Jean François Hyacinthe Langlais (La Fontenelle, Ille-et-Vilaine, 15 februari 1907 - Parijs, 8 mei 1991) was een blinde Franse componist en organist.
Levensloop thumb|Orgel in de Sainte-Clotilde basiliek in Parijs. Jean Langlais werd geboren in een klein dorp in Bretagne. Als tweejarige werd hij blind door glaucoom. Aan het blindeninstituut in Parijs begon hij zijn orgelstudie, die hij voortzette aan het Conservatoire de Paris bij Marcel Dupré. Daarnaast studeerde hij compositie bij Paul Dukas en improvisatie bij de eveneens blinde André Marchal.
Na zijn afstuderen ging hij lesgeven aan hetzelfde blindeninstituut waar hij zelf was opgeleid. Van 1945 tot 1987 was hij vaste organist van de Basilique Sainte-Clotilde in Parijs, een eervolle positie die voor hem onder anderen César Franck, Gabriel Pierné en Charles Tournemire hadden bezet. Gelijktijdig ontwikkelde hij zich tot een veelgevraagd concertorganist en maakte vele tournees door Europa en de Verenigde Staten. Alleen al in laatstgenoemd land gaf hij tussen 1952 en 1981 meer dan 300 recitals. Hij bleef ook lesgeven en was van 1961 tot 1976 docent aan de Schola Cantorum de Paris. De Nederlandse organisten Ewald Kooiman, Margreeth Chr. de Jong en Petra Veenswijk behoorden tot zijn leerlingen.
Jean Langlais stond bekend als een briljant organist, een voortreffelijk docent en een charismatische, kleurrijke en humoristische man. Zijn tweede vrouw Marie-Louise Jaquet-Langlais, ook organiste en orgelkundige, publiceerde in 1995 een biografie van haar man: Ombre et Lumière. Eerder had zijn vroegere studente, registrante en vriendin Ann Labounsky op verzoek van zijn eerste vrouw Jeannette een biografie geschreven, Jean Langlais: The Man and His Music. Langlais kreeg die te lezen, maar was ontevreden omdat ze hem schetste zoals zij hem zag: als een gecompliceerde persoonlijkheid. Het boek, waarmee Labounsky al in de jaren zeventig begonnen was, verscheen pas in 2000, negen jaar na Langlais' dood.
Composities (selectie) Langlais componeerde 254 werken met opusnummer, waarvan de meerderheid voor orgel. Zijn stijl kan gekenschetst worden als gematigd-modern en harmonisch complex.
Werken voor orkest 1935: Pièces en forme libre, voor orgel en strijkorkest, op. 18 1936: Symphonie (Suite) concertante, voor cello en orkest, op. 20 1936: Symphonie (Suite) concertante, voor piano en orkest, op. 21 1937: Thème, variation et final, voor koperblazers, strijkers en orgel, op. 28 1938: Suite bretonne, voor strijkorkest, op. 33 1938-1946: Deuxième concerto, voor orgel en strijkorkest, op. 122 1948-1949: Première concerto, voor orgel (of klavecimbel) en orkest, op. 61 1970-1971: Troisième concerto, voor orgel, strijkorkest en timbales, op. 166
Missen en gewijde muziek 1932-1942: Cinq motets, voor 2 vrouwenstemmen en orgel, op. 8 1937: Deux Psaumes, op. 27 nr. 123, "Je lève les yeux vers Toi", voor sopraan, tenor en gemengd koor nr. 58, "Contre les juges inique", voor gemengd koor en orgel 1946: Cantate à Saint-Vincent, voor gemengd koor en strijkorkest (of orgel), op. 49 1947: Cantate en l'Honneur de Saint-Louis Marie de Monfort, voor vrouwenkoor, orgel en trompetten, op. 53 1949: Messe Solennelle, voor gemengd koor en twee orgels, op. 67 1952: Messe en style ancien, voor gemengd koor en orgel, op. 75 1953: Missa In Simplicitate, voor zangstem (of unisono-koor) en orgel (of harmonium) 1954: Missa Salve Regina, voor 3-stemmig polyfone mannenkoor, samenzang, twee orgels en koper-ensemble, op. 81 1956: Cantique eucharistique, voor zangstem en orgel, op. 92 1957: La Passion, voor recitant, 8 solisten, gemengd koor en orkest, op. 99 1958: Missa Misericordiae Domini, voor 3-stemmig koor en orgel, op. 105 1961: Ave Maria stella, voor twee gelijke stemmen, op. 123 1965: Messe "Dieu prends pitié", voor gemengd koor, samenzang en orgel, op. 144 1965: Messe "Joie sur terre", voor zangstem (of unisono-koor) en orgel, op. 151 1968: Missa Orbis Factor, voor gemengd koor, orgel en koper-ensemble, op. 160 1976: Cantique en l'honneur d'Anne de Bretagne, voor gemengd koor en orgel, op. 193
Werken voor toetseninstrumenten Orgel
Piano 1936: Mouvement perpétuel
Klavecimbel 1933-1944: Suite, op. 47
Beiaard 1967: Carillon (Bells), op. 154
Bibliografie Over Jean Langlais Boeken Ann Labounsky: Jean Langlais: The Man and His Music. Amadeus Press, New York, 2000, Marie-Louise Jaquet-Langlais: Ombre et Lumière: Jean Langlais 1907-1991. Éd. Combre, Parijs, 1995, Janet Berggren Krellwitz: The use of Gregorian chant in the organ works of Jean Langlais : analysis and recital, Columbia University Teachers College (New York). 1981. dissertation.
Artikelen Joel-Marie Fauquet: L'apocalypse selon Jean Langlais, in: L'Education Musicale. 38 (1981/82), S. 307-309. Marie-Louise Jaquet-Langlais: Die leichten Orgelwerke von Jean Langlais, in: Musica Sacra. 96 (1976), S. 30-40. Pierre Denis: L'Oeuvre d'orgue de Jean Langlais, in: L'Orgue. 1961, S. 18~194. Seth Bingham: The choral masses of Jean Langlais, in: Caecilia. 86 (1959), S. 73-82. Ernest Bohn: Jean Langlais, poete de l'orgue, in: Caecilia. Strasbourg. 65 (1957), S. 146-150.
Enkele algemene naslagwerken
Jean Gallois: Musiques et musiciens au faubourg Saint Germain, Paris: Delegation a l'Action Artistique, , 212 p., Vefa de Bellaing: Dictionnaire des compositeurs de musique en Bretagne, Nantes: Ouest Editions (18 février 1992). 280 p., Gilles Catagrel , Xavier Darasse, Brigitte François-Sappey, Georges Guillard, Michel Roubinet, François Sabatier: Guide de la musique d'orgue, Fayard, 1991, 840 p., David Poultney: Dictionary of western church music, Chicago: American Library Association, 1991, 234 p. Johannes Gross-Hardt: Die französische Orgelsymphonie des 19. und 20. Jahrhunderts, Wiesbaden: Breitkopf & Härtel, 1991, 244 p., Alain Pâris: Dictionnaire des interprètes et de l'interprétation musicale au XXe siècle, Paris: Robert Laffont, 1989. 906 p., Philip T. Cansler: Twentieth-century music for trumpet and organ - An annotated bibliography, Nashville, Tennessee: Brass Press, c1984., 46 p. Friedrich Jacob: Die Orgel und der Blinde, Mannedorf, Schwyz: Neujahrsblatt der Orgelbau, 1973, 39 p. Robert Stephan Hines: The composer's point of view : essays on twentieth-century choral music by those who wrote it, Norman: Univ. of Oklahoma Press , 342 p.
Externe links Website gewijd aan Jean Langlais Les Amis de Jean Langlais
Categorie:Christelijke muziek Categorie:20e-eeuws componist Categorie:Frans componist Categorie:Frans organist