Volksverhalen uit kleurrijk Nederland

thumb|In het verhaal De dieren in het rovershuis verjagen een ezel, hond, kat en haan (zoals de Bremer stadsmuzikanten) rovers uit een huis in Zeeland Volksverhalen uit kleurrijk Nederland is een serie van verzamelbundels met sprookjes en andere volksverhalen die in Nederland bekend zijn.

Er zijn verschillende uitgaven in de reeks, met elk een eigen thema. De verhalen komen uit de Chinese, Joodse, Nederlandse, Indiase, Turkse, Surinaamse, Marokkaanse en Indonesische verteltraditie. De serie kwam tot stand met medewerking van Het Algemeen Pedagogisch Studiecentrum en Het Project Bouwstenen voor Intercultureel Onderwijs van de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit Leiden.

Verhalen, gebruiken en rituelen rondom feesten.

Chinese verteltraditie Alhoewel sinds het begin van de twintigste eeuw dezelfde kalender als in Nederland gebruikt wordt, worden feestdagen bepaald door de oorspronkelijke kalender. Veel feesten vinden plaats op de vijftiende dag van de maand, het is dan volle maan. Het einde van het nieuwjaarsfeest (Lantaarnfeest) wordt ook op de vijftiende gevierd. De traditionele Chinese kalender is een maankalender met maanden van 29 of 30 dagen.

Een tweede groep feesten werd gevormd door Dubbel Drie (vervangen door Klaar en Helder), Dubbel Vijf, Dubbel Zeven (Qixifeest) en Dubbel Negen. Elk feest heeft zijn eigen oorsprong en gebruiken, maar het is vooral een gelegenheid voor alle familieleden om bij elkaar te komen.

Er horen bijzondere lekkernijen bij enkele feesten, zoals bij het Winterfeest. Iedere wijk, buurt, dorp of stad heeft een eigen jaarlijks feest op de geboortedag van de plaatselijke beschermgod. Dit wordt gevierd met een processie, kermis en toneelopvoering. Zie ook feestdagen in de Volksrepubliek China en Taiwan. Chinees nieuwjaar Het verhaal van het jaar Klaar en Helder Klaar en Helder (Qingming) Dubbel Vijf Dubbel Vijf (Duanwu) Het Waterlampionnenfeest Het Waterlampionnenfeest op de rivier de Fuchun Het Midherfstfeest Op het Midherfstfeest geniet men tot de vierde wake van de maan Het verhaal van het Midherfstfeest Dubbel Negen Waarom men op Dubbel Negen een hoge plaats bestijgt De keukengod De keukengod Het uitzitten van het oude jaar

Joodse verteltraditie Het Joodse jaar kent veel feesten, enkele worden al in de Pentateuch genoemd. De feesten worden gekarakteriseerd door een vrolijke stemming en feestelijke maaltijden (uitgezonderd de Grote Verzoendag), speciale gebeden (en in de tijd dat de Tempel nog bestond offers in plaats van gebeden) en speciale gebruiken. Zie ook de Joodse kalender en lijst van joodse feest- en gedenkdagen.

Het Joodse volk heeft twee literaturen geschapen, de Hebreeuwse en Jiddische. Het Jiddisch ontstond in de Middeleeuwen in Duitsland en werd gevormd uit Middelhoogduitse dialecten en Romaanse en Hebreeuws-Aramese elementen. In de 14e en 15e eeuw werd het meegenomen naar de Slavische landen tijdens de vlucht voor de laatste kruistochten en de Zwarte Dood. Het Jiddisch kreeg daar zijn definitieve vorm. Nieuwjaar - Rosj Hasjana Het wonderbaarlijke licht Grote Verzoendag - Jom Kippoer Heimelijke gaven Het Lotenfeest - Poeriem Geld voor de armen Het Paasfeest - Pesach Disgenoten De Sabbat - Sjabbat Vrede

Nederlandse verteltraditie Tot in de tijd van Karel de Grote (ca. 800) werden er grote jaarmarkten en kermissen gehouden. Er werden dan rechtszaken afgewikkeld en er werd feestgevierd rond deze gebeurtenis. Ook bestonden er plaatselijke en minder belangrijke feesten.

Tijdens en na de kerstening werden de feesten geconcentreerd rond belangrijke vieringen in het kerkelijk jaar. Zie ook verplichte feestdag. Gebruiken van voor-christelijke oorsprong werden hier in opgenomen. Er kwamen nog naamdagen van heiligen bij. De feesten zijn nu een bonte mengeling van gebruiken en gewoonten uit verschillende tijden en plaatsen. Zie ook feestdagen in Nederland. Sint Maarten Maarten en Sint Maarten Sint Nicolaas of Sinterklaasfeest De Sint Sinterklaasgedicht Kerstmis Het kerstfeest van Jetje Oud- en Nieuwjaar Driekoningen Internationale Vrouwendag, 8 maart 1 april Carnaval Palmpasen Palmpasen voor Joezoef Goede Vrijdag Pasen Dag van de Arbeid, 1 mei Hemelvaartsdag Pinksteren Koningsdag, eerder Koninginnedag (1891-2013) Dodenherdenking Bevrijdingsdag

Indiase verteltraditie De kaste van brahmanen zorgt ervoor dat de cultuur en religie vanaf de oudheid tot heden door een zekere continuïteit gekenmerkt wordt. Alleen zij hebben het recht op kennis en overdracht van eeuwenoude geschriften.

Naast de brahmaanse traditie kent India een rijke mondelinge volkstraditie, voor iedereen toegankelijk. Er zijn opvallende verschillen te vinden in verschillende streken. Er bestaat grote tolerantie tussen de brahmaanse en volkstradities. Holi De heks Dandha De heks Holika Krishna en de gopies Divali Het ontstaan van Divali De vrouw die voorspoed bracht Dashera Het verhaal van Ram

Turkse verteltraditie De Trojanen, Efesiërs, Pergamonezen, Tales, Anaxagoras, Herakleitos en koning Midas leefden op de grond die nu Turkije heet, de veelkleurigheid komt tot uitdrukking in de feesten. Zie ook islamitische kalender. Feesten van de islam De maand Muharram Het verhaal van Noach Een recept voor asure De maand Rabîü-l-Awwal De geboorte van Mohammed De maand Ramadan Ramadan zoals die vroeger in Istanbul werd gevierd Zomaar een dag in de Ramadan De maand Savval Seker Bayram bij ons thuis Recept voor helwa De maand Zilhicce De beproeving van Abraham Feesten die hun oorsprong vinden in de klassieke oudheid Hidrellez De keerzijde van het vuur Feesten die in de recente geschiedenis zijn ontstaan Het kinderfeest (23 april) Het Jeugd- en Sportfeest (19 mei) Het Overwinningsfeest (30 augustus) De verdrietige fluit

Surinaamse verteltraditie Suriname was tot 1975 een Nederlandse kolonie. De feesten van verschillende bevolkingsgroepen die niet christelijk zijn, werden (officieel) niet gevierd. Javanen en Hindoestanen konden echter niet verplicht worden te werken op feestdagen van hun geloof.

Op 1 juli wordt gevierd dat koning Willem III in 1863 de slaven (de oorspronkelijke bewoners (Indianen) en slaven uit Afrika) vrij maakte. Velen hadden zichzelf al bevrijd (bijvoorbeeld de Marrons). Er werden echter vele contractarbeiders naar Suriname gebracht, zo kwamen ook bijvoorbeeld Chinezen en Hindoestanen in het land. Pas sinds 1970 werden enkele niet-christelijke feesten feestdagen voor heel Suriname. Ketikoti, 1 juli Tot in de ochtend! Niet iets van één dag Het hele land juichte: Hoerééé! P.S. (recepten) Feest in mijn district De nacht van de Winti Het feest van de wespenproef

Marokkaanse verteltraditie De dagen waarop de feesten van de islam worden gevierd, zijn in tegenstelling tot de Europees-christelijke kalender elk jaar anders. De moslims volgen een maankalender. Een maanjaar duurt 354 of 355 dagen. Zie ook de islamitische kalender en lijst van Marokkaanse vakantiedagen.

Marokko kent ook feesten ter ere van bepaalde heiligen. Rond het graf van maraboet wordt de moussem georganiseerd. Ook zijn er een groot aantal nationale feestdagen, zoals het feest van de onafhankelijkheid, de verjaardag van de koning. Er zijn ook familiefeesten rond geboorte en huwelijk. Een veelgebruikt onderdeel is een maaltijd met vlees. Er zijn nauwelijks verhalen rond feesten te vinden in Marokko. Achoera Een onmogelijke opgave De Moeloed De haan van Moeloed De Aïd-el-Kebir Het verhaal van Abraham Het bruiloftsfeest in Marokko De ramadan en de Aid-es-Seghir El Hadjoeza Het feest van de drie tolba Landbouwfeesten

Indonesische verteltraditie Het wayangspel is bekend, verhalen rond helden als Arjuna en Gathotkaca zijn een lichtend voorbeeld in het schimmenspel. Verhalen uit de Indonesische mythologie worden verteld bij feesten en rituelen rond geboorte, besnijdenis, huwelijk, dood, oogst, heil van een persoon of dorp of de herdenking van voorouders of stichters van dorpen of dynastieën (zie ook voorouderverering).

Slametan (een volksfeest met rituele maaltijden) bevat een offer aan de voorouders, geesten of goden (sajèn), vaak is er een nachtenlange wayangvoorstelling aan verbonden. Zie ook gelegenheid voor wayang. Het huwelijksfeest Het huwelijk van Arjuna Labuhan, het feest van de koningin van de Zuidzee Hoe Sénapati de koning van Java werd De dans van Barong en Rangda Calon Arang

Verhalen over draken en andere vreemde wezens; deze verzameling bevat de volgende verhalen.

Li Ji Li Jing Het verhaal van Liu Yi Zhou Han Het verhaal van het Keizerskanaal De geschiedenis van de witte gibbon De golem Ellert en Brammert Het dankbare alvermanneke Het ijdele melkmeisje Blauwe Gerrit Elske in de Wievenheuvels Rixt van Oerd Doctor Faust van Waardenburg Met de nachtmaar getrouwd De weerwolf Het boertje van Wakelslag en de duivel De koeherder en de heks De wees en de reus Venka de kreupele Drie knappe mannen en een demon De geest die niet in de tas wilde Een demon laat zich verschalken Een hulpvaardige geest Half leeuw, half mens De draak met de zeven koppen Keloglan trekt eropuit om de man te worden van de reuzin De timmermansdochter Kikkererwtje Het is woensdag, woehoensdag De geduldsteen Monsters met de mond op de borst De wraak van de Indiaanse jongen Een vreemd verhaal De geesten van de nacht De zonnekinderen De Didibri-Draken Baas boven Baas Vreemde ontmoetingen De helpende hand van Bakroe Ba Anansi en de eenbenige Moeder van het Bos Onderdeurtje De djinn van de zee De engelen van de seizoenen Tolla De witte slang De legende van de Lawoe Dewi Nawang Wulan Hoe Kyai Blorong de hebzuchtige Sarijan strafte De vrouw die rijkdom wilde Ratu Kidul

Verhalen over eerlijkheid, gastvrijheid, list en bedrog, deze verzameling bevat de volgende verhalen;

Wu Kan Derde Dochter van Plankenbrug Baas Zhang De boekengek Het papier van Cai Mo De herkomst van de drievoudige bemiddeling en de zesvoudige getuigenis De sjofar van Alexandrië Een arme rijke De nieuwe zondvloed Het paradijs Het oordeel van Salomo Yentl de jesjiva-jongen Zwarte Eik De smid die niet wilde sterven De pruimenjongen De boer als advocaat De kletsende vrouw Van een boer en drie studenten De jongen uit de hemel De meesterdief De dure beul Hoe Uilenspiegel zich als smid verhuurde Hoe Uilenspiegel in Bamberg voor geld at De deugd wordt beloond In het zweet zijns aanschijns De geschiedenis van de twee dieven Ghata en Karpara

Volksverhalen uit kleurrijk Nederland

Bron en licentie