgrimsroute