thumb|In de subwijk De Uithof aan de oostzijde van Utrecht zijn de sociale en exacte faculteiten van de Universiteit Utrecht te vinden, evenals de Hogeschool Utrecht. Vooraan de Universiteitsbibliotheek, ontworpen door Wiel Arets, en op de achtergrond het Willem C. van Unnikgebouw. thumb|Het University College Utrecht, onderdeel van de universiteit, is de grootste internationale onderwijsinstelling van de regio Utrecht. thumb|De Hiëronymusschool was lange tijd een van de belangrijkste onderwijsinstellingen van Utrecht. Later is het opgegaan in het Utrechts Stedelijk Gymnasium.
De Nederlandse stad Utrecht neemt binnen de gelijknamige provincie een belangrijke plaats in op het gebied van onderwijs. De Universiteit Utrecht (opgericht in 1636) is een van de grootste universiteiten van Nederland, en wordt nationaal en internationaal beschouwd als een van de betere universiteiten.Times Higher Education 2008Top 100 European Universities, Shanghai Jiao Tong Universiteit.Utrecht heeft beste universiteit van het land, Elsevier.nl Daarnaast telt de Domstad drie hogescholen; alle hogeronderwijsinstellingen tezamen bieden plaats aan ongeveer 65.000 studenten.Utrecht bij de hand Gemeente Utrecht (2008) Verder zijn er in Utrecht een twintigtal middelbare scholen gevestigdWelke scholen zijn er in Utrecht?, KijkOpOnderwijs.tv (afhankelijk van de definitie) en meer dan 80 basisscholen.
Geschiedenis De eerste school in Utrecht was verbonden aan het door bisschop Willibrord aan het begin van de 8e eeuw opgerichte Sint-Martinusklooster, en was bedoeld ter ondersteuning van het bekeringswerk. Deze Domschool kwam tot bloei onder leiding van abt Gregorius (707-776), zelf een leerling van Bonifatius. De instelling werd volgens Liudger van Utrecht, bisschop van Münster en oud-leraar aan de school, bezocht door onder meer Franken, Friezen, Saksen en Angelen die er werden onderwezen in Bijbelstudie, canoniek recht en het lezen en schrijven van Latijn."Onderwijs in de Middeleeuwen in Utrecht", István Bejczy (1999) op ahc.ruhosting.nl (niet meer online beschikbaar)
Tijdens de plunderingen door de Noormannen in het gebied rond Utrecht ontvluchtten de bisschoppen rond 860 deze plaats en werd de school opgeheven. Omstreeks 918 werd hij echter heropgericht als kathedraalschool, waarna de instelling uitgroeide tot een belangrijk intellectueel centrum van het Duitse Rijk; in de 10e en 11e eeuw werd het beschouwd als de belangrijkste wetenschappelijke en onderwijskundige gemeenschap, waar alle zeven vrije kunsten werden onderwezen (te weten grammatica, logica, dialectica, rekenkunde, meetkunde, sterrenkunde en muziek). In het begin van de 12e eeuw zette het verval in, toen de functie van hogeronderwijsinstelling werd overgenomen door buitenlandse universiteiten zoals die van Parijs. Vanaf de 13e eeuw fungeerde de school enkel als lagere en middelbare school voor de burgerij en kanunniken van de Domkerk.
Het onderwijsaanbod groeide in die periode exponentieel. Veel parochies kozen ervoor een school op te richten die aan de parochiekerk was verbonden en ook veelal opleidden tot een functie binnen de kerkelijke gemeenschap. Zo kreeg de Domstad er binnen korte tijd acht nieuwe scholen bij; vier parochiescholen bij de Buurkerk, Geertekerk, Sint-Jacobskerk en Nicolaïkerk en vier kapittelscholen bij de Sint-Salvatorkerk, Janskerk, Pieterskerk en Mariakerk. Daarnaast werd aan het eind van de 15e eeuw door de Broeders des Gemenen Levens een eigen instelling opgericht aan de Kromme Nieuwegracht, de Hiëronymusschool genaamd. Deze Latijnse school groeide hard, werd door het stadsbestuur gesubsidieerd. Omstreeks 1634 werd er een illustere school aan verbonden die in 1636 tot universiteit werd verheven. De Hiëronymusschool werd uiteindelijk rond 1870 het eerste gymnasium in Utrecht in de vorm van het Utrechts Stedelijk Gymnasium, tot op heden een van de twee categorale gymnasia in Utrecht; de andere is het in 1897 opgerichte Christelijk Gymnasium Utrecht.
Vanaf het eind van de negentiende eeuw nam met de welvaart in West-Europa ook het aantal onderwijsinstellingen sterk toe, en Utrecht was daarop geen uitzondering. Vooral basisscholen maakten een sterke groei door, omdat families steeds vaker de financiële middelen en de tijd hadden om hun kroost al op jonge leeftijd naar school te sturen. De oudste nog steeds bestaande basisschool is OBS Pieterskerkhof aan het Pieterskerkhof, in 1824 opgericht als de eerste openbare school.Historie basisschool De Twijn DeTwijn.nl De twee grootste groeiperiodes waren de jaren 20 - vanwege de bouw van nieuwe arbeiderswijken - en de jaren 1970 - naar aanleiding van de bouw van buitenwijken als Lunetten en Rijnsweerd. Vandaag de dag komt de grootste vraag naar (basis)onderwijs uit de Vinex-wijk Leidsche Rijn.
Overzicht Hoger onderwijs Naam Soort Opgericht Locatie Opmerkingen Afbeelding Universiteit Utrecht Universiteit 1636 De Uithof/Binnenstad 80x80px Universiteit voor Humanistiek Universiteit 1986 BinnenstadOp humanistische grondslag 80x80px Katholieke Theologische Universiteit Utrecht Universiteit 1967 De UithofOnderdeel van de Universiteit van Tilburg 80x80px Tias School for Business Universiteit 1987 Binnenstad MBA-opleiding onderdeel van Tilburg UniversityTheologische Universiteit UtrechtUniversiteit1854Binnenstad80x80pxProtestantse Theologische UniversiteitUniversiteit2007Binnenstad80x80px University College Utrecht Liberal arts college 1998 RijnsweerdOnderdeel van de Universiteit Utrecht 80x80px Hogeschool Utrecht Hogeschool 1988 De Uithof/Binnenstad 80x80px Hogeschool voor de Kunsten Utrecht Hogeschool 1987 Binnenstad/Oost Kunstacademie 80x80px Marnix Academie Hogeschool 1984 Tuindorp OostOpleiding voor basisonderwijs 80x80px Hogeschool Domstad Hogeschool Leidseweg en omgevingOpleiding voor basisonderwijs 80x80px Hogeschool Tio Hogeschool 1960 Utrecht-NoordwestOpleiding voor toerisme 80x80px ROC Midden Nederland Middelbaar beroepsonderwijs 2003 Heel Utrecht Regionaal opleidingencentrum 80px ROC ASA Middelbaar beroepsonderwijs Heel Utrecht Regionaal opleidingencentrum 80px Nimeto Utrecht Middelbaar beroepsonderwijs 1959 Voordorp 80x80px Grafisch Lyceum Utrecht Middelbaar beroepsonderwijs 1907Opgericht als Vakschool voor de Typografie Utrecht-ZuidwestOpleiding voor grafische vormgeving 80x80px
Voortgezet onderwijs Naam Onderwijsvorm Denominatie Opgericht Locatie Opmerkingen Afbeelding Amadeus Lyceum Vmbo-tlHavoAtheneumGymnasium Protestants-christelijk 2004 VleuterweideOnderdeel van de Willibrord Stichting De Kleine Prins Utrecht Vmbo Openbaar 1956 Utrecht School voor leerlingen met een motorische handicap 80px Auris College Vmbo Openbaar OvervechtSchool voor leerlingen met een auditieve of communicatieve beperking Voorheen Alfonso Corti School 80x80px St. Bonifatiuscollege HavoAtheneumGymnasium Rooms-katholiek 1922 AbstedeOnderdeel van de Willibrord Stichting 80x80px Centraal College Vmbo Openbaar 1877 Rubenslaan en omgevingOnderdeel van NUOVO Opgeheven 80x80px Christelijk Gymnasium Utrecht Gymnasium Protestants-christelijk 1897 Lombok/LeidsewegOnderdeel van de Willibrord Stichting 80x80px Gerrit Rietveld College Vmbo-tlHavoAtheneumGymnasium Protestants-christelijk 2005 (fusie) TuindorpOnderdeel van de Willibrord Stichting Fusie van Collega Blaucapel en College De Klop 80x80px Globe College Vmbo Protestants-christelijk TranswijkOnderdeel van de Willibrord Stichting Voorheen Delta College 80x80px St. Gregorius College VmboHavoVWO Rooms-katholiek 1873 MuseumkwartierOnderdeel van de Willibrord Stichting 80x80px Herderschêeschool Vmbo Openbaar PijlsweerdSchool voor ZMLK-onderwijs 80x80px Instituut Blankestijn Vmbo (mavo)HavoVwo Neutraal 1965 MuseumkwartierParticuliere school voor mavo, havo en vwo. 80x80px Kranenburgschool Praktijkonderwijs Protestants-christelijk Lod. Napoleonplantsoen e.o.Onderdeel van de Willibrord Stichting 80x80px Leidsche Rijn College HavoAtheneumGymnasium Openbaar 1999 Leidsche RijnOnderdeel van NUOVO Liefland College Vmbo-tl Rooms-katholiek TuindorpOnderdeel van de Willibrord Stichting Voorheen St. Gerardus Majella Mavo Deze school is inmiddels opgeheven (2010) 80x80px Luzac College Vmbo-tlHavoVWO Openbaar MuseumkwartierOnderdeel van Luzac Opleidingen Particuliere school De Passie Vmbo-tlHavoVWO Evangelisch-christelijk 1999 LunettenOok vestigingen in Amsterdam, Rotterdam, Wierden 80x80px VSO de Pelsschool Vmbo Openbaar AbstedeSchool voor speciaal onderwijs 80x80px POUWER Praktijkonderwijs Openbaar OvervechtOnderdeel van NUOVO Voorheen Dr. Vliegenthartschool 80x80px Prinses Wilhelminaschool Vmbo Protestants-christelijk 1950 KanaleneilandSchool voor speciaal onderwijs Onderdeel van de Stichting Protestants Christelijk Onderwijs 80px Rafaëlschool Vmbo Protestants-christelijk KanaleneilandSchool voor speciaal onderwijs Onderdeel van de Stichting Protestants Christelijk Onderwijs 80px Het Rotsoord Vmbo Protestants-christelijk Tolsteeg School voor leerlingen met een auditieve of communicatieve beperking Onderdeel van de Koninklijke Effatha Guyot Groep 80px Winford College VmboHavoVWO Openbaar 1973 Museumkwartier Particuliere school 80x80px UniC HavoVWO Openbaar 2004 KanaleneilandOnderdeel van NUOVO 80x80px Utrechts Stedelijk Gymnasium Gymnasium Openbaar 1474 Rubenslaan en omgevingOnderdeel van NUOVO 80x80px Utrecht-Zuid College Vmbo-tl Protestants-christelijk KanaleneilandOnderdeel van de Willibrord Stichting 80px Trajectum College Vmbo Openbaar OvervechtOnderdeel van NUOVO 80x80px Via Nova College Vmbo Openbaar 2005 Leidsche RijnOnderdeel van NUOVO Wellantcollege Utrecht Vmbo Openbaar 2001 OvervechtOnderdeel van Wellantcollege 80x80px X11 Vmbo Openbaar 2005 DichterswijkOnderdeel van NUOVO 80x80px
Basisonderwijs Naam Denominatie Opgericht Locatie Opmerkingen Afbeelding 2e Marnixschool Protestants-christelijk 1951 Oog in AlOnderdeel van de Stichting Protestants Christelijk Onderwijs 80x80px Al Amana Zuilen Islamitisch 1993 Zuilen Voorheen Aboe Daoed 80x80px De Achtbaan Rooms-katholiek 1999 Leidsche RijnOnderdeel van de Katholieke Scholenstichting Utrecht Agatha Snellenschool Algemeen bijzonder 1898 MuseumkwartierSchool voor algemeen bijzonder onderwijs 80px Anne Frankschool Openbaar TranswijkOnderdeel van de Stichting Openbaar Primair Onderwijs Utrecht 80px Apollo 11 Openbaar 1969 De MeernSchool voor daltononderwijs Onderdeel van de Stichting Openbaar Primair Onderwijs Utrecht Montessorischool Arcade Openbaar 2002 Het Zand School voor montessorionderwijs De Kleine Prins Utrecht Openbaar 1956 Utrecht School voor leerlingen met een motorische handicap 80px Ariënsschool Rooms-katholiek 1956 HoogravenOnderdeel van de Katholieke Scholenstichting Utrecht 80px De Baanbreker Protestants-christelijk 1979 LunettenOnderdeel van de Stichting Protestants Christelijk Onderwijs 80px De Beiaard Rooms-katholiek 1970 Tuindorp Oost 80x80px Instituut Blankestijn Neutraal 2002 MuseumkwartierParticuliere basisschool voor groep 6, 7 en 8. De Blauwe Aventurijn Protestants-christelijk 2011 HoogravenOnderdeel van de Stichting Protestants Christelijk Onderwijs te Utrecht Tot 1 juli 2011 was dit de Jan Willem van de Meeneschool 80px De Boemerang Protestants-christelijk OndiepOnderdeel van de Stichting Protestants Christelijk Onderwijs 80x80px De Boomgaard Protestants-christelijk 2001 Leidsche RijnOnderdeel van de Stichting Protestants Christelijk Onderwijs Jenaplanschool De Brug Protestants-christelijk 1923 LombokSchool voor jenaplanonderwijs Onderdeel van de Stichting Protestants Christelijk Onderwijs 80x80px Wijzer aan de Vecht Rooms-katholiek 1938 SchaakbuurtOnderdeel van de Katholieke Scholenstichting Utrecht