Leo Henricus Arthur Baekeland (Gent, 14 november 1863 – Beacon (New York), 23 februari 1944) was een Belgisch chemicus die onder andere Velox-fotopapier en bakeliet uitvond. Bakeliet was een goedkope, veelzijdige stof, het eerste synthetische polymeer ooit gemaakt. Zijn patent op Velox-fotopapier verkocht Baekeland aan George Eastman van de Eastman Kodak Company.
Levensloop Leo Baekeland werd geboren in Gent als zoon van Carolus Ludovicus Baekeland, herbergier en schoenmaker, en van Rosalia Merchie. Na het lager onderwijs aan de stadsschool aan het Kramersplein genoot hij dankzij een studiebeurs middelbaar onderwijs aan het Koninklijk Atheneum aan de Ottogracht. Al op 21-jarige leeftijd behaalde hij zijn doctoraatsdiploma summa cum laude aan de Gentse universiteit. Op 8 augustus 1889 huwde hij in Gent met Céline Emilie Georgette Françoise Swarts, de dochter van Théodore Swarts, zijn hoogleraar. Geïnspireerd door de autobiografie van Benjamin Franklin emigreerde hij 1891 naar de Verenigde Staten.
Uitvinding van bakeliet Baekeland ontwikkelde het bakeliet om financiële redenen. Zijn eerste doel was om een vervangingsproduct voor het dure schellak te vinden. Andere chemici hadden reeds ontdekt dat veel van de natuurlijke vezels van de stof polymeren waren. Baekeland begon met de reacties van fenol en formaldehyde te onderzoeken. Hij ontwikkelde eerst een oplosbare fenol-formaldehydevariant van asbest, dat nooit een succes werd. Daarna probeerde hij een ander bindmiddel voor asbest te ontwikkelen, in plaats van het rubber dat destijds werd gebruikt. Door de controle van de druk en temperatuur die uitgeoefend werd op fenol en formaldehyde kon hij het bakeliet ontwikkelen, een fenolhars met de officiële naam polyoxybenzylmethyleenglycolanhydride. Op 7 december 1909 ontving Baekeland onder nummer 942699 het zogenaamde Heat and Pressure-patent voor het bakeliet.
Later leven Door de uitvinding van bakeliet werd Baekeland multimiljonair. Op gevorderde leeftijd werd hij alsmaar excentrieker en maakte hij vaak ruzie met zijn zoon over salaris en erfrechten. De in 1910 opgerichte 'General Bakelite Company', de latere 'Bakelite Corporation', verkocht hij in 1939 op aanraden van zijn zoon aan de Union Carbide and Carbon Corporation. Na zijn pensioen werd hij een soort kluizenaar die slechts eten uit blik at. Hij was ook geobsedeerd door het ontwikkelen van een tropische tuin op zijn landgoed in Florida. In 1944 stierf hij in een sanatorium aan een hersenbloeding.
Nagedachtenis Leo Baekeland eindige in 2005 op de 32e plaats in de Vlaamse versie van De Grootste Belg. In meerdere Belgische plaatsen is een straat naar hem vernoemd.
Literatuur Joris MERCELIS, Beyond Bakelite. Leo Baekeland and the Business of Science and Invention, 2020, Bart D'HONDT, Van Andriesschool tot Zondernaamstraat. Gids door 150 jaar liberaal leven te Gent, Gent, Liberaal Archief / Snoeck, 2014, p. 129
Externe links Baekeland op UGentmemorie Biografie van Leo Baekeland (p.130) op de website van Liberas
Categorie:Belgisch scheikundige Categorie:Amerikaans uitvinder Categorie:19e-eeuws scheikundige