De talentelling was een onderdeel van de tienjaarlijkse volkstelling die in België werd gehouden vanaf 1846. Bedoeling van de telling was in het meertalige België na te gaan waar en door hoeveel welke taal en/of talen gesproken werden.

De resultaten van de talentelling en dan vooral deze van Brussel en de taalgrensgemeenten hebben in België een grote rol gespeeld in de afwikkeling van de communautaire conflicten tussen Nederlands- en Franstaligen.

Hieronder staan in tabelvorm de resultaten voor de tellingen van 1846 tot 1947 voor alle gemeenten van de provincie Luxemburg, die bij minstens een van de tellingen meer dan 5.000 inwoners hadden en de arrondissements hoofdplaatsen. De gemeenten zijn gerangschikt per arrondissement waartoe zij bij de laatste telling van 1947 behoorden. Een aantal gemeenten werd nadien bij de wettelijke vastlegging van de taalgrens naar een andere provincie of arrondissement overgeheveld.

Opmerkingen bij de cijfers Kinderen tot de leeftijd van twee jaar werden voor de tellingen van 1846 tot en met 1890 opgeteld bij de taal die gesproken werd in het gezin, vanaf de telling van 1900 werden ze opgenomen in de rubriek "geen". Bij de telling van 1846 werd gevraagd naar de taal die men sprak, waarbij op het modelformulier vier talen gespecificeerd werden, namelijk: "Hollands/Vlaams", "Frans/Waals", "Duits", "Engels". Er was ook een rubriek "Andere Taal" voorzien, zonder verdere verduidelijking. (Het modelformulier was overigens in het Frans opgesteld).

Vanaf de telling van 1866 vroeg men naar de talen die men kende, waarbij men zich beperkte tot Nederlands, Frans en Duits. Naar kennis van het Engels werd niet langer gepeild. Er was wel een rubriek "geen". Vanaf de telling van 1910 werd behalve naar de kennis ook gevraagd welke taal door de ondervraagde uitsluitend of meestal gesproken werd, zonder te specificeren in welke context (huiskring, beroep, openbaar leven).

Bij de berekening van de aandeel % is de groep "geen" buiten beschouwing gelaten. Voor de resultaten van 1846 zijn de resultaten voor "Engels" en "Andere Taal" niet opgenomen, wegens te onbeduidend.

De Bron van alle resultaten is het Belgisch Staatsblad.

Arrondissement Aarlen Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 299 3.222 23.186 1,1% 12,1% 86,8% 1866 68 125 3.185 5.862 18.675 23 68 14 0,2% 0,4% 11,4% 20,9% 66,7% 0,1% 0,2% 1880 362 161 3.809 8.874 15.485 8 74 53 1,3% 0,6% 13,2% 30,8% 53,8% 0,0% 0,3% 1890 7 179 4.777 12.806 14.467 14 320 1 0,0% 0,5% 14,7% 39,3% 44,4% 0,0% 1,0% 1900 144 322 6.095 18.461 9.656 11 290 1.813 0,4% 0,9% 17,4% 52,8% 27,6% 0,0% 0,8% 1910 113 415 7.798 19.915 10.681 7 238 2.092 0,3% 1,1%% 19,9% 50,8% 27,3% 0,0% 0,6% 1920 94 404 11.275 20.148 6.550 2 350 1.295 0,2% 1,0% 29,0% 51,9% 16,9% 0,0% 0,9% 1930 45 430 15.667 17.845 5.478 7 324 1.728 0,1% 1,1% 39,4% 44,8% 13,8% 0,0% 0,8% 1947 14 665 26.791 9.373 697 4 1.057 1.574 0,0% 1,7% 69,4% 24,3% 1,8% 0,0% 2,7%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 244 9.728 29.195 0,6% 24,8% 74,5% 1920 217 16.253 22.353 0,6% 41,9% 57,6% 1930 155 21.575 18.053 0,4% 54,2% 45,4% 1947 116 35.726 2.321 0,3% 93,6% 6,1%

Aarlen Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 297 891 4.217 5,5% 16,5% 78,0% 1866 54 104 591 2.622 1.994 14 46 0 1,0% 1,9% 10,9% 48,3% 36,8% 0,3% 0,8% 1880 31 148 1.047 2.899 2.593 0 42 0 0,5% 2,2% 15,5% 42,9% 38,4% 0,0% 0,6% 1890 5 126 1.501 4.161 2.002 5 229 0 0,1% 1,6% 18,7% 51,8% 24,9% 0,1% 2,9% 1900 99 242 1.919 6.055 1.059 2 179 489 1,0% 2,5% 20,1% 63,4% 11,1% 0,0% 1,9% 1910 91 351 2.684 6.747 1.552 4 141 442 0,8% 3,0% 23,2% 58,3% 13,4% 0,0% 1,2% 1920 51 285 4.522 5.159 572 0 209 404 0,5% 2,6% 41,9% 47,8% 5,3% 0,0% 1,9% 1930 20 263 6.831 3.366 320 2 212 373 0,2% 2,4% 62,0% 30,6% 2,9% 0,0% 1,9% 1947 5 387 8.710 1.268 31 1 395 383 0,0% 3,6% 80,7% 11,7% 0,3% 0,0% 3,7%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 165 3.568 7.837 1,4% 30,8% 67,7% 1920 130 7.502 3.166 1,2% 69,5% 29,3% 1930 84 9.398 1.532 0,8% 85,3% 13,9% 1947 55 10.629 80 0,5% 98,7% 0,7%

Athus Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 1866 1880 314 0 388 365 0 0 4 5 29,3% 0 36,2% 34,1% 0,0% 0,0% 0,4% 1890 0 10 420 814 363 0 4 0 0,0% 0,6% 26,1% 50,5% 22,5% 0,0% 0,2% 1900 3 15 732 1.440 265 1 6 156 0,1% 0,6% 29,7% 58,5% 10,8% 0,0% 0,2% 1910 15 22 1.031 1.382 665 0 6 250 0,5% 0,7% 33,0% 44,3% 21,3% 0,0% 0,2% 1920 31 49 2.042 1.501 231 0 25 167 0,8% 1,3% 52,6% 38,7% 6,0% 0,0% 0,6% 1930 11 83 2.933 1.841 211 1 18 305 0,2% 1,6% 57,5% 36,1% 4,1% 0,0% 0,4% 1947 3 109 4.178 907 27 0 129 197 0,1% 2,0% 78,0% 16,9% 0,5% 0,0% 2,4%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 41 1.543 1.537 1,3% 49,4% 49,2% 1920 55 2.670 1.154 1,4% 68,8% 29,7% 1930 32 3.821 1.245 0,6% 75,0% 24,4% 1947 12 5.219 81 0,2% 98,2% 1,5%

Overige gemeenten van het arrondissement Deze overige gemeenten (met minder dan 5.000 inwoners) vertegenwoordigden bij de eerste telling van 1846 ongeveer 79,8% van het totaal aantal inwoners van het arrondissement en bij de laatste telling van 1947 ongeveer 58,4%.

Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 2 2.331 18.969 0,0% 10,9% 89,0% 1866 14 21 2.594 3.240 16.681 9 22 14 0,1% 0,1% 11,5% 14,3% 73,9% 0,0% 0,1% 1880 17 13 2.374 5.610 12.892 8 28 48 0,1% 0,1% 11,3% 26,8% 61,6% 0,0% 0,1% 1890 2 43 2.856 7.831 12.102 9 87 1 0,0% 0,2% 12,5% 34,2% 52,8% 0,0% 0,4% 1900 42 65 3.444 10.966 8.332 8 105 1.168 0,2% 0,3% 15,0% 47,8% 36,3% 0,0% 0,5% 1910 7 42 4.083 11.786 8.464 3 91 1.400 0,0% 0,2% 16,7% 48,2% 34,6% 0,0% 0,4% 1920 12 70 4.711 13.488 5.747 2 116 724 0,0% 0,3% 19,5% 55,9% 23,8% 0,0% 0,5% 1930 14 84 5.903 12.638 4.947 4 94 1.050 0,1% 0,4% 24,9% 53,4% 20,9% 0,0% 0,4% 1947 6 169 13.903 7.198 639 3 533 994 0,0% 0,8% 61,9% 32,1% 2,8% 0,0% 2,4%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 38 4.617 19.821 0,2% 18,9% 81,0% 1920 32 6.081 18.033 0,1% 25,2% 74,7% 1930 39 8.356 15.276 0,2% 35,3% 64,5% 1947 49 19.878 2.160 0,2% 90,0% 9,8%

Arrondissement Bastenaken Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 3 30.595 2.255 0,0% 93,1% 6,9% 1866 17 47 31.121 1.557 1.950 0 10 16 0,0% 0,1% 89,7% 4,5% 5,6% 0,0% 0,0% 1880 12 49 31.387 1.526 2.036 0 3 17 0,0% 0,1% 89,6% 4,4% 5,8% 0,0% 0,0% 1890 21 156 33.384 2.937 1.138 1 30 3 0,1% 0,4% 88,6% 7,8% 3,0% 0,0% 0,1% 1900 0 166 34.074 2.278 1.196 24 32 1.925 0,0% 0,4% 90,2% 6,0% 3,2% 0,1% 0,1% 1910 13 186 37.273 2.645 745 1 60 2.103 0,0% 0,5% 91,1% 6,5% 1,8% 0,0% 0,1% 1920 30 167 37.807 2.148 593 0 48 1.880 0,1% 0,4% 92,7% 5,3% 1,5% 0,0% 0,1% 1930 19 228 36.006 1.999 269 1 30 1.625 0,0% 0,6% 93,4% 5,2% 0,7% 0,0% 0,1% 1947 46 444 34.466 1.128 83 1 230 1.562 0,1% 1,2% 94,7% 3,1% 0,2% 0,0% 0,6%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 110 38.557 2.256 0,3% 94,2% 5,5% 1920 79 38.718 1.996 0,2% 94,9% 4,9% 1930 98 37.451 996 0,3% 97,2% 2,6% 1947 141 36.004 194 0,4% 99,1% 0,5%

Bastenaken Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 0 2.480 0 0,0% 100,0% 0,0% 1866 1 7 2.544 114 6 0 2 0 0,0% 0,3% 95,1% 4,3% 0,2% 0,0% 0,1% 1880 1 8 2.550 68 58 0 0 1 0,0% 0,3% 95,0% 2,5% 2,2% 0,0% 0,0% 1890 0 8 3.085 159 6 0 3 0 0,0% 0,2% 94,6% 4,9% 0,2% 0,0% 0,1% 1900 0 10 3.131 104 11 24 4 162 0,0% 0,3% 95,3% 3,2% 0,3% 0,7% 0,1% 1910 3 41 3.492 171 11 0 8 169 0,1% 1,1% 93,7% 4,6% 0,3% 0,0% 0,2% 1920 1 40 3.796 93 11 0 3 137 0,0% 1,0% 96,2% 2,4% 0,3% 0,0% 0,1% 1930 0 25 3.765 54 0 0 4 157 0,0% 0,6% 97,8% 1,4% 0,0% 0,0% 0,1% 1947 5 114 4.350 113 1 0 56 224 0,1% 2,5% 93,8% 2,4% 0,0% 0,0% 1,2%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 14 3.678 34 0,4% 98,7% 0,9% 1920 3 3.926 15 0,1% 99,5% 0,4% 1930 1 3.843 2 0,0% 99,9% 0,1% 1947 21 4.613 4 0,5% 99,5% 0,1%

Overige gemeenten van het arrondissement Deze overige gemeenten (met minder dan 5.000 inwoners) vertegenwoordigden bij de eerste telling van 1846 ongeveer 92,5% van het totaal aantal inwoners van het arrondissement en bij de laatste telling van 1947 ongeveer 87,2%.

Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 3 28.115 2.255 0,0% 92,6% 7,4% 1866 16 40 28.577 1.443 1.944 0 8 16 0,0% 0,1% 89,2% 4,5% 6,1% 0,0% 0,0% 1880 11 41 28.837 1.458 1.978 0 3 16 0,0% 0,1% 89,2% 4,5% 6,1% 0,0% 0,0% 1890 21 148 30.289 2.778 1.132 1 27 3 0,1% 0,4% 88,1% 8,1% 3,3% 0,0% 0,1% 1900 0 156 30.943 2.174 1.185 0 28 1.763 0,0% 0,5% 89,7% 6,3% 3,4% 0,0% 0,1% 1910 10 145 33.781 2.474 734 1 52 1.934 0,0% 0,4% 90,8% 6,7% 2,0% 0,0% 0,1% 1920 29 127 34.011 2.055 582 0 45 1.743 0,1% 0,3% 92,3% 5,6% 0,8% 0,0% 0,1% 1930 19 203 32.241 1.945 269 1 26 1.468 0,1% 0,6% 92,9% 5,6% 0,8% 0,0% 0,1% 1947 41 330 30.116 1.015 82 1 174 1.338 0,1% 1,0% 94,8% 3,2% 0,3% 0,0% 0,5%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 96 34.879 2.222 0,3% 93,8% 6,0% 1920 76 34.792 1.981 0,2% 94,4% 5,4% 1930 97 33.608 994 0,3% 96,9% 2,9% 1947 120 31.391 190 0,4% 99,0% 0,6%

Arrondissement Marche-en-Famenne Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 16 37.585 67 0,0% 99,8% 0,2% 1866 29 69 43.060 155 22 1 1 35 0,1% 0,2% 99,4% 0,4% 0,1% 0,0% 0,0% 1880 1 75 42.164 167 11 0 8 9 0,0% 0,2% 99,4% 0,4% 0,0% 0,0% 0,0% 1890 2 129 43.943 262 23 6 38 3 0,0% 0,3% 99,0% 0,6% 0,1% 0,0% 0,1% 1900 7 150 41.865 233 5 0 32 1.900 0,0% 0,4% 99,0% 0,6% 0,0% 0,0% 0,1% 1910 0 166 42.241 195 5 2 23 1.771 0,0% 0,4% 99,1% 0,5% 0,0% 0,0% 0,1% 1920 18 167 41.185 92 6 0 22 1.604 0,0% 0,4% 99,3% 0,2% 0,0% 0,0% 0,1% 1930 2 298 40.101 80 8 0 41 1.638 0,0% 0,7% 98,9% 0,2% 0,0% 0,0% 0,1% 1947 65 782 38.020 219 18 1 265 1.504 0,2% 2,0% 96,6% 0,6% 0,0% 0,0% 0,7%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 13 42.611 8 0,0% 100,0% 0,0% 1920 51 41.432 7 0,1% 99,9% 0,0% 1930 56 40.455 18 0,1% 99,8% 0,0% 1947 153 39.134 26 0,4% 99,5% 0,1%

Marche-en-Famenne Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 10 1.912 11 0,5% 98,9% 0,6% 1866 1 11 2.585 13 0 0 1 2 0,0% 0,4% 99,0% 0,5% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 0 23 2.866 37 0 0 2 0 0,0% 0,8% 97,9% 1,3% 0,0% 0,0% 0,1% 1890 0 40 3.363 51 2 0 15 0 0,0% 1,2% 96,9% 1,5% 0,1% 0,0% 0,4% 1900 1 54 3.301 26 0 0 12 156 0,0% 1,6% 97,3% 0,8% 0,0% 0,0% 0,4% 1910 0 54 3.421 53 2 0 10 150 0,0% 1,5% 96,6% 1,5% 0,1% 0,0% 0,3% 1920 1 43 3.640 18 1 0 4 106 0,0% 1,2% 98,2% 0,5% 0,0% 0,0% 0,1% 1930 0 53 3.613 23 0 0 9 129 0,0% 1,4% 97,7% 0,6% 0,0% 0,0% 0,2% 1947 4 138 3.803 47 1 0 60 149 0,1% 3,4% 93,8% 1,2% 0,0% 0,0% 1,5%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 3 3.532 5 0,1% 99,8% 0,1% 1920 8 3.698 1 0,2% 99,8% 0,0% 1930 7 3.690 1 0,2% 99,8% 0,0% 1947 9 4.037 2 0,2% 99,7% 0,0%