thumb|Eén van de interpretaties van wat tot de Arabische wereld gerekend kan worden. Het panarabisme (of Qawmiya) is een beweging die ijvert voor het verenigen van de Arabische volkeren en naties van het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Panarabisme wordt meestal omschreven als seculier, socialistisch, nationalistisch en antiwesters. Als uiting van het nationalisme van het Arabische volk wordt het als variant op het meestal als Westers getypeerde volksnationalisme ook wel Arabisch nationalisme genoemd.
Bekende aanhangers van het panarabisme waren onder andere Gamal Abdel Nasser van Egypte, Moammar al-Qadhafi van Libië, Saddam Hoessein van Irak en Hafiz Al-Assad van Syrië.
Geschiedenis 200px|thumb|De voorgestelde Unie van Arabische Republieken (rood) uit 1972 was een nieuwe versie van de mislukte Verenigde Arabische Republiek uit 1963. 200px|thumb|Midden-Oosten in 1958: Verenigde Arabische Republiek (rood), Verenigde Arabische Staten (rood en lichtrood), Arabische Federatie (groen), Brits Koeweit (grasgroen), andere Britse protectoraten in de Arabische Golf (lichtgroen). Het panarabisme werd voor het eerst verdedigd door Hoessein ibn Ali, de Sjarif van Mekka, die streefde naar onafhankelijkheid van het Turkse Ottomaanse Rijk en de oprichting van een Arabische staat. Tijdens de Eerste Wereldoorlog kreeg hij steun van de Entente (met name de Britten), die Arabië maar al te graag wilden losmaken van het Ottomaanse Rijk, dat met de centrale mogendheden meevocht. Al in 1916 hadden zij in het geheim het Sykes-Picotverdrag gesloten, krachtens hetwelk de meeste Arabische gebieden onder hen en de Fransen verdeeld zouden worden. Het beloofde Arabië, het latere Saoedi-Arabië, werd gecreëerd in het meer zuidelijk gelegen woestijngebied. De Balfour-verklaring werd door Groot-Brittannië gebruikt om hun inpalming van Palestina als Brits mandaatgebied te rechtvaardigen. De idealen van het panarabisme werden na de Eerste Wereldoorlog nog lang niet gerealiseerd, en het gebied begon zelfs aan een lange periode van Britse en Franse bezetting met als gevolg de stichting van de staat Israël in 1948.
Een meer formele panarabische ideologie werd geformuleerd door Michel Aflaq, een stichter van de Ba'ath Partij, rond 1940 in Syrië. De Ba'ath partij combineerde socialisme met Italiaans fascisme. Het panarabisme inspireerde verschillende unificatiepogingen, met als meest in het oog springende voorbeeld in 1958 de Verenigde Arabische Republiek, een unie van Egypte en Syrië en de confederatie van deze VAR met Noord-Jemen, genaamde de Verenigde Arabische Staten. Beiden hielden het maar drie jaar vol.
De oprichting van de nog steeds bestaande Arabische Liga op 22 maart 1945 was ook een poging om tot een panarabische eenheid te komen.
De Syrische Ba'ath-regering, evenals de voormalige Ba'ath-regering van Irak tot de val van Saddam Hoessein in 2003, ondersteunden het panarabistische gedachtegoed. Zij twistten met elkaar wie de zuiverste vorm van de Ba'ath-ideologie had.
Panarabisme kreeg een stevige deuk toen een verenigd Arabisch leger in 1967 werd verslagen door Israël tijdens de Zesdaagse Oorlog en door de onmacht om in enig Arabisch land stevige economische groei te creëren. In de loop van de jaren '80 werd panarabisme overschaduwd door panislamitische gedachten.
Europa In Europa is met name de Arabisch-Europese Liga (AEL) een Arabisch-nationalistische beweging. Het richt zich primair op Arabische minderheden in Nederland en België. Het verzet zich tegen assimilatie en probeert een Arabisch bewustzijn te stimuleren.
Mislukte fusies 23px Arabisch Islamitische Republiek (1972), tussen Tunesië en Libië 23px Arabische Federatie (1958), tussen Jordanië en Irak 23px Federatie van Arabische Emiraten (1968-1971), tussen de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar en Bahrein 23px Federatie van Arabische Republieken (1972-1977), tussen Libië, Egypte en Syrië 23px Libisch-Syrische unie (1980-1981), tussen Libië en Syrië 23px Syrisch-Iraakse Unie (1978-1979), tussen Syrië en Irak 23px Syrisch-Jordaanse Unie (1975-1976), tussen Syrië en Jordanië 23px Unie van Arabische Republieken (1972), tussen Irak, Syrië en Egypte 23px Verenigd Arabisch Koninkrijk (1972), tussen Jordanië en Palestina 23px Verenigde Arabische Republiek (1958-1961), tussen Egypte en Syrië 23px Verenigde Arabische Republiek (1963), tussen Egypte, Irak en Syrië 23px Verenigde Arabische Staten (1958-1961), tussen Egypte, Syrië en Noord-Jemen 23px Vruchtbare Sikkel Unie (1958-1961), tussen Irak, Syrië, Libanon, Palestina en Jordanië
Andere federaties van Arabische republieken Federatie tussen Egypte, Libië en Soedan (1969 / 70–1971) Federatie tussen Egypte, Libië en Syrië (1971 / 72–1974 / 77) Unie tussen Egypte en Libië binnen de Federatie (1972–1973 / 74) Unie tussen Egypte en Syrië binnen de Federatie (1976–1977) Federatie tussen Egypte, Soedan en Syrië (1977)
Geslaagde fusies 250px|thumb|Noord-Jemen en Zuid-Jemen voor de hereniging in 1990. (1990)
(1972) 20px|border Abu Dhabi 20px|border Ajman 20px|border Dubai 20px|border Fujairah 20px|border Ras al-Khaimah 20px|border Sharjah 20px|border Umm al-Quwain
Militaire annexaties 22px|border Opper-Asir door Saoedi-Arabië (1920) 22px|border Hail door Saoedi-Arabië (1921) 22px|border Neder-Asir door Saoedi-Arabië (1930) 22px|border Hidjaz door Saoedi-Arabië (1925) door Egypte en Jordanië (1948-1967) door Marokko (vanaf 1975) door Irak (1990-1991)
Intergouvernementele organisaties 23px Arabische Liga (1945) 23px Arabische Samenwerkingsraad (1989-1990) 23px Raad van Arabische Economische Eenheid (1957) 23px Samenwerkingsraad van de Arabische Golfstaten (1981) 23px Unie van de Arabische Maghreb (1989)
Zie ook Arabische wereld Arabisch socialisme Ba'athisme Nasserisme
Externe link Arab Nationalism: Mistaken Identity
Categorie:Politiek in de Arabische wereld Categorie:Pan-nationalisme