Recep Tayyip Erdoğan (Istanbul, 26 februari 1954) is de twaalfde en huidige president van de Republiek Turkije. Hiervoor was hij de burgemeester van Istanbul (1994-1998) en minister-president van Turkije (2003-2014).
Erdoğan is geboren in Istanbul en als kind opgegroeid in Rize. Hij was een semiprofessioneel voetballer die tussen 1969 en 1982 voor Kasımpaşa speelde en genoot een religieuze beroepsopleiding. In 1994 werd hij gekozen tot burgemeester van Istanbul. In 1998 werd hij uit dat ambt gezet en veroordeeld tot een gevangenisstraf van 10 maanden vanwege het reciteren van een 'religieus discriminerend gedicht', waarbij hij geen politieke ambt meer mocht bekleden.
Erdoğan was lid van islamitische politieke partijen die steeds verboden werden door het leger of de rechters. Binnen zijn toenmalige Deugdpartij werd er dan ook getwist over de geschikte koers van de partij tussen traditionele geesten en hervormingsgezinde geesten. De laatsten hadden een partij voor ogen die binnen de grenzen van het politieke systeem kon opereren, en wilden de fractie het karakter van een gewone confessionele partij geven naar voorbeeld van de Europese christendemocratische partijen. Toen de Deugdpartij in 2001 ook verboden werd, vond er een definitief schisma plaats: de volgelingen van Necmettin Erbakan richtten de Partij van het Geluk (SP) op en de hervormers stichtten onder leiding van Abdullah Gül en Erdoğan de AK-partij. De AK-partij plaatste zich nadrukkelijk als een brede conservatieve partij met nieuwe politici van het politieke centrum, met respect voor islamitische normen en waarden, maar zonder een expliciet religieus programma. De eerstvolgende verkiezingen in 2002 behaalde de nieuwe partij in één klap 34% van de stemmen. Erdoğan werd premier in 2003 nadat de Gül-regering zijn politiek verbod vernietigde.
Met een meerderheid in het parlement kon Erdoğan een grote hoeveelheid hervormingspakketten aangenomen krijgen. Die hervormingen waren gericht op toenadering tot Europa. Daarbij werd ook tegemoetgekomen aan een eis van de Europese Commissie: het terugdringen van de dominante positie van het leger. Economisch gezien ging het Turkije in deze periode zeer voor de wind. Met een gemiddeld groeipercentage van ruim 6% in de periode 2002-2008 maakte Turkije een modernisering door op het gebied van woningbouw, infrastructuur en gezondheidszorg. De verkiezingen van 2007 werden door de AK-partij dan ook overtuigend gewonnen (met 46,6% van de stemmen).Erdoğan: twintig jaar na de eerste verkiezingsoverwinning, Turkije Instituut, geraadpleegd op 2 december 2019
Landelijke protesten braken uit tegen het groeiende autoritarisme van het bewind van Erdoğan in 2013 en 2014.Turkey's Authoritarian Turn, The New York Times, 3 juni 2013 Een internationaal bekritiseerd hard optreden tegen de demonstranten door de politie met traangas leidde tot enkele doden. Dit leidde ertoe dat moslimgeestelijke Fethullah Gülen zijn steun voor Erdoğan introk en de gesprekken met de EU over toetreding tot stilstand kwamen. Een corruptieschandaal binnen de overheid leidde in 2013 tot de arrestatie van nauwe bondgenoten van Erdoğan. Deze noemde het onderzoek dat eraan ten grondslag lag een "staatsgreep" en een "complot".Erdogan denounces 'judicial coup' against Turkey, GMA News Online, 5 januari 2014 Zijn regering reageerde met hervormingen van de rechterlijke macht en de veiligheidstroepen.Erdogan v judges, again, The Economist, 19 april 2014 Turkije blokkeerde sociale media nadat Erdoğan was beschuldigd in een opname vrijgegeven op het internet.YouTube access restored in Turkey, BBC, 4 juni 2014 Hoewel de rechterlijke macht het verbod vernietigde, kwam de regering van Erdoğan onder vuur vanwege mediacensuur, verkiezingsfraude en minachting voor de grondwet en de rechtsstaat. Hierdoor noemen zijn tegenstanders hem een dictatorTurkish opposition leader condemns 'dictator' Erdogan, The Guardian, 15 februari 2013 en sommige media noemen hem autoritair.Turkey's Erdogan lurches toward authoritarianism, Financial Times, 6 mei 2014 Volgens wetenschappers is hij verantwoordelijk voor democratische erosie in Turkije.
Op 10 augustus 2014 werd Erdoğan met 51% van de stemmen tot president van Turkije gekozen.Erdoğan President van Turkije, nederlandersinturkije.nl De verkiezing werd bekritiseerd door zowel de politieke oppositie als internationale waarnemers vanwege beïnvloeding van de media in het voordeel van Erdoğan, beschuldigingen van corruptie, de onnauwkeurigheid van opiniepeilingen en het misbruik van officiële publieke middelen voor Erdoğans campagne.
Biografie Familie en persoonlijk leven Erdoğan werd geboren in de Kasımpaşa, een van de armere wijken van Istanbul. Het gezin was in de jaren vijftig vanuit de noordoostelijke provincie Rize naar Istanbul verhuisd. Het gezin keerde spoedig terug naar Rize, waar Erdoğan zijn kinderjaren doorbracht; zijn vader werkte er als kustwacht. Zijn familie is afkomstig uit Güneysu (in het lokale Grieks Potamia genoemd), waar hij zijn zomervakanties doorbracht. In toespraken gebruikt Erdoğan deze oude naam voor het dorp, hoewel hij ook heeft beweerd deels van Georgische afkomst te zijn. Erdoğan keerde vaak terug naar zijn dorp, en in 2015 opende hij een moskee op een bergtop in de buurt van dit dorp. Het gezin keerde terug naar Istanbul toen Erdoğan dertien jaar oud was.
Als tiener gaf Erdoğans vader hem een wekelijks zakgeld van 2,50 Turkse lira (minder dan een euro). Daarmee kocht Erdoğan ansichtkaarten en verkocht ze door op straat. Hij verkocht ook flessen water aan chauffeurs die vastzaten in het verkeer. Om geld te verdienen verkocht hij als tiener limonade en simit in de wijken van Istanbul. Hij ging er ook voetballen bij een lokale club. Het stadion van deze lokale voetbalclub Kasımpaşa SK is naar hem vernoemd. In zijn jeugd speelde Erdoğan semi-professioneel voetbal bij een lokale club. Fenerbahçe wilde dat hij een transfer maakte naar de club, maar zijn vader verhinderde dat.
Opleiding Erdoğan doorliep de Kasımpaşa Piyale-basisschool in 1965 en de İmam Hatip-school, een religieuze beroepsopleiding, in 1973. Hij behaalde zijn middelbareschooldiploma op de middelbare school van Eyüp.
Terwijl hij studeerde en amateurvoetbal speelde, werd Erdoğan actief in de politiek door lid te worden van de Nationale Turkse Studenten Vakbond, een anticommunistische actiegroep. Erdoğan maakte ook verschillende gedichten zoals over de stad waar hij opgroeide. Binnen de groep onderscheidde Erdoğan zich door zijn oratorische vaardigheden en ontwikkelde hij een voorliefde voor spreken in het openbaar en excelleren voor een publiek. Hij won een poëzie-voorleeswedstrijd georganiseerd door de Gemeenschap van Technische Schilders, en begon zich voor te bereiden op toespraken door middel van lezen en onderzoek. Erdoğan zou later op deze wedstrijden reageren als "het vergroten van mijn moed om voor de massa's mensen te spreken".
Erdoğan wilde verder studeren aan de Mekteb-i Mülkiye, maar de Mülkiye accepteerde alleen studenten met reguliere middelbareschooldiploma's en niet İmam Hatip-afgestudeerden. Mülkiye stond bekend om zijn faculteit politicologie waar meerdere staatslieden en politici in Turkije hun opleiding genoten.
Erdoğan studeerde vervolgens bedrijfskunde en handelswetenschappen aan de Aksaray School voor Economie en Handelswetenschappen, tegenwoordig bekend als de Faculteit Economie en Administratieve Wetenschappen aan de Universiteit van Marmara. Sommige Turkse bronnen betwisten of Erdoğan afgestudeerd is of zelfs heeft deelgenomen, hetgeen een voorwaarde is om president te worden. De gewezen voorzitter van de vereniging van magistraten en openbare aanklagers wilde in 2016 dat de nationale verkiezingscommissie de benoeming van Erdoğan ongedaan maakt.‘Erdogan, diploma of aftreden’, De Standaard, geraadpleegd op 16 mei 2016
Familie Erdoğan trouwde in 1978 met Emine Gülbaran (Istanbul, 21 februari 1955), die hij had leren kennen op een conferentie. Emine Gülbaran behoort tot de Arabische minderheid van Turkije en komt oorspronkelijk uit de provincie Siirt."mijn vrouw is een Arabische uit Siirt.” Recep Tayyip Erdoğan, Uitspraak gedaan tijdens een speech in Mersin in 2004, alsmede tijdens een interview met een Griekse journalist bron : HABERTÜRK "Ben Türk'üm eşim Arap, sıkıntı yok", 19 december 2006 Het echtpaar heeft twee zoons (Ahmet Burak, Necmeddin Bilal) en twee dochters (Esra, Sümeyye).Bakanlar Kurulu'nun özgeçmişi. Milliyet.com.tr (29 aug 2007). geraadpleegd op 22 apr 2011. Zijn vader, Ahmet Erdoğan, overleed in 1988. In 2011 verloor Erdoğan zijn 88-jarige moeder Tenzile Erdoğan.
Erdoğan heeft een broer, Mustafa (geb. 1958) en een zus, Vesile (geb. 1965). Uit het eerste huwelijk van zijn vader met Havuli Erdoğan (overleden in 1980) had hij twee halfbroers: Mehmet (1926–1988) en Hasan (1929–2006).
Vroege politieke carrière In 1976 hield Erdoğan zich bezig met politiek door lid te worden van de National Turkish Student Union, een anticommunistische actiegroep. In 1976 werd hij hoofd van de jeugdafdeling van de islamistische Partij voor Nationale Redding (MSP) in Beyoğlu. Datzelfde jaar werd hij gepromoveerd tot voorzitter van de jeugdafdeling van de partij in Istanbul. Na de staatsgreep van 1980 volgde Erdoğan de meeste aanhangers van de voormalig vice-premier Necmettin Erbakan, de grondlegger van Milli Görüş, in de islamistische Welvaartspartij. Hij werd districtsvoorzitter van de partij in Beyoğlu in 1984 en in 1985 werd hij afdelingsvoorzitter van Istanbul. Hij werd in 1991 gekozen in het parlement, maar uitgesloten van het innemen van zijn zetel.
Toen Erdoğan voorzitter werd van de Welvaartspartij in Istanbul was hij dertig jaar en won zijn partij langzaam maar zeker aanhangers. Na zijn dertigste ging Erdoğan naar het Iskender paşha Seminarie van de Nakşibendi Mehmet Zahit Kotku.The Rise of Political Islam in Turkey, Google Boeken Hij zei dat het soefisme een sterke indruk op hem maakt, zoals zijn voorliefde voor poëzie.
Burgemeester van Istanbul (1994-1998) Bij de lokale verkiezingen van 27 maart 1994 werd Erdoğan verkozen tot burgemeester van Istanbul met 25,19% van de stemmen. Erdoğan was een 40-jarige underdog-kandidaat die door de Turkse mainstreammedia werd bespot en door zijn tegenstanders afgeschilderd als een boerenkinkel.
Gedurende zijn burgemeesterschap ging Erdoğan pragmatisch aan het werk en pakte hij chronische problemen aan zoals het watertekort, de vervuiling en de verkeerschaos.Erdogan is niet te stuiten, Algemeen Dagblad, 26 maart 2009 Met de aanleg van honderden kilometers aan nieuwe pijpleidingen werd het watertekortprobleem opgelost. Het afvalprobleem werd opgelost met de oprichting van state of the art recyclingfaciliteiten. Luchtvervuiling werd verminderd met een project dat ontwikkeld was om over te schakelen op aardgas. Voor vrouwen richtte hij het instituut İSMEK op.Fatma verkent de digitale wereld – dankzij Erdogan, NRC Handelsblad, 12 mei 2007
Erdoğan begon de eerste rondetafelgesprekken van burgemeesters tijdens de Habitat II-conferentie van de Verenigde Naties, wat leidde tot een wereldwijde, georganiseerde beweging van burgemeesters. Hiervoor kreeg Erdoğan een prijs van de VN. Erdoğan verbood ook de verkoop van alcohol in de stedelijke diensten. Andere religieus geïnspireerde maatregelen waren de introductie van aparte badzones voor vrouwen en afzonderlijke schoolbussen voor jongens en meisjes.
Zijn buitenlandse beleid met betrekking tot het EU-lidmaatschap week tijdens zijn tijd als burgemeester aanzienlijk af van zijn latere politiek als premier. In 1994 sprak hij zich uit tegen de toetreding tot de Europese Unie. Hij beschreef de Europese Unie als een "vereniging van christenen", waar de Turken niets te zoeken hadden.Erdoğan: Millet isterse laiklik tabii ki gidecek. In: Hürriyet, 21 aug 2001; geraadpleegd 12 januari 2009 (Turks)
Gevangenisstraf