Kousenbandslangen (Thamnophis) zijn een geslacht van slangen uit de familie toornslangachtigen en de onderfamilie waterslangen (Natricinae).
Naam en indeling De wetenschappelijke naam van de groep werd voor het eerst voorgesteld door Leopold Fitzinger in 1843. De slangen werden eerder aan andere geslachten toegekend, zoals Eutaenia en Tropidonotus. Er zijn 35 soorten waarvan er drie pas in 2005 wetenschappelijk zijn beschreven.
Uiterlijke kenmerken De grootte verschilt per soort, de meeste soorten bereiken een lichaamslengte van ongeveer 40 tot 70 centimeter maar uitschieters kunnen vaak langer worden. De gewone kousenbandslang bijvoorbeeld bereikt een lengte van 46 tot 66 cm, maar het langst gevonden exemplaar mat 124 cm.
De naam kousenbandslangen slaat op het vaak gestreepte lichaamspatroon dat lijkt op dat van de vroeger gebruikte sokophouders Een aantal soorten staat bekend als bijzonder kleurrijk. Met name als de dieren bedreigd worden, waarbij het lichaam wordt afgeplat, is het strepenpatroon duidelijk te zien. De meeste soorten hebben twee witte tot gele vlekken aan de bovenzijde van de kop. In combinatie met hun algemene voorkomen en vrij rustige karakter maakt dat ze populair in de handel in exotische dieren.
Levenswijze Het voedsel van kousenbandslangen bestaat voornamelijk uit kikkers, salamanders en vissen, daarnaast worden de larven van kikkers en padden naast regenwormen gegeten. Een kleiner deel van het menu bestaat uit vogels, kleine zoogdieren, ongewervelden en aas.
Bij verstoring wordt het lichaam afgeplat en wordt een muskusachige stof uitgescheiden uit de anus. Van sommige soorten is bekend dat ze fel van zich af bijten. Kousenbandslangen zijn niet giftig.
Verspreiding en habitat De soorten komen voor in delen van Noord- en Midden-Amerika en leven in de landen Canada, de Verenigde Staten, Mexico, Belize, Honduras, Nicaragua, Costa Rica, Guatemala, de Bahama's en El Salvador. De habitat bestaat uit droge tropische en subtropische bossen, gematigde bossen, graslanden en met name uit vele verschillende typen draslanden.
Beschermingsstatus Door de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN is aan 31 soorten een beschermingsstatus toegewezen. Van de soorten worden er 25 als 'veilig' (Least Concern of LC) beschouwd, twee als 'onzeker' (Data Deficient of DD) en twee als 'kwetsbaar' (Vulnerable of VU). Twee soorten staan ten slotte te boek 'bedreigd' (Endangered of EN).
Soorten Het geslacht omvat de volgende soorten, met de auteur en het verspreidingsgebied. Naam Auteur Verspreidingsgebied Thamnophis atratus Kennicott, 1860 Verenigde Staten Thamnophis bogerti Rossman & Burbrink, 2005 Mexico Thamnophis brachystoma Cope, 1892 Verenigde Staten Thamnophis butleri Cope, 1889 Verenigde Staten, Canada Thamnophis chrysocephalus Cope, 1885 Mexico Thamnophis conanti Rossman & Burbrink, 2005 Mexico Thamnophis couchii Kennicott, 1859 Verenigde Staten Thamnophis cyrtopsis Kennicott, 1860 Verenigde Staten, Mexico, Guatemala Thamnophis elegans Baird & Girard, 1853 Verenigde Staten, Mexico, Canada Mexicaanse kousenbandslang(Thamnophis eques) Reuss, 1834 Verenigde Staten, Mexico Thamnophis errans Smith, 1942 Mexico Thamnophis exsul Rossman, 1969 Mexico Thamnophis fulvus Bocourt, 1893 Mexico, Guatemala, Honduras, El Salvador Thamnophis gigas Fitch, 1940 Verenigde Staten Thamnophis godmani Günther, 1894 Mexico Thamnophis hammondii Kennicott, 1860 Verenigde Staten, Mexico Thamnophis lineri Rossman & Burbrink, 2005 Mexico Thamnophis marcianus Baird & Girard, 1853 Verenigde Staten, Mexico, Belize, Honduras, Nicaragua, Costa Rica, mogelijk in Guatemala en El Salvador Thamnophis melanogaster Wiegmann, 1830 Mexico Thamnophis mendax Walker, 1955 Mexico Thamnophis nigronuchalis Thompson, 1957 Mexico Noordwestelijke kousenbandslang(Thamnophis ordinoides) Baird & Girard, 1852 Verenigde Staten, Canada Thamnophis postremus Smith, 1942 Mexico Westelijke lintslang(Thamnophis proximus) Say, 1823 Verenigde Staten, Mexico, Guatemala, Belize, El Salvador, Honduras, Nicaragua, Costa Rica Thamnophis pulchrilatus Cope, 1885 Mexico Thamnophis radix Baird & Girard, 1853 Verenigde Staten, Canada Thamnophis rossmani Conant, 2000 Mexico Thamnophis rufipunctatus Cope, 1875 Verenigde Staten Thamnophis saurita Linnaeus, 1766 Mexico, Canada, Verenigde Staten Thamnophis scalaris Cope, 1861 Mexico Thamnophis scaliger Jan, 1863 Mexico Gewone kousenbandslang(Thamnophis sirtalis) Linnaeus, 1758 Mexico, Canada, Verenigde Staten, Bahama's Thamnophis sumichrasti Cope, 1866 Mexico Thamnophis unilabialis Tanner, 1985 Mexico Thamnophis validus Kennicott, 1860 Mexico
Externe link Thamnophis.eu
Bronvermelding
Categorie:Waterslangen