Roeland Arnold (Roel) Coutinho (Laren (NH), 4 april 1946) is een Nederlands arts en microbioloog. Hij was de eerste directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding (CIb), onderdeel van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en was hoogleraar aan de Universiteit AmsterdamProf. dr. R.A. Coutinho, 1946. Hoogleraar, Doctor, Student albumacademicum.uva.nl. Album academicum Universiteit van Amsterdam Hoogleraren en gepromoveerden van 1632 tot heden. Geraadpleegd op 24 maart 2021. en de Universiteit Utrecht.Prof.dr. R.A. Coutinho (1946 - ) Hoogleraar Epidemiologie van infectieziekten vanaf 1 mei 201. profs.library.uu.nl. Geraadpleegd op 24 maart 2021. Coutinho heeft een Portugees-Joodse achtergrond.
Leven en werk Zijn ouders hadden in de Tweede Wereldoorlog paratyfus opgelopen. Met een verklaring van de GGD kregen ze daarom uitstel van transport naar Polen. Ze maakten daar gebruik van om met hun dochter onder te duiken bij bekenden in Laren. Na de geboorte van Roel verhuisde het gezin naar Blaricum. Hij ging naar het gemeentelijk gymnasium in Hilversum.
Coutinho studeerde geneeskunde in Amsterdam en liep stage bij het Center for Disease Control in Atlanta. Vervolgens werkte hij als tropenarts voor de antikoloniale verzetsbeweging PAIGC in Guinee-Bissau. Terug in Nederland (1974) specialiseerde hij zich als medisch microbioloog. In 1975 werkte hij in Bangladesh mee aan de uitroeiing van pokken.Kuiper, R. (2010) "Virus vangen", Quest, jrg. 7, nr. 7, pp. 22-27. Coutinho werd in 1977 hoofd van de afdeling Volksgezondheid van de GGD in Amsterdam. Een onderwerp waar hij bij deze functie veel mee te maken had, was de bestrijding van seksueel overdraagbare aandoeningen als hiv/aids. In 1984 promoveerde Coutinho aan de Universiteit van Amsterdam op zijn proefschrift Sexually transmitted diseases among homosexual men: studies on epidemiology and prevention (seksueel overdraagbare aandoeningen bij homoseksuele mannen, epidemiologie en voorkoming) bij professor Jan van der Noordaa (1934-2015).
In 1989 werd Roel Coutinho benoemd tot hoogleraar in de epidemiologie en preventie van infectieziekten aan het Academisch Medisch Centrum van de Universiteit van Amsterdam.Bas Kromhout: 'Roel Coutinho, Pionier van de AIDS-bestrijding'. In: Historisch Nieuwsblad, 3 (2001). www.historischnieuwsblad.nl. Geraadpleegd op 24 maart 2021. Daarna werd hij in 2000 algemeen directeur van de GGD Amsterdam. Op 1 februari 2005 werd hij bij het RIVM sectordirecteur van het Centrum Infectieziektebestrijding (CIb).
Coutinho had met zijn functie als sectordirecteur van het CIb ook de leiding over het Outbreak Management Team (OMT), een Nederlands adviesorgaan dat adviseert over de bestrijding van een epidemie. Hij adviseerde onder andere over de in maart 2009 uitgebroken varkensgriep. Coutinho was na het uitbreken ervan meermalen in de media te zien en te horen over de varkensgriep. Op 15 augustus 2013 werd hij opgevolgd door Jaap van Dissel, hoofd van de afdeling Infectieziekten bij het Leids Universitair Medisch Centrum.
Van 1 mei 2011 tot 1 mei 2018 was Roel Coutinho hoogleraar Life Sciences aan de Universiteit Utrecht.Gezondheidskrant, Utrecht Life Sciences: Roel Coutinho eerste hoogleraar voor Utrecht Life Sciences. www.gezondheidskrant.nl 28 april 2011. Geraadpleegd op 24 maart 2021. In 2018 ging hij met emeritaat. Na zijn emeritaat werkt hij voor de stichting PharmAccess aan verbetering van de gezondheidszorg in Afrika.
Coutinho was in de jaren 1997-2015 als hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam promotor van zo'n 49 promovendi bij het Academisch Medisch Centrum Amsterdam. De proefschriften onderzochten diverse infectieziekten, onder meer legionairsziekte, hepatitis A en hepatitis C, en geslachtsziekten als gonorroe maar vooral HIV.UvA-DARE (Digital Academic Repository), zoeken op "r.a. coutinho" dare.uva.nl. Geraadpleegd op 24 maart 2021. Aan de Universiteit Utrecht promoveerden bij Coutinho nog vier onderzoekers naar infectie via bloedtransfusie, Q-koorts, ziekte van Lyme en gastro-enteritis in 2016-2019.Data archiving and network services DANS Narcis, Zoeken op "roel coutinho utrecht". narcis.nl. Geraadpleegd op 24 maart 2021.
Tijdens de coronacrisis in Nederland trad Countinho regelmatig als deskundige op in praatprogramma's als Op1 op de Nederlandse televisie.
Eerbewijzen Roel Coutinho is commandeur in de Orde van Oranje-Nassau Hij ontving de Edward Jenner-penning voor zijn bijzondere verdiensten voor het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
Publicaties Onder meerProf.dr. R.A. (Roel) Coutinho, 348 publicaties van Coutinho in de database Narcis. Data archiving and networking services DANS, www.narcis.nl. Geraadpleegd op 24 maart 2021. 1984 - Sexually transmitted diseases among homosexual men : studies on epidemiology and prevention, Proefschrift Amsterdam, Universiteit van Amsterdam 1985? - met H. Moerkerk en S. A. Danner: AIDS-Beleidsplan voor Amsterdam, Amsterdam, zonder uitgever 1988 - met M. P. Springer en anderen: Alles wat u weten moet over AIDS en andere sexueel overdraagbare aandoeningen, Amsterdam: Teleboek 1989 - Van pokken, syfilis en aids : geschiedenis van de infectieziektenbestrijding door de eeuwen heen, inaugurele rede Universiteit van Amsterdam - met Herman Vuijsje: Dilemma's rondom AIDS, Amsterdam [etc.] : Swets & Zeitlinger 1992 - met R. Steffen, R. M. Meertens en P. Aalbersberg: Verre reizen en gezondheid : de impact van voorlichting, Almere : Primmed 1994 - met M. T. Schechter: Epidemiology: Overview, London : Gower Academic Journals, c1987-, in: AIDS 8, SUP//1, S71 1997 - met Martin Fishbein: NIMH multisite HIV prevention trial, National Institute of Mental Health (U.S.), Philadelphia, PA : Rapid Science Publishers, Reeks: AIDS (London, England), v. 11, suppl. 2 1999 - met J. A. A. Hoogkamp-Korstanje en S. A. Danner: Therapeutische mogelijkheden bij HIV-infectie nopen tot verruiming van het HIV-testbeleid, Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, v12 (1999): 598-599 2000 - met anderen: Vaccinaties, Houten: Bohn Stafleu Van Loghum. Reeks: Bijblijven, jrg. 16 (2000), nr. 3. 2008 - met J. T. van Dissel: Infection control measures and new treatment modalities for emerging Clostridium difficile-associated disease (CDAD), Leiden: Boerhaave Commissie voor Postacademisch Onderwijs in de Geneeskunde, Leids Universitair Medisch Centrum 2014 - De geplaagde mens, Uitgeverij Prometheus Bert Bakker 2020 - Epidemieën en pandemieën, reeks Elementaire Deeltjes 67, Uitgeverij Athenaeum 2021 - Vaxx, Hoe vaccinaties onze wereld beter hebben gemaakt, Uitgeverij Ambo|Anthos
In fictie In Een mooie jonge vrouw (2014) van Tommy Wieringa komt Coutinho voor als Jaap Gerson.
Externe links Roel Coutinho, publicaties van Coutinho in WorldCat RIVM: L.D. van Dooren, M. Bouwer, Redactie Infectieziekten Bulletin: In gesprek met Roel Coutinho. 26 juni 2013/2 november 2018, www.rivm.nl. Geraadpleegd op 24 maart 2021.
Categorie:Nederlands_medicus Categorie:Microbioloog Categorie:RIVM Categorie:Nederlands viroloog