Arrernte of Aranda is de benaming voor een als één taal beschouwd dialectcontinuüm dat wordt gesproken door de Arrernte, een bevolkingsgroep die vooral leeft in de omgeving van Alice Springs. Op veel scholen in Alice Springs wordt het Arrernte als verplichte taal onderwezen, naast het Frans en Indonesisch.
Fonologie Perifere medeklinker Coronaal Laminaal Apicaal Bilabiaal Velaar Uvulaar Palataal Dentaal Alveolaar Retroflex Plosief p pʷ k kʷ c cʷ t̪ t̪ʷ t tʷ ʈ ʈʷ Nasaal m mʷ ŋ ŋʷ ɲ ɲʷ n̪ n̪ʷ n nʷ ɳ ɳʷ Plosief-nasaal pm pmʷ kŋ kŋʷ cɲ cɲʷ t̪n̪ t̪n̪ʷ tn tnʷ ʈɳ ʈɳʷ Lateraal ʎ ʎʷ l̪ l̪ʷ l lʷ ɭ ɭʷ Approximantw ɰ~ʁ j jʷ ɻ ɻʷ Flap/Tril r rʷ wordt beschreven als velaar () door Breen (2005), en als uvulaar () door Henderson (2003).
Plosieven zijn niet geaspireerd.Green (1994)
Klinkers Voorste klinker Centrale klinker Achterste klinker Hoge klinker Middelste klinker Lage klinker Alle dialecten hebben de klinkers , en dit zijn tevens de enige twee fonemen. Er zijn geen allofonen die door de fonologische context worden bepaald. Wel is sprake van vrije variatie; zo kan de klinker /ə/ in alle contexten worden gearticuleerd als [ɪ ~ e ~ ə ~ ʊ].
Fonotaxis Lettergrepen van het Arrernte hebben de structuur KM(M)M= Medeklinker, K = Klinker, wat betekent dat er geen aanzet is terwijl de coda een verplicht deel van de lettergreep is. Bij woorden van een of twee lettergrepen treedt suppletie van meervoudsuitgangen op. De klemtoon valt op de eerste nucleus voorafgegaan door een medeklinker. Door middel van reduplicatie van het KM-gedeelte van de woordstam wordt de iteratieve vorm van werkwoorden gevormd.
Grammatica + Suffixen (Oostelijk/Centraal Arrernte)Green 2005, pp. 46-47. suffix gloss +aye nadruk +ewe meer nadruk +eyewe zeer veel nadruk +ke voor +le handelend voorwerp +le instrument +le locatie +le-arlenge samen, met +nge van(uit) -akerte hebbend -arenye van (uit), vereniging -arteke overeenkomst -atheke richting -iperre, -ipenhe na, van(uit) -kenhe behoort tot -ketye omdat (verkeerd gevolg) -kwenye zonder -mpele door middel van, via -ntyele van(uit) -werne naar +ke verleden +lhe reflexief +me tegenwoordige tijd +rre/+irre wederkerig +tyale negatief bevel +tye-akenhe negatief +tyeke doel/bedoeling +tyenhe toekomst Ø imperatief
Voornaamwoorden + Voornaamwoorden/geen verwantschapsmarkering (Oostelijk/Centraal Arrernte)Green 2005, p. 54. persoon getal onderwerp lijdend voorwerp meewerkend voorwerp possessief 1 enkelvoud ayenge/the ayenge/ayenhe atyenge atyenhe/atyinhe dualis ilerne ilernenhe ilerneke ilernekenhe meervoud anwerne anwernenhe anwerneke anwernekenhe 2 enkelvoud unte ngenhe ngkwenge ngkwinhe dualis mpwele mpwelenhe mpweleke mpwelekenhe meervoud arrantherre arrenhantherre arrekantherre arrekantherrenhe 3 enkelvoud re renhe ikwere ikwerenhe dualis re-atherre renhe-atherrerenhe-atherrenhe ikwere-atherre ikwere-atherrenhe meervoud itne itnenhe itneke itnekenhe
Referenties
Noten/referenties
Externe links Omniglot.com Dictionary Language Keeping The Aboriginal Language Strong Words
Categorie:Bedreigde taal Categorie:Taal in Australië