Bordzjomi (Georgisch: , ) is een gemeente in het zuiden van Georgië, gelegen in de bestuurlijke regio Samtsche-Dzjavacheti. De gemeente heeft een oppervlakte van 1.189 km² en heeft ongeveer 24.800 inwoners (2024). De gelijknamige stad is het bestuurlijk centrum.

De gemeente is gesitueerd in een bergachtig gebied, dat gevormd wordt door de Mescheti- en Trialetigebergtes. De Mtkvari is de belangrijkste rivier door de gemeente, die deze twee gebergtes met een diepe vallei scheidt. De stad Bordzjomi is een populaire toeristische zomerbestemming, terwijl het nabijgelegen Bakoeriani een populair Georgisch wintersportgebied is.

Geschiedenis Het gebied van de hedendaagse gemeente Bordzjomi lag in de middeleeuwen in het vorstendom Samtsche (Samtsche-Saatabago, of ook wel Mescheti). Dit vorstendom werd in de 15e eeuw onafhankelijk van het Koninkrijk Georgië, maar werd in de 16e eeuw door zowel het Ottomaanse Rijk als Safavidisch Perzië bevochten. Door de Vrede van Amasya in 1555 kwam Bordzjomi in Perzisch gecontroleerd gebied te liggen waarbij de huidige noordwestelijke grens van de gemeente over het Meschetigebergte ongeveer de bestandslijn met het Ottomaanse Rijk was. In de 17e eeuw bleef het gebied in tegenstelling tot andere delen van Samtsche-Dzjavacheti onder Perzische controle.

Russisch gezag miniatuur|links|Oejezd Gori met linkonder het district Bordzjomi (I). In de 18e eeuw werd het gebied wederom betwist toen het Georgische koninkrijk Kartli-Kachetië zich los probeerde te worstelen van zowel de Perzen als de Turken. Dit liep met Russische steun uit op een mislukking bij Aspindza, maar ontdeed het gebied rond Bordzjomi zich van de Perzen, en kwam het in het koninkrijk Kartli-Kachetië te liggen. Vanaf 1802 kwam het gebied onder keizerlijk Russisch gezag, waarna de contouren werden geschapen van de moderne bestuurlijke indeling.

Het gebied werd vervolgens vanaf 1840 bestuurlijk onderdeel van de nieuwe oejezd Gori, dat deel uitmaakte van het gouvernement Georgië-Imeretië. Dit oejezd werd met de splitsing van het gouvernement in 1846 bij het nieuwe gouvernement Tiflis ingedeeld. Het gebied van de hedendaagse gemeente Bordzjomi vormde grofweg het district (oetsjastok) Bordzjomi.

Moderne bestuurlijke indeling Deze indeling bleef met wat korte onderbrekingen in stand tot de Sovjetverovering van de Democratische Republiek Georgië in 1921 en de bestuurlijke hervorming in 1930. Toen werden de oejezden afgeschaft en kwamen er kleinere rajons (districten) ter grootte van de oude oetsjastokken voor terug. Het oetsjastok Bordzjomi werd in 1930 het rajon Bordzjomi. Na de onafhankelijkheid van Georgië werd het district in 1995 ingedeeld bij de nieuw gevormde bestuurlijke regio (mchare) Samtsche-Dzjavacheti, en werd het district in 2006 omgevormd naar gemeente.

Geografie Bordzjomi grenst in het zuiden aan de gemeenten Achaltsiche, Aspindza en Achalkalaki. In het oosten grens de gemeente aan Tsalka (regio Kvemo Kartli en langs de noordrand aan Gori, Kareli en Chasjoeri (allen in de regio Sjida Kartli). De noordwestflank ten slotte grenst aan Charagaoeli in de regio Imereti. De historische regio Tori komt overeen met een groot deel van de gemeente.

Door de gemeente stroomt vanuit het zuidwesten in noordoostelijke richting de rivier Mtkvari, Georgiës belangrijkste rivier. De kloof van de rivier is de scheiding tussen twee belangrijke subgebergtes van de Kleine Kaukasus die in de gemeente liggen, het Meschetigebergte ten westen en het Trialetigebergte ten oosten van de Mtkvari. De bergen hebben een maximale hoogte tussen de 2.500 en 2.851 meter boven zeeniveau. De Sjaviklde is met 2851 meter de hoogste berg van de gemeente op het driegemeentenpunt met Aspindza en Achalkalaki.

Demografie De gemeente Bordzjomi telde 24.787 inwoners bij de volkstelling van 2024, een geringe daling ten opzichte van de volkstelling van 2014. Het gemeentelijk centrum Bordzjomi had een geringe toename van inwoners. Bevolkingsontwikkeling van de gemeente Bordzjomi 1922 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2002* 2014 2024 Gemeente - - 37.437 37.010 39.661 40.796 41.266 32.422 25.214 24.787 Bordzjomi 3.913 5.372 14.317 15.332 16.316 18.059 19.007 14.445 10.546 10.804 Achaldaba - - - - 2.583 2.504 2.440 2.377 1.586 1.508 Bakoeriani - 823 1.773 4.650 4.361 4.395 4.588 1.985 1.879 1.869 Tsagveri - 596 1.225 3.187 1.275 1.192 1.144 1.051 799 738 BakoerianisAndeziti - - - - 403 387 488 514 352 358 Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1897 tot heden.* Noot:

Etniciteit en religie miniatuur|Bakoeriani De bevolking van Bordzjomi bestond volgens de volkstelling van 2024 in meerderheid uit Georgiërs (87,0 procent). De belangrijkste etnische minderheid waren Armeniërs, met ruim acht procent. Andere etnische minderheden waren ruim een procent Osseten, Russen (0,9 procent) en Oekraïners (0,5 procent). Volgens de eerdere volkstelling woonden er ook een paar honderd Grieken (1,2 procent). De relatief grote groep van Osseten woonde voornamelijk in Bakoeriani en is een overblijfsel uit de periode dat er grote Osseetse gemeenschappen in het Trialetigebergte woonachtig waren. Deze zijn sinds de etnische conflicten begin jaren 1990 grotendeels verdwenen. Bijna 95 procent van de inwoners is Georgisch-Orthodox. De belangrijkste religieuze minderheid in Bordzjomi is Armeens-Apostolisch (3,7 procent).

Administratieve onderverdeling miniatuur|Gemeentelijk centrum Bordzjomi. De gemeente Bordzjomi is administratief onderverdeeld in 11 gemeenschappen (, ) met in totaal 40 dorpen (, ). Er zijn drie 'nederzettingen met een stedelijk karakter' (, ) en één stad (, ).

stad: Bordzjomi; daba: Achaldaba, Bakoeriani en Tsagveri; dorpen: in totaal 40, waaronder Bakoerianis Andeziti (tot 2018 een daba).

Bestuur De gemeenteraad van Bordzjomi (Georgisch: , ) is het vertegenwoordigend orgaan met 33 leden, dat elke vier jaar wordt gekozen in een gemengd kiesstelsel. Een deel van de raad wordt via enkelvoudige kiesdistricten gekozen en een deel via evenredige vertegenwoordiging van gesloten partijlijsten.

Partij 2014 2017 2021 2025   Georgische Droom (GD) 17 13 24 29   Verenigde Nationale Beweging (UNM) 2 2 7   Alliantie van Patriotten 2 11 1   Overige partijen 5 2 1 1 Totaal 26 28 33 30

Bezienswaardigheden miniatuur|Likani miniatuur|Voormalige zomerresidentie Perzische ambassadeur, nu hotel In de gemeente zijn diverse bezienswaardigheden, maar de belangrijkste zijn: De stad Bordzjomi. Het gebied rond Centraal Park is de voornaamste toeristische trekpleister en was een zomerverblijf van de Russische keizerlijke familie. Het bekende bronwater met dezelfde naam komt hier sinds de 19e eeuw vandaan. Likani net buiten Bordzjomi, waar het zomerpaleis van de Romanov's staat. Bakoeriani, een wintersportgebied in de bergen buiten Bordzjomi. Nationaal park Bordzjomi-Charagaoeli, een natuurgebied van 760 km²

Vervoer miniatuur|Bordzjomi - Bakoeriani "Koekoesjka" trein, in Tsagveri De belangrijkste doorgaande wegen door de gemeente zijn de Georgische routes van internationaal belang S8 die centraal Georgië en Tbilisi met Turkije verbindt via de steden Bordzjomi en Achaltsiche. Verder leidt de nationale route Sh20 vanaf Bordzjomi door het Trialetigebergte naar berg- en wintersportgebied Bakoeriani en verder naar Achalkalaki via de 2.417 meter hoge Tschratskaro-pas.

Spoorlijn De stad Bordzjomi is het tegenwoordige eindpunt van de spoorlijn uit Chasjoeri, een aftakking van de Tbilisi - Poti spoorlijn. Sinds medio 2012 rijden er geen passagierstreinen meer door naar Achaltsiche en Vale.

Bordzjomi is het beginpunt van de 37 kilometer lange smalspoorlijn naar het 900 meter hoger gelegen Bakoeriani. De bouw van de lijn begon in 1897 en werd in 1902 afgerond, waarna de lijn operationeel werd. Bij het dorp Tsagveri ontwierp Gustave Eiffel een kenmerkende brug die er nog steeds ligt. In 1966 werd de lijn geëlektrificeerd, waarna de kenmerkende Tsjechische "Krokodil" locomotieven werden geïntroduceerd. Ze staan in Georgië ook wel bekend als "Koekoesjka". Een rit duurt twee uur en dertig minuten per enkele reis. De dienstregeling bestaat uit twee treinen die elkaar in Tsagveri passeren.

In 2016 werden de spoorlijn en het materieel gerenoveerd, waarna de spoorlijn tot cultureel erfgoed werd verklaard. De lijn speelde een hoofdrol in aflevering 7 van het 18e seizoen (2018) van het tv-programma "Wie Is De Mol?". Sinds de coronapandemie is de spoorlijn niet meer in gebruik voor passagiersvervoer.

Externe links Website gemeente Bordzjomi

Referenties

Categorie:Gemeente in Georgië Categorie:Samtsche-Dzjavacheti