Geertruida Everdina Wilhelmina (Truus) van Aalten (Arnhem, 2 augustus 1910 - Warmond, 27 juni 1999) was van 1926 tot 1939 werkzaam als actrice, voornamelijk in films maar ook op toneel, en vanaf 1954 tot 1996 onderneemster. Haar showbizzcarrière speelde zich voornamelijk af in pre-nazi Duitsland.
Biografie thumb|Van Aalten door Alexander Binder, eind jaren 1920. Collectie EYE Film Instituut Nederland.
Jeugd Haar vader dreef een drogisterij, eerst in Arnhem, later in Amsterdam. Truus van Aalten werkte na haar lagere schoolopleiding in verschillende beroepen, van huishoudster tot kindermeisje tot kleermaakster. Ze raakte gefascineerd door de film, destijds nog stomme films, en verzamelde filmtijdschriften. Haar kapsel ontleende ze aan dat van de Amerikaanse filmsterren Colleen Moore en Louise Brooks, die zich in 1923 een bobkapsel aanmaten, hetgeen toentertijd gold als een teken van vrouwenemancipatie.
Showbizzcarrière UFA-filmster "Trulala" In 1926 werkte ze in Amsterdam bij Peek & Cloppenburg aan de Dam, toen ze een advertentie zag voor een film te maken door het Duitse UfA in Berlijn. Er werden zeven meisjes gezocht die uit Europese landen afkomstig moesten zijn. Van Aalten reageerde en werd na een auditie in Berlijn aangenomen voor een bijrolletje in de stomme film "Die sieben Töchter der Frau Gyurkovics". Hoewel haar filmaandeel sneuvelde bij de eindmontage had ze zoveel indruk gemaakt met haar natuurtalenten dat ze een meerjarencontract aangeboden kreeg. Ze was toen zestien jaar oud. Het volgende jaar kreeg ze een belangrijke rol in de Ufa-productie Die selige Exzellenz, naast de immens populaire Olga Tschechowa en de nieuwe Duitse jeune premier Willy Fritsch.
In de jaren daarna had ze komische bijrollen in bijna twintig stomme films. Ze woonde in die tijd in Berlijn. Bij de komst van de geluidsfilm kon ze blijven werken: haar stem bleek geschikt, en ook sprak ze inmiddels redelijk Duits, hoewel met een aandoenlijk Hollands accent. Een van haar eerste geluidsfilms was de verfilming van de populaire klucht Pension Schöller, die begin 1931 in heel Europa werd uitgebracht.
Op het toneel Naast haar drukke bestaan op het filmdoek trad ze ook af en toe op op toneel bij de Berlijnse Volksbühne, en in 1930 speelde ze mee in de musical "Das Mädchen mit dem Nummernbrett" van Max Reinhardt. Mogelijk speelde ze ook in de revue "Wie werde ich reich und glücklich?", die in september 1930 in Leipzig in première ging en waarin ook Dolly Haas en de Comedian Harmonists optraden.
Politieke inmenging Toen UfA in 1929 door het mediaconcern van de DNVP-voorman Alfred Hugenberg overgenomen werd zorgde Hugenberg ervoor dat er minder maatschappijkritische noten in de films voorkwamen en er bijvoorbeeld meer Duits-romantische Heimatfilms gemaakt werden. Zaken veranderden pas echt radicaal na de machtsovername door de NSDAP onder leiding van Adolf Hitler op 30 januari 1933. Al eind maart 1933 werden alle joodse medewerkers ontslagen, onder wie veel persoonlijke vrienden van Van Aalten. Toen ze ook nog gedwongen werd te kiezen voor de Duitse nationaliteitNationaliteitstoekenning werd onder het naziregime een politieke kwestie. Criteria waren raszuiverheid, politieke trouw, gehoorzaamheid aan de nazi-ideologie en "maatschappelijk nut". Wettelijk werden er algemene regels gesteld maar uitzonderingen op grond van staatsbelang werden toegestaan. Het was opportuun om Van Aalten als Volksduitse te erkennen, omdat haar populariteit ingezet kon worden om de Duitse film te promoten. Later kwam men gedeeltelijk op de in 1933 getroffen maatregelen terug om aldus populaire cultuurmakers terug te lokken; de meeste vluchtelingen gingen daar niet op in, gewaarschuwd als ze waren voor de willekeur en al dan niet de amoureuze bedoelingen van de minister van Volksopvoeding en Propaganda] Joseph Goebbels. als voorwaarde om in de filmindustrie werkzaam te kunnen blijven, verhuisde ze resoluut terug naar Nederland.
Oostenrijkse en Nederlandse tussenpose In Nederland aangekomen kreeg ze al snel een telefonische oproep van andere vluchtelingen, die naar het Oostenrijk van dictator Dollfuss gevlucht waren en in Wenen verder filmden voor de Duitstalige markt, voorlopig nog zonder staatsinmenging. Ze werkte er in 1934 mee aan de film "G'schichten aus dem Wienerwald" van Georg Jacoby waarin veel muziekfragmenten uit werken van Johann Strauss jr., de "Walskoning" verwerkt zijn.
In Nederland was haar Duitse filmcarrière niet onopgemerkt gebleven en werd ze gevraagd voor de hoofdrol in de film "Het meisje met den blauwen hoed", een prestigeproject waarvoor in 1934 voor Nederland geheel nieuwe filmproductiemethoden werden gebruikt: rijdende camera's, etc. De film werd een groot succes, de Haagsche Courant prees haar charmante spelHaagsche courant 29-06-1935 , maar vanwege haar Duitse accent lukte het Truus daarna niet meer voor een Nederlandse film gevraagd te worden.
De laatste film In 1938 overleed haar dochter bij de geboorte. Van Aalten raakte depressief en logeerde bij bevriende joodse bioscoopeigenaren in Berlijn. Daar kreeg ze een rol aangeboden in "Ein ganzer Kerl", die ze aannam in de hoop dat het werk haar zou helpen. Ze speelde de weduwe Anni in deze film, een typische nazi-moraalfilm over de "eer van het Duitse moederschap". De film ging op 22 december 1939 in Duitsland in première, de première in Berlijn volgde op 11 januari 1940. In Nederland ging de film in maart 1940 in première.
Van de planken en het witte doek af Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog op 3 september 1939 had Van Aalten geprobeerd terug te keren naar Nederland, hetgeen belet werd door het sluiten van de Nederlandse grenzen voor "iedere vluchteling"Zie pag. 150 en 151 van het DBNL-artikel 'Vreemdelingen' in de Nederlandse film van de jaren dertig., ongeacht nationaliteit of motivatie. Als gevolg hiervan bevond Van Aalten zich tijdens de Meidagen van 1940 in Duitsland, waar ze niet naar huis mocht: haar aanvragen voor een visum werden zes maanden lang genegeerd. De Duitse radio maakte bekend dat Nederlandse burgers in Duitsland gestraft zouden worden als de binnenvallende troepen iets zou overkomen. Pas in het najaar van 1940 mocht Van Aalten vertrekken. Ze keerde terug naar Nederland en vestigde zich in de Amsterdamse Apollobuurt. Ze weigerde het lidmaatschap van de Kultuurkamer en elke medewerking aan welke propaganda van de bezetter of de collaborerende NSB dan ook. Vervolgens doet ze wel auditie voor de Duitse film Eines Tages (1945) van regisseur Fritz Kirchhoff met onder anderen Magda Schneider maar ze krijgt de rol niet.Catalogus EYE; KOP1198203: Screentest van Truus van Aalten voor de film Eines Tages
Na de bevrijding in 1945 probeerde Van Aalten opnieuw als filmactrice aan het werk te komen. Ze is nooit verdacht geweest van -, of vervolgd voor collaboratie maar werd in Nederland toch genegeerd vanwege haar filmverleden dat zich voornamelijk in pre-Nazi Duitsland had afgespeeld. In Duitsland was de filmindustrie door de Geallieerden stilgelegd en in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten had men geen behoefte aan een ongeschoolde filmactrice met faam uit vervlogen tijden, nota bene opgedaan in Duitsland, zo ondervond Van Aalten toen zij in 1946 en 1947 meermaals naar die landen reisde om zichzelf bij de filmstudio's aan te bieden.
In 1954 vestigde ze zich in een in aanbouw zijnde villawijk in Voorhout, waar ze een import- en exporthandel in souvenirs oprichtte die in de Duin- en Bollenstreek en in de badplaatsen langs de Noordzee flinke klandizie vond bij de toeristenwinkeltjes. In 1964 trouwde ze in het geheim met Henk Godwaldt; deze stierf in 1988.
Vanaf halverwege de jaren 80 ontwikkelde zich dementie bij Van Aalten. In 1996 werd ze daarom opgenomen in een kliniek, waar ze in 1999 overleed, vrijwel vergeten door het grote publiek. Ze werd gecremeerd in crematorium Rhijnhof in Leiden.
Nagedachtenis Van Aalten meed na 1950 zorgvuldig alle publiciteit, zelfs toen er aanleidingen waren om mogelijk in eer hersteld te worden.
In 1972 zond de NCRV een geheel nieuwe, verlengde versie uit van Het meisje met de blauwe hoed. De hoofdrol werd nu gespeeld door Jenny Arean. Vreemd genoeg zocht niemand de oude sterren uit 1934 op.
Toen Kathinka Dittrich van Weringh van het Goethe Instituut in 1982 het filmfestival Berlijn - Amsterdam 1920-1940Over de wisselwerking tussen de Duitse en Nederlandse filmwereld gedurende het interbellum, inclusief de Exilacteurs en -regisseurs van na 30 januari 1933. organiseerde, zocht zij Van Aalten thuis op. Van Aalten vertelde over haar jaren in Berlijn en liet haar archief zien, maar weigerde naar het festival te komen, waar de stomme film Geheime Macht (1928) vertoond werd.
Roger Mitchell, fan van bobkapsels, trof tijdens naspeuringen naar de Amerikaanse stomme filmactrices Colleen Moore en Louise Brooks foto's van Van Aalten aan, ging op onderzoek uit en publiceerde in 2005 een website over haar.
Begin 2009 doneerde een nichtje het persoonlijk archief uit de nalatenschap van Van Aalten aan het Nederlands Filmmuseum te AmsterdamEen inventaris van dit archief is te vinden op Truus at the Filmmuseum
Films Films uit het interbellum en eerder werden vaak onder andere namen, ingekort of anderszins bewerkt, opnieuw uitgebracht. Uiteraard werd er bij een release in een ander taalgebied een vertaalde titel gekozen.Voor de vermeldingen van die alternatieve titels wordt verwezen naar de uitgebreide opsomming op de subpagina's Films (1) en Films (2) op de website www.truusvanaalten.com.
Stomme films 1926 Die sieben Töchter der Frau Gyurkovics 1927 Die selige Exzellenz Gustav Mond ... du gehst so stille 1928 Der moderne Casanova Leontine's Ehemänner Das Spreewaldmädel Sechs Mädchen suchen Nachtquartier Geheime Macht 1929 Die fidele Herrenpartie Ich hab' mein Herz im Autobus verloren Jenny's Bummel durch die Männer Der Sonderling Die lustigen Vagabunden
Geluidsfilms 1930 Nur am Rhein Liebling der Götter Pension Schöller Susanne macht Ordnung Oh Mädchen, mein Mädchen, wie lieb' ich Dich! 1931 Ausflug ins Leben Der Bettelstudent Kopfüber ins Gluck Kasernenzauber 1932 Teilnehmer antwortet nicht Nur ein Viertelstündchen Eine Liebesnacht Peter und Billy - die Kameradschaftsehe Eine ideale Wohnung 1934 G'schichten aus dem Wienerwald Het meisje met den blauwen hoed 1939 Ein ganzer Kerl
Categorie:Nederlands filmacteur Categorie:Nederlands ondernemer Categorie:Nederlands toneelacteur