De Tibetaanse diaspora verwijst naar de verspreiding van Tibetanen buiten Tibet. Deze verspreiding kwam in 1950 op gang, toen het Volksbevrijdingsleger Tibet binnenviel en er het bestuur in handen nam. Sinds 1959 werden 54 vluchtelingenkampen opgezet in India, Nepal en Bhutan. Hieronder bevonden zich 11 handwerk-, 26 agrarische en 17 agro-industriële nederzettingen. Dit gebeurde door de regeringen van de genoemde landen, die daarbij onder meer hulp kregen van de hoge commissaris voor de Vluchtelingen van de Verenigde Naties. Begin jaren 60 was Zwitserland het eerste land dat aanbood de buurlanden van Tibet te ontlasten en vluchtelingen van hen over te nemen in eigen land. Daarna volgden Canada en andere landen in de wereld.Sawhney, Arjun (2006) A spot in the mountains, Gallery Espace, New DelhiTibetaanse regering in ballingschap, Structure of the Tibetan Government-in-ExileCanadian Encyclopedia, Tibetans
De meeste Tibetanen verlieten Tibet uit eigen keuze en werden niet door de Chinese autoriteiten verbannen. Wel zijn er Tibetanen naar andere delen binnen de Volksrepubliek China verbannen, zoals de schrijfster Woeser, die Tibet werd uitgezet nadat ze zich positief over de veertiende dalai lama Tenzin Gyatso had uitgelaten. Ook zijn diverse mensen voor langere tijd gevangengezet, zoals de oprichter van de Tibetaanse Communistische Partij, Püntsog Wangyal. Hoewel Woeser niet naar het buitenland mocht reizen, werd aan veel inwoners van China eind jaren 90 en de jaren 2000 wel een paspoort uitgereikt. Een voorbeeld hiervan is Alan Dawa Dolma, een zangeres van Tibetaanse afkomst die vooral heel populair is in Japan.What about Tibet, Tibetans in ExileHerald Tribune (23 juli 2008) Tibetan writer, a rare outspoken voice against Beijing's policies, sues Chinese government, pag. 1Barraux, Roland (1995) Die Geschichte der Dalai Lamas - Göttliches Mitleid und irdische Politik, Komet/Patmos, Frechen/Düsseldorf, , p.p. 295-301Alan, Japanse fansite
Geschiedenis thumb|De oorspronkelijke provincies U-Tsang, Kham en Amdo
Tibet kende in de geschiedenis verschillende groottes in territoria en bestreek in de afgelopen vijfhonderd jaar het grootste gebied onder de twee grote dalai lama's: Ngawang Lobsang Gyatso (de vijfde - 1617-1682) en Thubten Gyatso (de dertiende - 1876-1933). Zij veroverden gebieden tot Dajianlu en Derge.Golzio, Karl-Heinz & Pietro Bandini (2002) Die vierzehn Wiedergeburten des Dalai Lama, Scherz Verlag / Otto Wilhelm Barth, Bern / München, , pp. 73-88, 102-124 Toen de invasie van Tibet van het Volksbevrijdingsleger op 7 oktober 1950 Centraal Tibet (later TAR genaamd) bereikte, waren andere gebieden binnen de Tibetaanse invloedssfeer inmiddels onder het bestuur van Mao Zedong gekomen. De maoïstische hervormingen in onder andere de Tibetaans boeddhistische kloosters hadden daar inmiddels aanleiding gegeven tot groepen vluchtelingen die maar naar de hoofdstad Lhasa trokken. In die tijd vertrokken ook al enkele Tibetanen naar andere landen.
Op 5 maart 1959 nodigde de Chinese commandant de veertiende dalai lama Tenzin Gyatso uit voor een uitvoering van een dansgroep in zijn hoofdkwartier. Bij de Tibetaanse bevolking ontstond hierdoor het gerucht dat de militairen hem gevangen wilden nemen. Deze gebeurtenis escaleerde uiteindelijk tot de opstand in Tibet van 1959 en de vlucht van de dalai lama naar India. De Chinese autoriteiten breidden hierna in korte tijd het militaire apparaat uit tot 160.000 manschappen. Nadat de elfde pänchen lama Chökyi Gyaltsen zich in een toespraak kritisch over de Chinese bezetting had uitgelaten, zetten ze hem van 1962 tot 1976 in een heropvoedingsprogramma.Barraux, Roland (1995) Die Geschichte der Dalai Lamas - Göttliches Mitleid und irdische Politik, Komet/Patmos, Frechen/Düsseldorf, , p.p. 302-314
Een grote stroom vluchtelingen kwam de dalai lama achterna in deze tijd en de jaren die erop volgden. Algemene redenen om Tibet te verlaten waren armoede, gebrek aan gewenst onderwijs voor de kinderen en het ontzeggen van het recht op het beoefenen van religie in Tibet. Verder zijn er veel Tibetanen die het land hebben verlaten uit principe, om dicht bij de dalai lama te zijn of om te ontkomen aan politieke of religieuze vervolging. Niettemin waren er ook Tibetanen die na het volgen van opleiding weer terugkeerden. Ook sturen sommige ouders hun kinderen voor opleiding naar Dharamsala, waarna ze later weer terugkwamen.
Aangezwengeld door de opstanden in Tibet tussen 1987 en 1993 ontstond er in dit decennium tot 1996 opnieuw een grootschalige exodus, waardoor alleen al in India de ballingsoorden groeiden met 18%.Desimpelaere, Jean-Paul (9 april 2008) China: Een korte geschiedenis van Tibet, Partij van de Arbeid België
Ballingen voor 1950 Omgekeerd waren er ook Tibetanen die Tibet ontvluchtten voordat het Volksbevrijdingsleger het bestuur overnam. De bekendste van hen is mogelijk Gendün Chöpel. Hij was kunstenaar en schrijver en reisde naar India waar hij ontdekte dat de wereld buiten Tibet grote veranderingen onderging. Hij spiegelde het aan Tibet dat stagneerde omdat het aan oude waarden vasthield. Bij terugkeer naar Tibet werd hij als staatsgevaarlijk bestempeld en enkele jaren in de kerkers van het Potala opgesloten. Over hem verschenen en enkele boeken en maakte Luc Schädler in 2005 de documentaire Angry Monk. Andere Tibetanen die voor het Tibetaanse bestuur in die tijd vluchtten waren bijvoorbeeld Ponda Rabga en Thubten Kunphela die de Verbeteringspartij Tibet hadden opgericht. Het betrof hier een tiental rebelse Tibetanen die zich vooral ophielden in Kalimpong in India.
Aanhangers van het communisme werkten vooral vanuit Nanking in China, waar Püntsog Wangyal en Ngawang Kesang de Tibetaanse Communistische Partij oprichtten in de jaren 40.Shakya, Tsering (juli-augustus 2005) The Prisoner, New Left Review
Mensenrechten en vluchtslachtoffers thumb|Verwoest Tibetaans klooster Resolutie 1723 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 20 december 1961 bracht de grootschalige exodus uit Tibet in verband met de schending van de mensenrechten in Tibet en de onderdrukking van de Tibetaanse cultuur en religie (boeddhisme en bön). Resolusjoner, Den norske Tibet-komité United Nations General Assembly Resolution 1723 (XVI) 20 December 1961 De Algemene Vergadering maande China ook in andere resoluties op de rechten van burgers in Tibet te respecteren, zoals in resolutie 1353 in 1959 en in resolutie 2079 in 1965.
Veel Tibetanen bezweken aan verwondingen en barre weersomstandigheden tijdens de vlucht die meestal liep via het Himalaya-gebergte. Vervolgens werd bij aankomst het hoogteverschil, de verandering in klimaat en het verschil in voedsel veel vluchtelingen fataal. Onder de slachtoffers die de grote verschillen niet verdroegen, waren vooral kinderen.Bernstorff, Dagmar & Hubertus von Welck (2003) Exile as challenge - The Tibetan diaspora, , pag. 132-142, 192-193
Tibetaanse ballingsoorden Volgens demografisch onderzoek uit 1998 van de Tibetaanse regering in ballingschap zouden er rond 111.000 Tibetanen in ballingschap wonen. Dit getal is waarschijnlijk slechts een deel van het werkelijke aantal, gezien het alleen Tibetanen weergeeft die zelf zijn gevlucht en hun kinderen en kleinkinderen niet zijn meegeteld. Ook zijn er nadien nog veel Tibetanen gevlucht. Het Zwitserse dagblad Le Courrier had het in 2009 over driemaal zoveel Tibetanen in Nepal, namelijk 40.000 in plaats van 14.000; andere bronnen schatten het aantal inwoners met Tibetaanse ouders of grootouders in Nepal zelfs tot maximaal 60.000. Ook is het onmogelijk alle Tibetanen in beeld te krijgen, gezien ze zich over de gehele wereld hebben verspreid.Le Courrier (14 maart 2009) déracinés et persécutés, l'épreuve des réfugiés tibétainsWhat about Tibet, Tibetans in Nepal
Naar schatting 70.000 ballingen leven in de jaren 2000 nog in speciaal daarvoor aangelegde nederzettingen. In maart 2002 werden een deel van de 85.000 Tibetaanse ballingen binnen de verschillende nederzettingen verplaatst, waarna er nog 29 overbleven op het Indiase continent met 79.000 bewoners. Nepal had toen nog tien nederzettingen met een kleine 5000 inwoners en Bhutan kende toen nog zeven nederzettingen met 1600 mensen.
+ Gevluchte Tibetanen Land aantalIndia 85.000Nepal 14.000Bhutan 1.600Taiwan 1.000Verenigde Staten en Canada 7.000Zwitserland 1.500Rest van Europa 750Australië en Nieuw-Zeeland 220
India India verwelkomde de meeste Tibetanen, waaronder de veertiende dalai lama Tenzin Gyatso die in McLeod Ganj (Boven Dharamsala) de Tibetaanse regering in ballingschap (kashag) vestigde. In India werden in totaal 64 scholen gebouwd. Veel Tibetanen vonden werk vooral in de spoorwegbouw. Voor de ruimhartige opvang van vluchtelingen uit Tibet ontving het volk van India in 2001 de Light of Truth Award van de International Campaign for Tibet. De prijs werd door de veertiende dalai lama overhandigd aan de toenmalige president Ramaswamy Venkataraman.ICT, prijsdragers Light of Truth Award
Dharamsala thumb|McLeod Ganj, zetel van de dalai lama, de Tibetaanse regering in ballingschap en veel Tibetaanse instituties Met de komst van de dalai lama naar Dharamsala kwamen er naast zijn regering ook andere instituties, zoals het Tibetaans parlement in ballingschap, het Tibetaans Instituut voor Podiumkunsten, de Library of Tibetan Works and Archives en het Norbulingka-instituut. Ook zijn in Dharamsala meerdere Tibetaanse organisaties gevestigd, zoals het Tibetaans Jeugdcongres, de Gu-Chu-Sum, het Amnye Machen-instituut en de Tibetaanse kinderdorpen.Verder zijn er in Dharamsala verschillende boeddhistische centra en kloosters nagebouwd die zich in ook in Tibet bevinden, zoals vestigingen van het Namgyal- en Nechung-klooster, het kleinere klooster Gompa Dip Tse-Chok Ling en de stoepa Mani Lakhang.
Bekende Tibetanen in India zijn onder meer de verschillende politici in ballingschap, boeddhistische tulku's en andere geestelijken, enkele familieleden van de dalai lama, verschillende activisten en voetballers in het Tibetaans voetbalelftal. Anderen zijn onder meer de acteur en lama Orgyen Tobgyal en geschiedkundige en oud-minister Wangchug Deden Shakabpa. Verder organiseren ballingsoorden ook Westers entertainment, inclusief de verkiezing van Miss Tibet en andere evenementen.
+ Overzicht Indiase nederzettingen NederzettingTibetaanse regering in ballingschap, Tibetan Settlements in India Stad StaatBir Chauntra / Nangchen Bir Himachal PradeshBir Dege Bir Himachal PradeshBir Tibetan Society Bir Himachal Pradeshgeïntegreerd Bomdila Arunachal PradeshChoephelling Miao Arunachal PradeshDalhousie Chamba Himachal Pradeshgeïntegreerd Darjeeling West-BengalenDekyiling Dehradun Uttarakhandgeïntegreerd Dharamsala Himachal PradeshDhargayling Tezu Arunachal PradeshDhondenling Kollegal KarnatakaDhondupling Clement Town UttarakhandDickyi Larsoe Bylakuppe KarnatakaDoeguling Mundgod KarnatakaDoeguyougyelling Herbertpur Uttarakhandgeïntegreerd Gangtok SikkimGapa Tibetan Society Kumrao Himachal Pradeshgeïntegreerd Kalimpong West-BengalenKham Khatok Sataun Himachal PradeshKunphenling Ravangla SikkimLingtsang Munduwala UttarakhandLugsung Samdupling Bylakuppe KarnatakaNorgayling Bandhara MaharashtraPalrabling Kullu Himachal PradeshPaonta Choelsum Paonta Sahib Himachal PradeshPhendeling Mainpat ChhattisgarhPhuntsokling Gajapati OdishaRabgayling Hunsur KarnatakaSakya Tibetan Society Puruwala Himachal Pradeshgeïntegreerd Samyeling Delhigeïntegreerd Shillong MeghalayaSonamling Choglamsar LadakhTashijong Bir Himachal PradeshTashiling Tibetan Camp Pandoh Himachal PradeshTashiling Sonada West-BengalenTenzingang Bomdila Arunachal PradeshTibetan Bonpo Foundation Dolanji Himachal Pradeshgeïntegreerd Tuting Arunachal PradeshYangchen Gatselling Shimla Himachal Pradesh
Nepal