Het Zeslandentoernooi (Engels: Six Nations Championship) is het belangrijkste rugbytoernooi op het noordelijk halfrond. De deelnemers zijn: het Engelse rugbyteam het Franse rugbyteam het Ierse rugbyteam het Welshe rugbyteam het Schotse rugbyteam het Italiaanse rugbyteam Ierland komt uit als "All Ireland"-combinatie van de Ierse Republiek en Noord-Ierland. Er werd voor het rugbyteam dan ook een apart volkslied gecomponeerd, Ireland's Call.
Het is een halve competitie, waarbij sinds 2017 de winnaar van een wedstrijd vier competitiepunten krijgt en de verliezer nul. Scoort een ploeg 4 tries of meer, dan verdient deze ploeg daarmee één bonuspunt. Wanneer aan het eind van de wedstrijd het verschil in gescoorde punten slechts 7 of minder is, verdient de verliezende partij daarmee ook een bonuspunt. Een gelijkspel is twee punten waard. Voor 2017 ontving de winnaar twee wedstrijdpunten en de verliezer nul, bij een gelijkspel elk team één punt. Tot 1994 konden landen de titel delen, maar daarna werd rekening gehouden met onderlinge resultaten en het doelsaldo. Het toernooi wordt doorgaans gehouden in de eerste maanden van het kalenderjaar en begint op of rond 1 februari.
Sinds 1996 kent het Zeslandentoernooi een tegenhanger op het zuidelijk halfrond, de The Rugby Championship vroeger Tri Nations Series.
Geschiedenis De geschiedenis van het Zeslandentoernooi begon in 1883, toen de zogeheten Home Nations (Engeland, Schotland, Ierland en Wales) besloten een jaarlijkse competitie te beginnen. In 1910 werd Frankrijk toegelaten, waar rugby inmiddels erg populair was geworden. Tussen 1932 en 1939 werd het land echter weer uitgesloten, omdat de spelers betaald zouden worden. Het huidige Zeslandentoernooi ontstond in 2000, toen Italië werd uitgenodigd. In enkele jaargangen was het niet mogelijk alle wedstrijden te spelen, zodat er ook geen winnaar werd uitgeroepen. Tijdens de wereldoorlogen werd het toernooi niet georganiseerd.
Nevenprijzen thumb|De wedstrijd Engeland - Schotland om de Calcutta Cup.
Naast het winnen van het toernooi, wat het belangrijkste doel is, zijn er verschillende onderliggende titels en prijzen te verdienen: Grand slam: wanneer de winnaar alle gespeelde wedstrijden gewonnen heeft; Triple Crown (alleen mogelijk voor een van de 'Home Nations'): het team dat alle andere Home Nations verslaat; Calcutta Cup: de winnaar van de wedstrijd tussen Engeland en Schotland. (sinds 1879); Millennium Trophy: de winnaar van de wedstrijd tussen Engeland en Ierland. (sinds 1988); Centenary Quaich: de winnaar van de wedstrijd tussen Ierland en Schotland. (sinds 1989); Eurostar Trophy: de winnaar van de wedstrijd tussen Frankrijk en Engeland. (sinds 2000); Giuseppe Garibaldi Trophy: de winnaar van de wedstrijd tussen Frankrijk en Italië. (sinds 2007); Auld Alliance Trophy: de winnaar van de wedstrijd tussen Frankrijk en Schotland. (sinds 2018); Doddie Weir Cup; de winnaar van de wedstrijd tussen Wales en Schotland. (sinds 2018); Cuttitta Cup; de winnaar van de wedstrijd tussen Italië en Schotland. (sinds 2022); Solidarity Trophy; de winnaar van de wedstrijd tussen Frankrijk en Ierland. (sinds 2026); Wooden spoon (Houten lepel): het land dat als laatste is geëindigd.
Winnaars Vierlandentoernooi 1883-1909 jaar winnaar(s) bijzonderheid 1883 1884 1885 Niet uitgespeeld 1886 en 1887 1888 , en speelde niet mee 1889 speelde niet mee 1890 en 1891 1892 1893 1894 1895 1896 1897 Niet uitgespeeld 1898 Niet uitgespeeld 1899 1900 1901 1902 1903 1904 1905 1906 en 1907 1908 grand slam 1909 grand slam
Vijflandentoernooi 1910-1931 jaar winnaar(s) bijzonderheid 1910 1911 grand slam 1912 en 1913 grand slam 1914 grand slam 1915-19 Niet gehouden (Eerste Wereldoorlog) 1920 , en 1921 grand slam 1922 1923 grand slam 1924 grand slam 1925 grand slam 1926 en 1927 en 1928 grand slam 1929 1930 1931
Vierlandentoernooi 1932-1939 jaar winnaar(s) bijzonderheid 1932 , en 1933 1934 1935 1936 1937 1938 1939 , en
Vijflandentoernooi 1940-1999 jaar winnaar(s) bijzonderheid 1940-46 Niet gehouden (Tweede Wereldoorlog) 1947 en 1948 grand slam 1949 1950 grand slam 1951 1952 grand slam 1953 1954 , en 1955 en 1956 1957 grand slam 1958 1959 1960 en 1961 1962 1963 1964 en 1965 1966 1967 1968 grand slam 1969 1970 en 1971 grand slam 1972 Niet uitgespeeld 1973 , , , en 1974 1975 1976 grand slam 1977 grand slam 1978 grand slam 1979 1980 grand slam 1981 grand slam 1982 1983 en 1984 grand slam 1985 1986 en 1987 grand slam 1988 en 1989 1990 grand slam 1991 grand slam 1992 grand slam 1993 1994 1995 grand slam 1996 1997 grand slam 1998 grand slam 1999
Zeslandentoernooi 2000-heden jaar winnaar(s) bijzonderheid 2000 2001 2002 grand slam 2003 grand slam 2004 grand slam 2005 grand slam 2006 2007 2008 grand slam 2009 grand slam 2010 grand slam 2011 2012 grand slam 2013 2014 2015 2016 grand slam 2017 2018 grand slam 2019 grand slam 2020 2021 2022 grand slam 2023 grand slam 2024 2025 2026
Aantal overwinningen land overwinningen 39 39 28 25 22 0
Speler van het toernooi Jaar Land Winnaar2004Gordon D'Arcy2005Martyn Williams2006Brian O'Driscoll2007Brian O'Driscoll (2)2008Shane Williams2009Brian O'Driscoll (3)2010Tommy Bowe2011Andrea Masi2012Dan Lydiate2013Leigh Halfpenny2014Mike Brown2015Paul O'Connell2016Stuart Hogg2017Stuart Hogg (2)2018Jacob Stockdale2019Alun Wyn Jones2020Antoine Dupont2021Hamish Watson2022Antoine Dupont (2)2023Antoine Dupont (3)2024Tommaso Menoncello2025Louis Bielle-Biarrey2026Louis Bielle-Biarrey