De Oudenbossche Harmonie is een harmonieorkest uit Oudenbosch, sinds 1997 deelgemeente van Halderberge in de provincie Noord-Brabant. De vereniging is onderscheiden met de Koninklijke Erepenning.
Historie De oorsprong van de harmonie gaat terug tot de tijd waarin de eerste harmonie- en fanfaregezelschappen ontstonden, begin negentiende eeuw. Na het vertrek van de Franse garnizoenen waren er ook geen Franse muziekkorpsen meer. De bevolking miste hun muzikale aanwezigheid en ging zelf aan de gang om muziek te maken. Een van de eerste harmonieën werd in 1832 opgericht in het nabij gelegen Roosendaal: Eendracht en Tevredenheid. In Oudenbosch werd in 1834 het vergelijkbare ensemble Eendracht opgericht. Daarmee bezit deze plaats een van de oudste muziekkorpsen van Noord-Brabant.
Harmonie Eendracht Uit de beginperiode van de Oudenbossche harmonie zijn geen papieren bewaard gebleven waardoor over het ontstaan niet alles met zekerheid bekend is. Vaak wordt pastoor Hellemons, die in 1834 als kapelaan in Oudenbosch werd benoemd, aangewezen als stichter van de harmonie. Hij is echter in oktober van dat jaar in Oudenbosch gekomen, terwijl Eendracht volgens de traditie op 29 september 1834 is opgericht. Eendracht heeft hoe dan ook spoedig van pastoor Hellemons flinke steun ontvangen. Een muziekgezelschap had zeker zijn bijzondere belangstelling aangezien hij zelf zeer muzikaal was. Zo is hij componist van menig lofzang. De harmonie zette hij in om kerkelijke plechtigheden op te luisteren: de koorzang werd begeleid door een orkest dat uit de harmonie was gevormd. Toen Oudenbosch in de jaren tachtig van die eeuw de Basiliek van de H.H. Agatha en Barbara kreeg, werden de koorwerken vaak uitgevoerd in de ommegang van de koepel.
De eerste huisvesting vond Eendracht in café Hof van Holland in de Fenkelstraat. Later trok men naar Café Oost-Indië in de Polderstraat (dat rond 1950 is afgebroken voor de aanleg van de Julianastraat). In 1887 werd door het kerkbestuur de oude gemeenteschool op de hoek van het Doelpad en de Meesterstraat (thans Past. Hellemonsstraat) aangekocht en verhuurd aan de harmonie. Op kosten van de Eendracht werd de school verbouwd tot een concertzaal. Gezelligheid en vermaak stonden voorop; het musiceren kwam op de tweede plaats. Directeur was in die tijd François de Nijs, die tevens voorzitter, directeur en organist van het parochiële zangkoor was. Deze musicus heeft bijna vijftig jaar de harmonie geleid en vele muzikanten weten te kweken.
Als Eendracht uitrukte waren alle leden gekleed in een zwart kostuum met hoge hoed. Het deftige zwart is tot de mobilisatie van 1914 - 1918 in gebruik gebleven. Aan concoursen werd nog niet deelgenomen, maar elk plaatselijk feest werd opgeluisterd met het optreden van de harmonie. Een hoogtepunt in deze periode was de onthulling van het zoeavenmonument op zondag 26 november 1911. Onthulling Zouavenmonument Leidsche Courant 27 november 1911. Geraadpleegd 19 februari 2020 Dit monument is opgericht ter nagedachtenis aan “Neerlands Katholieke Zonen” die als bloedgetuigen Bloedgetuige is een ander woord voor martelaar. Nederlandse Encyclopedie. Geraadpleegd 20 februari 2020 waren gevallen in de verschillende gevechten tijdens de strijd in 1870 tussen de Pauselijke Staat onder Paus Pius IX en het koninkrijk Italië.
Na de moeilijke mobilisatietijd (1914-1918), waarin het bestaan van de harmonie aan een zijden draadje hing, nam de Oudenbossche musicus J.M. van den Berghe als directeur de leiding op zich en bracht nieuw leven in de brouwerij. Niet de gezelligheid maar de muziek kwam voortaan op de eerste plaats. Men ging deelnemen aan concoursen en onder de bekwame leiding van hun dirigent behaalden de Oudenbosschenaren menig succes. In 1939 zegevierde Eendracht in Wechelderzande (België).Concours Wechelerzande Dagblad De Grondwet 30 mei 1939. Geraadpleegd 27 februari 2020 Met een eerste prijs in de Ere Afdeling en een medaille van Koning Leopold keerde men terug in Oudenbosch.
Intussen had de harmonie in 1934 op grootse wijze haar 100-jarig Eendracht's Eeuwfeest Dagblad De Grondwet 22 april 1934. Geraadpleegd 27 februari 2020 bestaan gevierd. In hetzelfde jaar werd afscheid genomen van de oude harmoniezaal en verhuisde men naar het nieuwe verenigingsgebouw Fidei et Arti.
Harmonie Philocalia
In het verenigingsgebouw Fidei et Arti nam ook de harmonie Philocalia zijn intrek. Dit muziekgezelschap was in 1918 als jeugdkorps opgericht door pastoor De Wit Pastoor J.De Wit De Grondwet 5 mei 1933. Geraadpleegd 5 maart 2020, die de beoefening van de muziek wilde bevorderen als de beste vorm van vrijetijdsbesteding.Philocalia 10-jarig bestaan Dagblad De Grondwet 18 mei 1929. Geraadpleegd 27 februari 2020 Hij financierde de aanschaffing van instrumenten en vond broeder Justinus van Meel bereid de directie te voeren. Tezamen met broeder Gijsbrecht kweekte hij bekwame muzikanten. Aanvankelijk was Philocalia bestemd als een opleidingsinstituut voor de Eendracht. Dit is het echter niet geworden, de jeugdige harmonie bleef zelfstandig. Voor een deskundige opbouw van het korps werd in de heer A. de Groot uit Tilburg een vakman gevonden. Op concoursen werd succes op succes gehaald. Stimulerend werkte ook het voorzitterschap van Alphons van der Bom, die als ervaren zakenman Philocalia een gezonde financiële basis wist te verschaffen. Hij bezorgde het gezelschap een voorkorps; ook wel tamboerkorps genoemd.
Hoogtepunt binnen alle activiteiten vormde de deelname aan de landstormdag op Houtrust in Den Haag (27 september 1928) Landstormdag Den Haag De Maasbode 13 september 1928. Geraadpleegd 17 februari 2020, waar gedefileerd werd voor koningin Wilhelmina.
De dirigent de heer De Groot werd in 1936 opgevolgd door dirigent de heer A. Somers uit Roosendaal.
Oudenbossche Harmonie 1940 - 1950 Intussen was er rivaliteit tussen de twee Oudenbossche harmonieën ontstaan. Maar op den duur kwam het inzicht dat een samengaan raadzaam was en tot hogere prestaties zou kunnen leiden. Pastoor Dirckx Pastoor Dirckx De Grondwet 31 maart 1941. Geraadpleegd 5 maart 2020 - opvolger van pastoor De Wit - heeft als geestelijk adviseur aangedrongen op deze fusie.Fusie harmonieën Dagblad Nieuwe Tilburgse Courant 31 maart 1941. Geraadpleegd 28 februari 2020 Op 23 juli 1940 kwam de fusie tot stand: Vereniging Oudenbossche Harmonie werd de nieuwe naam. Alphons van der Bom werd voorzitter en Antoon Keij vicevoorzitter. Jan Karremans werd secretaris en P. de Wild penningmeester. De overige bestuursleden waren: Ant. Mol, Th. van de Oudenhoven en L. Janssen. A. Somers werd directeur.Fusie der beide Harmonieën Dagblad De Grondwet 24 juli 1940. Geraadpleegd 27 februari 2020
Het eerste jaar van haar bestaan kon men nog wel functioneren, maar in het oorlogsjaar 1942 werden kort na het traditionele jaarfeest de activiteiten gestaakt. De harmonie weigerde zich aan te sluiten bij de Nederlandsche Kultuurkamer, een instituut waarmee de Duitse bezetter het culturele leven in zijn greep probeerde te krijgen. Uit de overlevering blijkt dat men de instrumenten onder andere verstopte op de zolder van de pastorie. Direct na de bevrijding van Zuidwest Nederland in 1944 werden de activiteiten weer opgepakt.Oudenbossche harmonie Brabants nieuwsblad 7 april 1945. Geraadpleegd 28 februari 2020 Directeur Somers was om het leven gekomen bij het bombardement dat Roosendaal trof op 31 mei 1944 Bombardement op Roosendaal 31 mei 1944 BN De Stem, Wim van den Broek, 22 mei 2019. Geraadpleegd 17 februari 2020 en Anton Koene nam tijdelijk de leiding over. De heer C. Peels uit Breda werd rond 13 januari 1945 tot directeur benoemd.Oudenbosch Mededeelingenblad (uitgave van Brabantsch Nieuwsblad), Roosendaal, 13 januari 1945, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 9 maart 2020 Ook de toneelafdeling van de Oudenbossche Harmonie hervatte haar activiteiten.
Op 10 november 1945 overleed vicevoorzitter Antoon Keij, componist van onder meer 'Eendrachts Feestmarsch' (1929). De harmonie kwam spoedig weer op een hoog peil. In 1949 nam men deel aan een concours te Roosendaal en behaalde daar met 353 punten een eerste prijs in de Eerste Afdeling met het hoogste aantal in die afdeling.
1950 - 1975 Sinds 1 november 1949 was Ad van de Berghe de dirigent. Onder zijn leiding ging het verder opwaarts. Dit leidde in 1952 tot een promotie in de afdeling uitmuntendheid.Afdeling Uitmuntend Dagblad De Stem 19 mei 1952. Geraadpleegd 28 februari 2020
In 1954 moest praktisch het gehele instrumentarium worden vernieuwd. Niet alleen de instrumenten waren versleten, maar de evolutie in de muziekwereld wilde dat overal van de hoge stemming naar de lage stemming werd overgegaan. De harmonie had te weinig middelen om deze kosten te dragen. De gemeenteraad van Oudenbosch zag wel in dat de muziekbeoefening belangrijk was voor de leden en de gemeenschap en besloot tot aankoop van 46 instrumenten met een totale waarde van 12.500 gulden. Ze werden in huurkoop afgestaan aan de Stichting R.K. Oudenbossche Harmonie, zoals het muziekgezelschap als rechtspersoon sinds 12 november 1952 officieel heette.
Met de nieuwe instrumenten nam de harmonie in 1955 deel aan een concours in Prinsenbeek. Zij behaalden met 314½ punt een eerste prijs en promoveerden naar de Ere Afdeling. De Oudenbossche Harmonie ging steeds hogerop en in 1959 promoveerde de harmonie op een federatief concours in Hillegom met een eerste prijs en 313 punten naar de Superieure Afdeling.
In 1964, het jaar waarin de harmonie 130 jaar bestond, werden uniformen aangeschaft. In dat zelfde jaar werd ook het Voorkorps van de Oudenbossche Harmonie opgericht en die begeleidde de harmonie bij hun buitenoptreden zoals ook voor de Tweede Wereldoorlog gebeurde.
Op 18 april 1971 werd deelgenomen aan het KRO-muziekfeest in het Turfschip van Breda. Hier werd een eervolle vierde plaats behaald. Hierna kwam een periode van terugval. Vanwege het teruglopende ledental ging de Oudenbossche Harmonie samenwerken met Harmonie Euterpe uit Zevenbergen. Er werd om de beurt in Zevenbergen en Oudenbosch gerepeteerd onder leiding van dirigent Michiel van Zundert. Tot die tijd was de harmonie een mannenwereld. Met de komst van onder anderen Anita Bracke uit Zevenbergen, die een aantal leerlingen bijles gaf op klarinet, kwamen er allengs nieuwe vrouwelijke leden waardoor het ledental weer steeg.
1975 - 2000 In 1976 kwam de harmonie onder leiding van Gerard Jordans, klarinettist bij de Marinierskapel. In 1977 kwam er ook een nieuwe voorzitter: Jean Boulanger. Na een vrijwillige degradatie naar de Afdeling Uitmuntendheid klom de harmonie weer langzaam uit het dal. In 1982 werd het B-orkest (later opleidingsorkest genoemd) opgericht. In 1984 werd het 150-jarig bestaan gevierd, met afsluitend een groots korenconcert. Ook werd er een revue gehouden waarin de 150 jaren geschiedenis werden gespeeld, gezongen en gedanst, georganiseerd door zes verenigingsleden.
In 1985 werd op het bondsconcours in Dongen een eerste prijs behaald met 309 punten en een promotie naar de Ere Afdeling. Dat jaar mocht ook voorzitter Jean Boulanger uit handen van burgemeester Peter Mangelmans de Koninklijke Erepenning in ontvangst nemen. De harmonie kreeg deze onderscheiding vanwege het 150-jarig bestaan en het functioneren van de harmonie binnen de Oudenbossche gemeenschap en haar hoge muzikale prestaties.
Er kwamen nieuwe uniformen en de oude werden geschonken aan de plaatselijke muziekvereniging van de Poolse stad Międzyrzec Podlaski. Deze werden tijdens een concertreis naar die plaats overgedragen.