Een seriemoordenaar is de dader van een reeks moorden. Volgens een definitie aangenomen op een symposium van de FBI uit 2005 is het een moordenaar die twee of meer slachtoffers maakt in verschillende, verder niet-gerelateerde misdrijven.FBI - Serial Murder Een seriemoordenaar onderscheidt zich hierin van de massamoordenaar (wiens misdrijven wel gerelateerd zijn) en van de spree killer (waarbij vanwege het ontbreken van tijd tussen de verschillende moorden vaak niet van verschillende misdrijven gesproken wordt).
Meestal pleegt een seriemoordenaar zijn moorden op vergelijkbare wijze.
Het woord seriemoordenaar werd voor het eerst zo benoemd door de Berlijnse politiechef Ernst Gennat in de jaren 30. Hij gebruikte het woord Serienmörder om Peter Kürten mee te beschrijven. Who Coined “Serial Killer”?, Katherine Ramsland Ph.D., Psychology Today, 11 oktober 2014
Kenmerken thumb|180px|Erzsébet Báthory (Gravin Dracula) thumb|180px|Henri-Désiré Landru, Franse seriemoordenaar die weleens voor Blauwbaard wordt uitgemaakt Doorgaans hebben seriemoordenaars een seksuele stoornis en een negatief zelfbeeld. Daarnaast hebben seriemoordenaars veelal sadistische karaktertrekken. De daadwerkelijke moord is vaak de climax van een heel proces dat zij met elke moord opnieuw doormaken. Sommige seriemoordenaars keren terug naar de plaats delict, of de plek waar zij de stoffelijke resten van hun slachtoffer hebben achtergelaten. Meer dan eens eigenen seriemoordenaars zich persoonlijke bezittingen van het slachtoffer toe; het terugkeren naar de plaats delict of het in de nabijheid houden van het slachtoffer anderszins, alsmede het zich toe-eigenen van persoonlijke bezittingen zijn alle middelen om 'ultieme macht' over het slachtoffer te hebben, iets wat vaak het hogere doel van seriemoordenaars is gebleken. De meest verregaande vorm van deze ultieme macht uitoefenen uit zich in kannibalisme, waar bijvoorbeeld Jeffrey Dahmer zich schuldig aan maakte. Naarmate seriemoordenaars meer slachtoffers maken worden zij vaak onvoorzichtiger, de moorden volgen elkaar sneller op en de seriemoordenaar getroost zich minder moeite het stoffelijk overschot te verbergen.
Modus operandi Veel seriemoordenaars hebben, evenals andere misdadigers, hun eigen "handtekening" of "signatuur". De MO (modus operandi) wordt vaak gezien als het "handschrift" van de dader, of de signatuur. Dit zijn echter twee onafhankelijke begrippen. De MO is wat de dader doet om zijn daad te plegen en kan veranderen. De signatuur is wat de dader moet doen om aan zijn lustgevoelens te voldoen. De MO kan veranderen omdat een dader met elke moord leert hoe hij het beter kan doen. Ook is het mogelijk dat op de plaats van de misdaad geïmproviseerd moet worden.
Hoe subtiel het verschil kan zijn tussen MO en signatuur blijkt uit de volgende voorbeelden: Een bankrover die gijzelaars dwingt zich uit te kleden en te poseren in obscene houdingen terwijl hij foto's neemt, laat duidelijk zijn signatuur achter. Voor de overval is het niet nodig om de foto's te nemen. Het verlengt alleen zijn verblijf in de bank. Het laten uitkleden van gijzelaars is iets wat hij moet doen om voldoening uit het misdrijf te halen. Een bankrover die gijzelaars dwingt zich uit te kleden in de hoop dat zij zich zo schamen en op elkaar letten dat identificatie van de dader bemoeilijkt wordt, is bezig met MO. Het laten uitkleden van gijzelaars hoort bij zijn plan om het misdrijf te laten slagen.
Er bestaat het gevaar van stereotypering van seriemoordenaars. Zo worden Jeffrey Dahmer en Ted Bundy vaak als stereotiepe seriemoordenaars aangemerkt. Hoewel bij beiden waarschijnlijk 'afwijzing' heeft geleid tot hun daden, verschillen zij echter wezenlijk van elkaar. Seriemoordenaars zijn doorgaans van het mannelijke geslacht, maar er is ook een aantal vrouwelijke seriemoordenaars, veelal zogenaamde 'black widows' die systematisch hun partners/echtgenoten vermoordden.
Bekende seriemoordenaars De grootst nog in levende zijnde seriemoordenaar zou de Colombiaan Pedro Alonso López zijn. Hij zou naar schatting 350 vrouwen en kinderen hebben verkracht en vermoord.BBC: World's worst killers - Pedro Alonso Lopez De grootste seriemoordenaar aller tijden zou volgens het Guinness Book of Records de Indiër Thug Buhram (of Behram) zijn. Hij behoorde tot het genootschap der thugs, die ritueel mensen wurgden als eerbetoon aan de doodsgodin Kali. De bronnen zijn vaag, maar hij vermoordde naar het schijnt 931 mensen tussen 1790 en 1830, allemaal door wurging met zijn wurgdoek. Een andere kandidaat is de Hongaarse gravin Erzsébet Báthory die na de dood van haar man in haar kasteel vrouwen en jonge meisjes martelde en vermoordde met behulp van vier medeplichtigen. Ook hier zijn de bronnen onduidelijk: conservatieve schattingen gaan uit van 36 bewezen moorden.
Seriemoordenaars in Nederland Klaas Annink (Huttenkloas) Rahiied A. (Insulinemoordenaar) Theodorus van Berkel Willem van Eijk (Beest van Harkstede) Koos Hertogs Frans Hooijmaijers (Dikke Frans)Dikke Frans: Verdacht van 259 moorden op Crimesite.nl, geraadpleegd op 27 januari 2016 Aalt Mondria Patrick SoultanaSeriemoordenaar Patrick Soultana verdacht van moord op Joke Lorsé op Camillerinieuws.wordpress.com, geraadpleegd op 13 januari 2014. Gerard Spruit Michel Stockx Maria Swanenburg (Goeie Mie en de Leidse gifmengster) Sjonny W.Sjonny W.Seriemoordenaars.net Hans van Zon
Seriemoordenaars in België
Marie Becker (De vergiftigster van de Eeuw, de weduwe Becker, de zwarte weduwe, de Belgische Borgia) Michel Bellen (Wurger van Linkeroever) Cecile Bombeek (Zuster Godfrida) Marc Dutroux (Beest van België) Ronald Janssen Stephaan Du LionStephaan Du LionSeriemoordenaars.net András Pándy (Vader Blauwbaard) Staf Van Eyken (Vampier van Muizen) 'Slachter van Bergen' (onopgelost) Peerke Verhaert (Schrik van de Kempen)
Elders in Europa
Seriemoordenaars in de Verenigde Staten
Seriemoordenaars in Canada Paul Bernardo Wayne Boden (Vampire Rapist) John Martin Crawford Thomas Neill Cream Highway Of Tears murders (onopgelost) William Patrick Fyfe Keith Hunter Jesperson (Happy Face Killer) Russell Johnson (Bedroom Strangler) Gilbert Paul Jordan (Alcohol Murders) Allan Legere (Monster of the Miramichi) Clifford Olson Robert Pickton Russell Williams Peter WoodcockPeter Woodcock, Seriemoordenaars.net
Seriemoordenaars in Latijns-Amerika Daniel Barbosa (Beest van de Andes) Juana Barraza Zamperio (Oudevrouwtjesmoordenares) Gregorio Cárdenas Hernández (Wurger van Tacubaya) José Luis Calva Adolfo Constanzo (peetoom van Matamoros) Luis Garavito (Het Beest) Delfina en María de Jesús González (Zusters uit de Hel) Pedro Alonso López (Monster van de Andes) Raúl Osiel Marroquín Reyes (De Sadist) Robledo Puch (Zwarte Engel) Rainbow Maniac (onopgelost) Ángel Maturino Reséndiz (Spoorwegmoordenaar) Thiago Rocha Cayetano Santos Godino Dorangel Vargas
Seriemoordenaars in Azië
Seriemoordenaars in Zuid-Afrika Cedric Maake (Wemmer Pan-moordenaar) Daisy de Melker Raya en Sakina Charles Quansah Gert van Rooyen Moses Sithole (ABC moorden) Sipho Thwala (Wurger van Phoenix) Elias Xitavhudzi (Pangaman)
Seriemoordenaars in Australië David en Catherine Birnie (Moorhouse Murders) John Bunting (Snowtown murders) Eric Edgar Cooke Paula Denyer (Frankston Serial Killer) Peter Dupas Kathleen Folbigg Leonard Fraser (The Rockhampton Rapist) Mark Haydon (Snowtown murders) John Wayne Glover (Granny Killer) Caroline Grills (Auntie Thally) Mark Jefferies Eddie Leonski (Brownout Strangler) William MacDonald (Mutilator) Ivan Milat (Backpacker Murders) James Vlassakis (Snowtown murders) Robert Wagner (Snowtown murders)