250px|thumb|Het theater van Bosra 250px|thumb|Het theater van Orange De Romeinen bouwden in de oudheid honderden theaters verspreid over het grondgebied van het Romeinse Rijk. Het Romeinse theater was een geëvolueerde versie van het oude Griekse theater en werd vanaf de tijd van keizer Augustus (27 v.Chr. - 14 n.Chr) overal in het rijk gebouwd.
Het Romeinse theater ten opzichte van andere theaters Het Romeinse theater verschilt op een aantal punten van zijn Griekse voorganger; Een Romeins theater is gebouwd uit beton en baksteen, waar de Grieken natuursteen gebruikten. De cavea is niet geheel of zelfs helemaal niet tegen een natuurlijke heuvel gebouwd en wordt ondersteund door een kunstmatige constructie. Het Romeinse theater vormt een afgesloten geheel doordat het podiumgebouw tegen de cavea aan is gebouwd. De Grieken hadden ook een podiummuur, maar deze stond los achter het podium. Een aantal oude Griekse theaters is door de Romeinen verbouwd en vergroot, waardoor ook deze bouwwerken gedeeltelijk tot de Romeinse theaters worden gerekend. Een voorbeeld hiervan is het theater van Efeze.
Het Romeinse theater mag niet worden verward met het Romeinse amfitheater. Het theater is halfrond en heeft een podiumgebouw, een amfitheater heeft een ovale vorm met tribunes rondom de arena. Daarnaast is er nog onderscheid te maken tussen het theater en het odeion (of odeum), dat dezelfde vorm heeft, maar kleiner is en meer gebruikt werd voor zang- en muziekvoorstellingen. 75px75px Grondplan van een standaard theater en een amfitheater
Lijst van plaatsen met een Romeins theater Een aantal van de Romeinse theaters is nog grotendeels intact en wordt weer gebruikt voor diverse voorstellingen. Bekende voorbeelden zijn deze theaters staan in Aspendos, Orange en Bosra. Van andere theaters staan nog delen overeind, of zijn alleen de fundamenten teruggevonden. Een aantal theaters zijn alleen bekend uit bronnen uit de oudheid, maar restanten zijn nooit teruggevonden.
Dit is een lijst van bekende Romeinse theaters, ingedeeld per land. De lijst is nog niet compleet.
Albanië Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingButrintButhrotum100px
Algerije Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingAnnabaHippo Regius100pxCherchellCaesarea100pxDjemilaCuiculRomeins theater van Djemila100pxGuelmaCalama100pxKhamissaThubursicum Numidarum100pxM'daourouchMadaurosSkikdaRusicadeTimgadThamugas100pxTébessaThevesteTipasaTipasa100px
Bulgarije Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingPlovdivPhilippopolisRomeins theater van Plovdiv100pxSofiaSerdicaStara ZagoraAugusta Trajana
Cyprus Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingEpiskopiCurium100pxPaphosPaphus100pxSalamisSalamis100pxSoliSoli100px
Duitsland Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingMainzMoguntiacumRomeins theater van Mainz100px
Egypte Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingAlexandriëAlexandria100pxEl-BahnasaOxyrhynchusSheikh 'IbadaAntinoöpolisTell el-FaramaPelusium
Frankrijk Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingAix-en-ProvenceAquae SextiaeAlba-la-RomaineAlba Helviorum100pxAgenAginnumAutunAugustodonumRomeins theater van Autun100pxArgenton-sur-CreuseArgentomagusArlesArelateRomeins theater van Arles100pxBardiauxBoxumRomeins theater van Bardiaux100pxChâteaubleau100pxDrevantDerventum100pxFréjusForum JuliiGenainvillePetromantalum100pxJublainsNoviodunum100pxLillebonneJuliobona100pxLyonLugdunumAntiek theater van Lugdunum100pxMandeureEpomanduodurumRomeins theater van Mandeure100pxMontbrison (Moingt)Aquae Segetae100pxNéris-les-BainsAquae NeriiOrangeArausioRomeins theater van Orange100pxRouenRotomagusSaint-Germain-d'EsteuilNoviomagus BiturigumSaint-Rémy-de-ProvenceGlanumThénacVaison-la-RomaineVasio VocontiorumRomeins theater van Vaison-la-Romaine100pxValognesAlaunaLe Vieil-ÉvreuxGisacum100pxVienneViennaRomeins theater van Vienne100pxVieuxAregenua100pxVieux-PoitiersBrivaGallo-Romeins theater van Vieux-Poitiers100px
Griekenland Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingChersonissosChersonissosGithionGythiumGortysGortynKorintheCorinthusKosCosLissosLissosLittosLyttusNicopolisNicopolis
Hongarije Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingTácGorsium100px
Israël Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingBeet She'anScythopolis100pxCaesarea (Maritima)CaesareaTheater van Herodes100pxShuniJeruzalemHierosolymaTheater van HerodesTiberiasTzipporiDioceserea100px
Italië Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingAlbeAlba FucensAnzioAntiumAostaAugusta Praetoria Salassorum100pxAtriHatriaAscoli PicenoAsculumRomeins theater van Ascoli Piceno100pxBacoliBauliBaiaBaiaeBene VagiennaAugusta Bagiennorum100pxBeneventoBeneventumRomeins theater van Benevento100pxBevagnaMevania100pxBresciaBrixia100pxCarsulaeCarsulaeCassinoCasinumCastelleone di SuasaSuasaCataniaCatinaRomeins theater van Catania100pxChietiTeate100pxConcordia SagittariaIulia ConcordiaCorfinioCorfiniumErcolanoHerculaneumFaleroneFalerio PicenusFerentinoFerentiumFerento (Viterbo)FerentumFiesoleFaesulaeRomeins theater van Fiesole100pxFormiaFormiaeGaleataMevaniolaGrumento NovaGrumentumGubbioIguvium100pxErcolanoHerculaneumIuvanumIuvanum100pxLanuvioLanuviumLecceLupiae100pxLibarnaMarina di Gioiosa IonicaRomechium100pxMinturnoMinturnaeMisenoMisenumNapelsNeapolisRomeins theater van NapelsNoraNora100pxNocera SuperioreNuceriaOstia AnticaOstiaOtricoliOcriculumPalazzolo AcreideAcrae100pxPrata d'AnsidoniaPeltuinumPietrabbondanteBovianum Vetus100pxPompeiiPompeiiTheater van Pompeii100pxRomeRomaTheater van Balbus100pxRomeRomaTheater van Marcellus100pxRomeRomaTheater van Pompeius100pxSan VittorinoAmiternum100pxSarnoSarnusSepinoSaepinumSessa AuruncaSessa AuruncaRomeins theater van Sessa Aurunca100pxSibariSybarisSpoletoSpoletiumRomeins theater van Spoleto100pxSyracuseSyracusaeGrieks theater van Syracuse (Grieks-Romeins)100pxTaorminaTauromeniumGrieks theater van Taormina (Grieks-Romeins)100pxTeanoTeanum Sidicinum100pxTeramoInteramnia PraetuttiorumTerracinaTivoliTiburTriëstTergesteRomeins theater van Triëst100pxTurijnAugusta Taurinorum100pxTuscoloTusculum100pxUrbisagliaUrbs Salvia100pxVenafroVenafrumVeronaVerona100pxVilla LiternoLiternumVilla Potenza (Macerata)Helvia RecinaVolterraVolterraeRomeins theater van Volterra100pxVentimigliaAlbium Intemelium100px
Jordanië Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingAmmanPhiladelphiaRomeins theater van Amman100pxBosraNova Trajana BostraRomeins theater van Bosra100pxJerashGerasaZuidelijk theater100pxJerashGerasaNoordelijk theaterPellaPella100pxPetraPetra100pxRaphanaAbilaUmm QaisGadara100px
Kroatië Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingPulaPietas Iulia Pola100pxSolinSalona100pxVisIssa
Libanon Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingByblosByblos100px
Libië Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingCyreneCyrene100pxLeptis MagnaLepcis Magna100pxSabrathaSabrathaRomeins theater van Sabratha100px
Luxemburg Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingDalheimRicciacus100px
Macedonië Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingBitolaHeraclea LyncestisOhridLychnidusAntiek theater van Ohrid100pxSkopjeScupiStobiStobi
Marokko Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingDchar Djedid (Asilah)Iulia Constantia Zilil
Oostenrijk Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingMagdalensbergVirunum
Palestina Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingJerichoJerichoTheater van HerodesNablusNeapolis
Portugal Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingBragaBracara augustaÉvoraEburaLissabonOlisipoRomeins theater van Lissabon
Spanje Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingAlcúdiaPollentia100pxBadalonaBaetulo100pxBaelo ClaudiaBaelo Claudia100pxCádizGades100pxCartagenaCarthago NovaCasas de ReinaRegina100pxCalatayudBilbilis100pxCluniaColonia Clunia Sulpicia100pxCórdobaCordubaHuescaOscaMálagaMalaca100pxMedellínMetellinumMéridaEmerita AugustaRomeins theater van Mérida100pxItálicaItalica100pxOsunaGenitiva JuliaRondaAcipinio100pxSaguntoSaguntum100pxSan RoqueCarteiaSegóbrigaSaelices100pxTarragonaTarracoZaragozaCaesarea Augusta100px
Syrië Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingApameaApameaBaniasCaesarea PhilippiJablehGabala100pxNebi HuriCyrrhus100pxPalmyraPalmyra100pxQanawatCanathaShahbaShahba100px
Tunesië Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingAïn ToungaThignicaHamman DaradjiBulla Regia100pxSbeitlaSufetula100pxTunisCarthago100px
Turkije Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingAphrodisiasAphrodisiasAspendosAspendosRomeins theater van AspendosCyrrhusCyrrhusEfezeEphesus100pxHiërapolisHierapolis100pxMileteMiletus100pxMyraMyra100pxPergeSardisSardisSelge100pxSideSideRomeins theater van Side100px
Verenigd Koninkrijk Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingSt AlbansVerulamiumRomeins theater van Verulamium100px
Zwitserland Stad (moderne naam)Stad (Romeinse naam)TheaterCoördinatenAfbeeldingAugstAugusta Raurica100pxAvenchesAventicum100pxLausanneLousonnaLenzburgLencis
Zie ook Romeins theater (gebouw) Lijst van plaatsen met een Romeins amfitheater Lijst van plaatsen met een Romeins circus
Referentie Signaromanorum.org Teatri-Theaters Carte des Theatres Antiques Ancient Theatres
plaatsen met een theater