Theodore John (Ted) Kaczynski (Chicago, 22 mei 1942 – Butner (North Carolina), 10 juni 2023), bijgenaamd de Unabomber, was een Amerikaanse wiskundige, neo-Luddiete maatschappijcriticus en extremist, die een reeks aanslagen met bombrieven uitvoerde waarbij verscheidene doden en gewonden vielen. Na een jarenlange opsporingsprocedure werd hij uiteindelijk op 3 april 1996 gearresteerd in zijn hut in de bossen van Montana.
Inleiding Kaczynski werd in beschouwingen die verschenen na zijn veroordeling in 1998 beschreven als een intellectueel wonderkind dat al vroeg op school uitblonk.My Brother, The Unabomber, Psychology Today, 5 januari 2016 Hij studeerde aan de Harvard-universiteit en behaalde zijn PhD in wiskunde aan de Universiteit van Michigan. Op zijn vijfentwintigste werd hij universitair docent aan de Universiteit van Californië, Berkeley, waar hij na twee jaar ontslag nam.
In 1971 verhuisde hij naar een afgelegen hut in Lincoln (Montana), zonder elektriciteit of stromend water, waar hij zich overlevingsvaardigheden aanleerde in een poging om onafhankelijk te worden van de buitenwereld. Hij kwam ertoe om een bomaanslagcampagne te beginnen, nadat hij gezien had hoe de wildernis rondom hem vernietigd werd door ontwikkelingsprojecten. In de periode van 1978 tot 1995 stuurde Kaczynski zestien bombrieven naar verschillende doelen, waaronder universiteiten en luchtvaartmaatschappijen, waarmee hij drie mensen doodde en 23 verwondde. Op 24 april 1995 stuurde Kaczynski een brief naar The New York Times en beloofde "met zijn terrorisme te stoppen" als de Times of The Washington Post zijn manifest zou publiceren. In zijn Industrial Society and Its Future (De geïndustrialiseerde maatschappij en haar toekomst, ook het "Unabomber Manifest" genoemd), betoogde hij dat zijn bomaanslagen extreem, maar noodzakelijk waren om de aandacht te vestigen op de uitholling van de menselijke vrijheid, veroorzaakt door de moderne technologieën vereisende, grootschalige structurering.
De Unabomber was het doelwit van een van de kostbaarste opsporingsactiviteiten van de Federal Bureau of Investigation (FBI). Voordat Kaczynski’s identiteit bekend was, gebruikte de FBI de codenaam "UNABOM" ("University and Airline Bomber") om naar deze zaak te verwijzen. Dat had tot gevolg dat de media hem de Unabomber noemden. Ondanks de inspanningen van de FBI, werd hij niet gevangengenomen als gevolg van die opsporing. In plaats daarvan herkende zijn broer Kaczynski's schrijfstijl en opvattingen uit het manifest en lichtte de FBI in. Om de doodstraf te voorkomen sloten Kaczynski’s advocaten een zogenaamd plea agreement, waarbij hij schuld bekende en veroordeeld werd tot een levenslange gevangenisstraf zonder de mogelijkheid van voorwaardelijke vrijlating. Kaczynski is door de FBI gekarakteriseerd als een “huis- tuin- en keukenterrorist.” Kaczynski's standpunten krijgen bijval van sommige anarchoprimitivistische schrijvers, zoals John Zerzan en John Moore, hoewel zij voorbehoud koesteren over zijn acties en ideeën.https://web.archive.org/web/20100211151832/http://www.crimethinc.com/texts/days/unabomber.php
Jeugd Kaczynski werd geboren in een gezin van Poolse afkomst, in Chicago. Zijn ouders, Theodore Richard Kaczynski en Wanda Dombek, waren tweede-generatie Poolse Amerikanen. De eerste vier klassen van de lagere school doorliep Kaczynski op de Sherman Elementary School in Chicago, de laatste vier op de Evergreen Park Central school. Naar aanleiding van een psychologische test in de vijfde klas, waaruit bleek dat hij een IQ had van 167, mocht hij de zesde klas overslaan en stroomde meteen door naar de zevende. Kaczynski beschreef dat later als een cruciaal moment in zijn leven. Hij herinnerde zich dat hij niet goed kon opschieten met de oudere kinderen en last had van hun gescheld en gepest. Als kind was Kaczynski bang voor mensen en gebouwen en speelde hij meestal in zijn eentje. Zijn moeder was zo bezorgd over zijn gebrekkige sociale ontwikkeling dat zij overwoog om hem mee te laten doen aan een onderzoek bij autistische kinderen, onder leiding van Bruno Bettelheim.
Hij bezocht de middelbare school aan de Evergreen Park Community High School. Kaczynski werd beschreven als anti-sociaal en veel van zijn klasgenoten herinneren zich hem als een rustige eenling. Kaczynski deed het goed op school, maar in zijn tweede jaar vond hij de wiskunde te eenvoudig. Tijdens die periode in zijn leven raakte Kaczynski geobsedeerd door wiskunde, waarbij hij urenlang in zijn kamer doorbracht met differentiaalvergelijkingen. Daarom werd hij overgeplaatst naar een meer gevorderde wiskundeklas, waarin hij zich nog steeds intellectueel belemmerd voelde. Kaczynski maakte zich de stof snel meester en sloeg de elfde klas over. Met behulp van een zomerschoolcursus Engels, voltooide hij op zijn vijftiende zijn middelbareschoolopleiding. Hij werd aangemoedigd om zich in te laten schrijven aan de Harvard-universiteit, waar hij op zijn zestiende, in de herfst van 1958, als student werd toegelaten. Op Harvard liep Kaczynski college bij de befaamde logicus Willard Van Orman Quine en behoorde in Quines klas bij de top, met een eindscore van 98,9%. Hij nam ook deel aan een meerjarig persoonlijkheidsonderzoek, geleid door dr. Henry Murray, een deskundige in stress-interviews.
In Murrays door de Central Intelligence Agency (CIA) gesponsorde onderzoek werd studenten verteld dat zij hun persoonlijke filosofie moesten bediscussiëren met een medestudent. In plaats daarvan werden zij onderworpen aan een stresstest, die bestond uit een uiterst zware psychologische aanpak door een anonieme aanklager. Tijdens de test zaten de studenten vastgebonden in een stoel en waren met elektroden verbonden, die hun psychologische reacties registreerden, terwijl ze in felle lampen keken en via een doorkijkspiegel werden bekeken. Dat werd gefilmd en de uitingen van de studenten van hun machteloze woede werden later in het onderzoek verschillende keren voor hen teruggespeeld. Volgens Chase blijkt uit de verslagen over Kaczynski uit die periode, dat hij emotioneel stabiel was toen hij aan dat onderzoek begon. Kaczynski’s advocaten wijten een deel van zijn emotionele instabiliteit en afkeer van gedachtecontrole aan zijn deelname aan dat onderzoek.
Carrière thumb|Kaczynski als jonge docent in Berkeley, 1968
Kaczynski studeerde in 1962 op 20-jarige leeftijd aan Harvard af en schreef zich vervolgens in bij de Universiteit van Michigan, waar hij zijn doctoraal en een PhD in wiskunde behaalde. Kaczynski’s specialiteit was een onderdeel van de complexe functietheorie, bekend als de meetkundige functietheorie. Hij behaalde zijn PhD met een proefschrift getiteld 'Grensfuncties', waarbij hij in minder dan een jaar een probleem oploste wat een van zijn hoogleraren in Michigan, George Piranian, niet was gelukt. Deze merkte later over Kaczynski op, dat het niet genoeg was om te zeggen dat hij slim was.The Seattle Times. [https://web.archive.org/web/20081227045157/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19960404&slug=2322396 Unabomber Suspect Is Charged -- Montana Townsfolk Showed Tolerance For `The Hermit', 6 april 1996. Maxwell Reade, emeritus hoogleraar wiskunde, een van Kaczynski’s promotors, merkte over het proefschrift op dat misschien 10 of 12 mensen in het land het hadden begrepen of gewaardeerd.The New York Times. Prisoner of Rage – A special report.; From a Child of Promise to the Unabom Suspect, 26 mei 1996. betaalde website Kaczynski won in 1967 de Sumner B. Myers-Prijs van de Universiteit van Michigan ten bedrage van $100, omdat zijn proefschrift op wiskundig gebied het beste van dat jaar werd bevonden. Toen hij nog promovendus in Michigan was, kreeg hij een toelage van de National Science Foundation en gaf hij drie jaar college aan jongerejaarsstudenten. Hij publiceerde in wiskundetijdschriften twee artikelen die verband hielden met zijn proefschrift en later nog vier, nadat hij Michigan al had verlaten.The Boston Globe. Meteoric Talent that Burned Out, 5 april 1996. gearchiveerd, betaalde website
Kaczynski werd in het najaar van 1967 universitair docent ('assistant professor') wiskunde aan de Universiteit van Californië - Berkeley. Hij was de jongste docent die ooit door de universiteit was aangesteld. Die aanstelling duurde echter maar kort, omdat hij in 1969, toen hij 26 was, ontslag nam zonder opgaaf van redenen. De voorzitter van de wiskundefaculteit, JW Addison, noemde dat een 'plotseling en onverwacht' ontslag,The New York Times. On the Suspect's Trail: the Suspect; Memories of His Brilliance, And Shyness, but Little Else, 5 april 1996. betaalde website terwijl de vicevoorzitter Calvin Moore zei dat, gezien Kaczynski's 'indrukwekkende' proefschrift en de reeks publicaties, hij promotie had kunnen maken en dan een van de hoofdmedewerkers van de faculteit zou zijn geworden.Buffalo News. Kaczynski Ended Career in Math with no Explanation, 6 april 1996.
Leven in Montana In de zomer van 1969 verhuisde Kaczynski naar de kleine woning van zijn ouders in Lombard, Illinois. Twee jaar later trok hij naar een afgelegen hut die hij zelf had gebouwd in Lincoln, Montana, waar hij een eenvoudig leven leidde met weinig geld, zonder elektriciteit of stromend water. Kaczynski had wat losse baantjes en kreeg van zijn familie financiële steun, die hij gebruikte om zijn stukje land te verwerven en later, buiten medeweten van zijn familie, om zijn bombriefcampagne te bekostigen. In 1978 werkte hij korte tijd samen met zijn vader en broer in een schuimrubberfabriek. Kaczynski’s oorspronkelijke bedoeling was om zich terug te trekken op een afgezonderde plek en onafhankelijk van de buitenwereld te worden, zodat hij autonoom zou kunnen leven. Hij begon zichzelf overlevingsvaardigheden aan te leren, zoals spoorzoeken, het herkennen van eetbare planten en vervaardigen van primitieve werktuigen zoals boogboren. Hij realiseerde zich echter al snel dat hij niet op die manier zou kunnen blijven leven, omdat hij zag dat het woeste land om hem heen vernietigd werd door ontginningsprojecten en industrie. Aanvankelijk voerde hij opzichzelfstaande sabotageacties uit, die gericht waren op de ontwikkelingen in de buurt van zijn hut. Het uiteindelijke breekpunt dat hem ertoe bracht om met zijn bomaanslagcampagne te beginnen was toen hij een tocht maakte naar een van zijn favoriete wilde plekken en zag dat die verwoest en vervangen was door een weg. Daarover zei hij:
Hij ging zichzelf toeleggen op het lezen over sociologie en van boeken over politieke filosofie, zoals de boeken van Jacques Ellul en intensiveerde ook zijn sabotageactiviteiten. Hij kwam echter al snel tot de conclusie dat alleen gewelddadigere methoden een oplossing zouden bieden, voor wat hij zag als het probleem van de industriële beschaving. Hij vertelde dat hij het geloof verloor in het idee van hervorming, en dat hij de gewelddadige ineenstorting als de enige manier zag om een eind te maken aan het techno-industriële systeem. Over het idee van vreedzame hervormende middelen om het ten val te brengen zei hij:
Bomaanslagen thumb|Een door de FBI vervaardigde reconstructie van een door Kaczynski vervaardigde bom, tentoongesteld in het Newseum (een interactief nieuws- en journalistiekmuseum) in Washington
Eerste aanslagen