Het Tata Steel-schaaktoernooi (officieel Tata Steel Chess Tournament) is een schaaktoernooi dat jaarlijks in januari wordt gehouden in het Nederlandse dorp Wijk aan Zee. Het toernooi is vernoemd naar de hoofdsponsor Tata Steel. Het is een van de grootste en sterkst bezette toernooien ter wereld. Tot en met 1999 stond het toernooi bekend als het Hoogoven(s) Schaaktoernooi en vervolgens tot en met 2010 als het Corus-toernooi.
Geschiedenis thumb|Tigran Petrosjan, Hoogovens 1960 Het eerste Hoogovenstoernooi werd in 1938 gehouden op het terrein van de Hoogovens in Wijk aan Zee. Van een regionaal toernooi ontwikkelde het zich al snel tot een toernooi van nationale allure. Zo deed in 1940 Max Euwe voor het eerst mee. In 1942 verhuisde het toernooi naar Beverwijk.
In 1946 was het Hoogovenstoernooi voor de eerste keer internationaal en werd de hoofdgroep een tienkamp, wat tot en met 1962 zo zou blijven. In 1960 deed voor het eerst een speler uit de Sovjet-Unie (Tigran Petrosjan) mee. In 1963 werd het 25-jarig jubileum gevierd met een 18-kamp bestaande uit oud-winnaars aangevuld met andere sterke spelers. Winnaar werd J.H. Donner. Daarna werd het toernooi een 16-kamp, waaraan bijna altijd een aantal wereldtoppers deelnamen. Het werd in 1967 uitgebreid met een tweede spelersgroep en een aantal open groepen.
In 1968 verhuisde het toernooi van Beverwijk naar Wijk aan Zee. In 1976 maakte hoofdsponsor Hoogovens een crisis door die ook op het toernooi doorwerkte, zo werd de hoofdgroep teruggebracht naar 12 man. In 1980 was het ergste voorbij en werd de hoofdgroep een 14-kamp, wat het sindsdien gebleven is. Uitzonderingen waren de jaren 1993 en 1995, toen er werd geëxperimenteerd met een knock-outtoernooi.
thumb|Kasparov in 1999 aan de traditioneel afsluitende toernooimaaltijd: erwtensoep Van 1999 tot 2001 kreeg het toernooi een publicitaire impuls door de deelname van Garri Kasparov. Sindsdien is het niet ongewoon dat een groot deel van de top 10 van de FIDE-ratinglijst meedoet. Nadat de hoofdsponsor fuseerde met een Engels bedrijf, veranderde ook de naam van het toernooi in Corus-toernooi. In zijn huidige vorm is het een massatoernooi met honderden deelnemers, verdeeld over tienkampen, vierkampen, een rapidtoernooi, een superchess-toernooi en drie hoofdgroepen. De A-groep bepaalt het internationale prestige van het toernooi als een van de sterkst bezette toernooien op de schaakkalender. Doordat de naam Hoogovenstoernooi voor buitenlanders niet uit te spreken was, is het in de wandelgangen bekend geworden als Wijk (wiejk), naar de speelplaats.
Na de afronding van de overname van het Brits-Nederlandse Corus door het Indiase Tata Steel, kreeg het toernooi zijn huidige naam. In 2018 introduceerde Tata Steel het Tata Steel India-schaaktoernooi. Dit toernooi betrof rapid- en blitzschaak en werd gehouden in Calcutta.Dit toernooi moest in 2020 echter worden afgelast vanwege de coronapandemie die dat jaar uitbrak.
Tussen 2008 en 2022 won Magnus Carlsen het toernooi maar liefst acht maal. Zijn zegereeks werd doorbroken door Hikaru Nakamura (2011), Levon Aronian (2012 en 2014), Wesley So (2017), Fabiano Caruana (2020) en Jorden van Foreest (2021).
In 2021 en 2022 moest het toernooi worden aangepast in verband met de coronapandemie die in 2020 uitbrak. In 2021 werd het toernooi uitsluitend georganiseerd voor de grootmeestergroep.Op het Tata Steel-toernooi wordt eindelijk weer met echte stukken geschaakt: ‘Vrijwel elke partij levert spektakel op’, www.trouw.nl, 20 januari 2021 Het toernooi werd gewonnen door Jorden van Foreest die de eerste Nederlandse winnaar sinds 1985 werd. In 2022 werd het toernooi alleen voor de grootmeestergroep en de challengers georganiseerd. Beide jaren moesten de amateurwedstrijden worden afgelast en moest het toernooi zonder publiek worden gespeeld. Ook werden beide jaren alle wedstrijden in de Moriaan gespeeld.
In 2026 werd de opening van het toernooi verstoord door een demonstratie van Extinction Rebellion (XR).Tata-schaaktoernooi met vertraging van start na blokkade, www.nos.nl, 17 januari 2026 De actie was gericht tegen hoofdsponsor Tata Steel vanwege de milieuvervuiling en gezondheidsrisico's in de regio IJmond.RIVM: direct verband tussen uitstoot Tata Steel en kans op ziekte, www.nos.nl, 22 september 2023 XR dumpte 2.025 kilo kolen voor de hoofdingang en tientallen demonstranten blokkeerden de ingangen van dorpshuis De Moriaan. Door de acties werd de start van het toernooi anderhalf uur uitgesteld.
Winnaars Tata Steel-toernooi Nederland thumb|Pragg - winnaar editie 2025 thumb|Magnus Carlsen (2019) thumb|Wesley So (2017) thumb|Magnus Carlsen vs Hikaru Nakamura, 2013 Toernooi 2026 Nodirbek Abdusattorov Toernooi 2025 R Praggnanandhaa Toernooi 2024 Wei Yi Toernooi 2023 Anish Giri Toernooi 2022 Magnus Carlsen Toernooi 2021 Jorden van Foreest Toernooi 2020 Fabiano Caruana Toernooi 2019 Magnus Carlsen Toernooi 2018 Magnus Carlsen Toernooi 2017 Wesley So Toernooi 2016 Magnus Carlsen Toernooi 2015 Magnus Carlsen Toernooi 2014 Levon Aronian Toernooi 2013 Magnus Carlsen Toernooi 2012 Levon Aronian Toernooi 2011 Hikaru Nakamura
India Open ToernooiRapidBlitzToernooi 2018Hikaru NakamuraViswanathan AnandToernooi 2019Magnus CarlsenMagnus CarlsenToernooi 2021Arjun ErigaisiLevon AronianToernooi 2022Nihal SarinArjun ErigaisiToernooi 2023Maxime Vachier-LagraveAleksandr GrisjtsjoekToernooi 2024Magnus CarlsenMagnus Carlsen
Vrouwen ToernooiRapidBlitzToernooi 2022Anna OesjeninaRameshbabu VaishaliToernooi 2023Divya DeshmukhJu WenjunToernooi 2024Aleksandra GorjatsjkinaKaterina Lagno
Corus-toernooi Toernooi 2010 Magnus Carlsen Toernooi 2009 Sergej Karjakin Toernooi 2008 Levon Aronian en Magnus Carlsen Toernooi 2007 Veselin Topalov, Levon Aronian en Teimour Radjabov Toernooi 2006 Veselin Topalov en Viswanathan Anand Toernooi 2005 Péter Lékó Toernooi 2004 Viswanathan Anand Toernooi 2003 Viswanathan Anand Toernooi 2002 Jevgeni Barejev Toernooi 2001 Garri Kasparov Toernooi 2000 Garri Kasparov
Hoogovenstoernooi Wijk aan Zee thumb|Nigel Short, Hoogovens 1986 thumb|Michail Tal, Hoogovens 1973 thumb|Mark Taimanov, Hoogovens 1970 1999 Garri Kasparov 1998 Vladimir Kramnik en Viswanathan Anand 1997 Valeri Salov 1996 Vasyl Ivantsjoek 1995 Aleksej Drejev 1994 Predrag NikolićHoogovens 1994 1993 Anatoli Karpov 1992 Valeri Salov en Boris Gelfand 1991 John Nunn 1990 John Nunn 1989 Viswanathan Anand, Predrag Nikolić, Zoltán Ribli en Gyula Sax 1988 Anatoli Karpov 1987 Nigel Short en Viktor Kortsjnoj 1986 Nigel Short 1985 Jan Timman 1984 Oleksandr Beljavsky en Viktor Kortsjnoj 1983 Ulf Andersson 1982 John Nunn en Joeri Balasjov 1981 Genna Sosonko en Jan Timman 1980 Yasser Seirawan en Walter Browne 1979 Lev Poloegajevski 1978 Lajos Portisch 1977 Genna Sosonko en Jefim Geller 1976 Ljubomir Ljubojević en Fridrik Olafsson 1975 Lajos Portisch 1974 Walter Browne 1973 Michail Tal 1972 Lajos Portisch 1971 Viktor Kortsjnoj 1970 Mark Taimanov 1969 Michail Botvinnik en Jefim Geller 1968 Viktor Kortsjnoj
Hoogovenstoernooi Beverwijk thumb|J.H. Donner vs Bruno Parma, Hoogovens 1963 thumb|Vrouwentienkamp 1963, Gaprindashvili tegen Vreeken thumb|Petar Trifunović, Hoogovens 1962 1967 Boris Spasski 1966 Lev Poloegajevski 1965 Lajos Portisch en Jefim Geller 1964 Paul Keres en Iivo Nei 1963 J.H. Donner 1962 Petar Trifunović 1961 Bent Larsen en Borislav Ivkov 1960 Bent Larsen en Tigran Petrosjan 1959 Fridrik Olafsson 1958 Max Euwe en J.H. Donner 1957 Aleksandar Matanović 1956 Gideon Stahlberg 1955 Borislav Milic 1954 Hans Bouwmeester en Vasja Pirc 1953 Nicolas Rossolimo 1952 Max Euwe 1951 Herman Pilnik 1950 J.H. Donner 1949 Sawielly Tartakower 1948 Lodewijk Prins 1947 Theo van Scheltinga 1946 Alberic O'Kelly de Galway 1945 Geen toernooi 1944 Theo van Scheltinga 1943 Arnold van den Hoek 1942 Max Euwe 1941 Arthur Wijnans 1940 Max Euwe 1939 Nicolaas Cortlever 1938 Philip Bakker
Publicaties Kings, queens & rookies. The Tata Steel Chess Tournament. A celebration of 85 years.. Ed.: Peter Boel & Dirk Jan ten Geuzendam. Alkmaar, New in Ches, 2023, Alexander Münninghoff en Lex Jongsma: 60 jaar Hoogovens Schaaktoernooi 1938-1998. Alkmaar, New In Chess, 1998,
Externe link Tata Steel-schaaktoernooi
Categorie:Schaaktoernooi Categorie:Schaakwedstrijd in Nederland