thumb|Onjuist spatiegebruik in het AMC-ziekenhuis op een bordje bij de herentoiletten thumb|Onjuist spatiegebruik op een bord bij een paardenstal in Port Zélande. De Duitse en Engelse vertalingen eronder zijn verder voorbeelden van respectievelijk steenkolenduits en steenkolenengels. thumb|Onjuist spatiegebruik op een verkeersbord ter aanduiding van taxistandplaatsen Onjuist spatiegebruik is het verschijnsel dat woorden die deel zijn van een samenstelling los van elkaar worden geschreven, met een spatie ertussen, terwijl de spellingsregels voorschrijven dat ze aan elkaar of met een liggend streepje moeten worden geschreven.
De term wordt bij uitstek gebruikt voor dergelijke fouten in het Nederlands, waar samenstellingen volgens de officiële regels als één woord worden geschreven. Het komt vooral voor bij vrij lange samengestelde woorden, of als een van de delen een eigennaam of merknaam is.
Soorten spatiefouten Twee of meer zelfstandige naamwoorden Een bijvoeglijk naamwoord en twee of meer zelfstandige naamwoorden Bijwoorden (bijv. 'naar mate' waar 'naarmate' correct is.naarmate Van Dale, bezocht 05-03-2020)
Voorbeelden fout goed grote steden beleid grotestedenbeleid IBM computer IBM-computer web pagina webpagina A-merk assortiment A-merkassortiment anti discriminatie wetgeving antidiscriminatiewetgeving stress bestendiger stressbestendiger hoge snelheids trein hogesnelheidstrein
Betekenisverandering Soms kan een onjuiste spatie ook een onbedoelde betekenisverandering opleveren. Een samengesteld woord "ab" van de woorden "a" en "b" betekent "b van a". Als er een spatie wordt gebruikt, dus "a b", betekent het "a van b" (in telegram- of krantenkopstijl).Bijvoorbeeld "de taxatiekosten" betekent "de kosten van de taxatie" en "taxatie kosten" is telegramstijl voor "de taxatie van de kosten".https://web.archive.org/web/20151013040144/https://www.spatiegebruik.nl/popup.php?id=1052 Een bijvoeglijk naamwoord "a" voor een samengesteld woord "bc" in de vorm "abc" slaat alleen op "b". Als er een spatie wordt gebruikt, dus "a bc", dan slaat "a" op "c".Bijvoorbeeld "oudekaaskroket" betekent "de kroket met oude kaas erin" en "de oude kaaskroket" betekent "de oude kroket met kaas erin". +Voorbeeldenmet of zonder spatie betekenis oud en nieuw gebak oud gebak en nieuw gebak oud-en-nieuwgebak gebak ter ere van oud en nieuw naakt portretschilderen de schilder is naakt naaktportretschilderen het model is naakt 10% studenten korting 10% van de studenten krijgt korting 10% studentenkorting studenten krijgen een korting van 10% oranje bal een bal in de kleur oranje Oranjebal een feest ter ere van Koningsdag studenten journalistiek studenten die journalistiek studeren studentenjournalistiek journalistiek van/door studenten groot grondbezitter een grondbezitter van groot aanzien grootgrondbezitter iemand die veel grond bezit rode wijnglazen een wijnglas van rode kleur rodewijnglazen een glas voor rode wijn rechts systeemsysteem is (politiek) rechtsrechtssysteemsysteem van afspraken en waarborgen
Oorzaken Een van de oorzaken is de spellingcontrole in tekstverwerkers, die soms niet goed omgaat met samenstellingen en deze als foutief aanmerkt, maar de losse woorden niet.
Voor zover er bij onjuist spatiegebruik in het Nederlands inderdaad sprake is van Engelse invloed, betreft het een vorm van interferentie.
Ezelsbruggetje De klemtoon van een woord verandert als het niet aan elkaar geschreven wordt. Een woord dat aaneengeschreven wordt, krijgt maar één hoofdklemtoon: bij brandweerauto ligt de hoofdklemtoon op bránd-, terwijl de oorspronkelijke klemtoon van -auto een bijklemtoon wordt. Als het woord in losse delen geschreven wordt, krijgt ieder deel een eigen hoofdklemtoon: 'bránd wéér áuto' (of 'brándweer áuto'). Bovendien verandert het uitspraakritme. Terwijl brandweerauto in één keer, zonder pauze uitgesproken wordt, wordt 'brandweer auto' uitgesproken als 'brandweer - korte pauze - auto'. In twijfelgevallen kan de klemtoon veelal uitsluitsel geven over de juiste schrijfwijze.
Andere benamingen thumb|Onjuist spatiegebruik: "was salon"
Andere gebruikte benamingen voor onjuist spatiegebruik zijn losschrijfziekte,, Hoe schrijf je dat?: schrijftips en taalregels, 2006, p. 149 soms spatitis of Engelse ziekte. Het laatste is tevens een meer algemene benaming voor een aantal mogelijke Engelse invloeden op het taalgebruik. In het Engels worden samenstellingen doorgaans juist als twee of meer losse woorden geschreven. Onjuist spatiegebruik komt in het Engels zelf overigens ook voor, bijvoorbeeld "show room" in plaats van het correcte "showroom".
Bij leestekens Bij leestekens (komma, punt, punt-komma, uitroepteken of vraagteken) is het gebruikelijk alleen na het leesteken een spatie te plaatsen. Een spatie plaatsen vóór het leesteken wordt gezien als onjuist.
Zie ook Nederengels
Externe links Technische Handleiding – regels voor de officiële spelling van het Nederlands, Nederlandse Taalunie, juni 2009, hoofdstuk 8 De schrijfwijze van complexe woorden, p. 77-100de Technische Handleiding is geschreven door de Commissie Spelling in opdracht van het Comité van Ministers van de Nederlandse Taalunie. Bron: Technische Handleiding, p. 7 Leidraad van de Woordenlijst (Groene Boekje) – links naar adviezen over het aaneenschrijven van Nederlandse samenstellingen op de site van de Taaluniede Leidraad is “een publieksvriendelijke ‘vertaling’ van de Technische Handleiding”. Bron: Technische Handleiding, p. 7 Genootschap Onze Taal ('langeafstandsloper') Genootschap Onze Taal (samenstellingen met Engelse delen) Signalering Onjuist Spatiegebruik
Categorie:Nederlandse spelling Categorie:Anglicisme Categorie:Taal- of spelfout