Palestijnse vluchtelingen zijn Palestijnen die oorspronkelijk hun woonplaats hadden in het Mandaatgebied Palestina, maar ten gevolge van de Arabisch-Israëlische Oorlog van 1948 en de oprichting van de staat Israël in 1948 massaal moesten vluchten, of verdreven werden van hun grond- en leefgebied en daarbij hun middelen van bestaan kwijtraakten. Hieronder vallen niet de intern ontheemde Palestijnen die naderhand burger in Israël werden.
Zo'n vlucht/verdrijving vond nogmaals plaats tijdens en na de Zesdaagse Oorlog in 1967, toen Israël Oost-Jeruzalem, de Westelijke Jordaanoever, en de Gazastrook op respectievelijk Jordanië en Egypte veroverde. Onder de rond 300.000 vluchtelingen van 1967 bevonden zich velen die al in 1948 als vluchteling op de Westelijke Jordaanoever of in de Gazastrook terecht waren gekomen.Middle East: Plight of Palestinian refugees worsening in most parts of Middle East, Reliefweb, 20 jun 2007
Het hele proces van hun massale vlucht en verdrijving, de oprichting van de staat Israël en de voor hen rampzalige gevolgen ervan staat onder Palestijnen en andere Arabische volken bekend als al-Nakba ('de catastrofe').Quick Facts the Palestinian Nakba imeu.org Dit wordt jaarlijks herdacht op 15 mei, de 'Al-Nakbadag'. De nakomelingen van deze vluchtelingen worden door de UNRWA ook als Palestijnse vluchtelingen beschouwd voor zover ze wonen en geregistreerd zijn in het werkgebied van de UNRWA in Palestina, Libanon, Jordanië en Syrië.Who we are UNRWA
Geschiedenis Mandaatgebied Palestina In het Mandaatgebied Palestina vonden regelmatig confrontaties plaats tussen zionistische immigranten en paramilitaire organisaties, en de Palestijns-Arabische bevolking. Als gevolg daarvan vertrokken op den duur leden van de Arabische elite tijdelijk naar hun tweede huizen in de buurlanden, wat een verzwakking van de Palestijns-Arabische gemeenschap tot gevolg had. Hun vertrek had een neergang in de Arabische gemeenschap tot gevolg waarna de uitstroom van andere Arabische Palestijnen toenam.A History of Israel from the Rise of Zionism to Our Time, Howard Sachar, 1976 In een later stadium volgden ook de minder rijken, vooral vanaf december 1947, tijdens de laatste maanden van het Britse mandaat in Palestina toen Zionistische strijdgroepen als Hagana, Irgun en Lechi systematisch Palestijnse dorpen begonnen aan te vallen en steden te ontvolken nadat het Verdelingsplan van de V.N. door de Arabische leiders was afgewezen. Vóór het uitroepen door David Ben Goerion van de staat Israël, op 14 mei 1948, was reeds een kwart miljoen Palestijnen tot vluchten gebracht. De overigen werden gedurende de Arabisch-Israëlische Oorlog van 1948 verdreven of vluchtten.The Ethnic Cleansing of Palestine,Ilan Pappe, Oneworld Publ. Lmd.,Oxford,2006,p.118 In de Zesdaagse Oorlog van 1967 kwam een tweede Palestijnse vluchtelingenstroom op gang
Oorlog van 1948 thumb|Arabische Palestijnen op de vlucht in 1948
Het aantal gevluchte Arabische Palestijnen in de periode 1947-1949 bedraagt volgens cijfers van de VN zo'n 711.000.A/1367/Rev.1 of 23 October 1950
De Palestijnse vluchtelingen kwamen in de volgende gebieden terecht:Palestinian Refugees Fact Sheet Gebied % Westelijke Jordaanoever 38% Gazastrook 26% Libanon 14% Syrië 10% Transjordanië 10% Egypte 1% Irak 0,6%
Verschillende auteurs hebben studies verricht naar het aantal Palestijnse plaatsen die werden verlaten, geëvacueerd en/of vernietigd tijdens de periode 1947–1949. Op basis van hun respectievelijke berekeningen geeft de onderstaande tabel een vergelijkend overzicht van verlaten, geëvacueerde en/of verwoeste Palestijnse plaatsen in wat Israël werd. Auteurs Steden Dorpen Stammen Totaal Morris 10 342 17 369 Khalidi 1 400 17 418 Abu Sitta 13 419 99 531De cijfers zijn ontleend aan Ruling Palestine, A History of the Legally Sanctioned Jewish-Israeli Seizure of Land and Housing in Palestine. Publishers: COHRE & BADIL, May 2005, p. 34 Voor meer informatie over de gehanteerde methoden, zie: Morris, Benny, The Birth of the Palestinian Refugee Problem, 1947–1949. New York: Cambridge University Press, 1987, Khalidi, Walid (ed.): All that Remains. The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in 1948. Washington, D.C: Institute for Palestine Studies, 1992, App. IV, pp. xix, 585–586; Sitta, Salman Abu: The Palestinian Nakba 1948, London, The Palestinian Return Centre, 2000
Al-Nakba
Met Al-Nakba (catastrofe/ramp) worden de rampzalige gevolgen aangeduid die de Arabisch-Israëlische Oorlog van 1948 en de stichting van de staat Israël hadden voor de Palestijnse bevolking.Ahmad H. Sa'di,Lila Abu-Lughod (2007) Nakba: Palestine, 1948, and the Claims of Memory, pg. 3. Columbia University Press Volgens Walid Khalidi, een Palestijns historicus is de oorlog van 1947-1949 slechts de geboortedatum van de 'Nakba', een situatie van voortdurend verzet en onteigening, en van "Palestijnse en Libanese zelfverdediging", waarvan de conceptie plaatsvond tijdens het Eerste Zionistische Congres in Basel in 1897 met de oprichting van de Zionistische Wereldorganisatie (WZO). Er bestaat een niet te miskennen relatie tussen de Balfour-verklaring in 1917 en het Verdelingsplan van 1947 voor Palestina. Een 'Nakba' voor miljoenen Palestijnen en voor nog eens tientallen miljoenen Libanezen, Syriërs, Egyptenaren en Jordaniërs daaromheen, die direct en herhaaldelijk te maken hebben met de repercussies sinds 1948, evenals miljoenen Arabieren en moslims, en anderen.From 1947 to 1897: From Partition to Basle. The Nakba: Opening Session (vanaf 6:00) Walid Khalidi, februari 2009FAQ on the Nakba: The Nakba and Palestinian Refugees Today 27 juni 201270 years of Nakba: The ongoing struggle of Palestinian refugees dw.com, 15 mei 2018
Vluchtelingenkampen van de Verenigde Naties UNRWA thumb|Nahr al-Bared, een Palestijns vluchtelingenkamp in Libanon De kwestie van de Palestijnse vluchtelingen en de infrastructuur van de vluchtelingenkampen wordt door een aparte VN-organisatie beheerd, de United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East (UNRWA). Volgens de door de UNRWA opgestelde definitie worden ook de nakomelingen van Palestijnse vluchtelingen die in de bezette gebieden of andere landen geboren zijn als vluchteling beschouwd.UNRWA Official Homepage (United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East) Deze definitie van de UNRWA wijkt af van de definities die de UNHCR gebruikt, welke zijn vastgelegd in het Internationaal Verdrag betreffende de Status van Vluchtelingen. Het aantal Palestijnse vluchtelingen binnen de definitie van de UNRWA is gestegen van 711.000 in 1950 tot meer dan 4 miljoen in 2007; van de oorspronkelijke vluchtelingen van 1948 is inmiddels ruim 90% overleden.The Demographic Characteristics of the Palestinian Refugees, Palestinian National Authority / Palestinian Central Bureau of Statistics, juni 2008US Senate dramatically scales down definition of Palestinian ‘refugees’Senate fight today over Palestinian ‘refugees’ In 1951 heeft de UNRWA de schatting van het aantal vluchtelingen wegens verkeerde en dubbele registraties bijgesteld tot 876.000 personen.Assistance To Palestine Refugees UN Doc A/1905, Report of the Director of the UNRWA, 28 September 1951.
Van de Palestijnen die als vluchteling zijn geregistreerd, woont ongeveer een derde in vluchtelingenkampen van de UNRWA in Jordanië, Libanon, Syrië, de Westelijke-Jordaanoever en in de Gazastrook.UNRWA Where do the refugees live?Palestine refugees unrwa.org
Palestijnse vluchtelingen verblijven vaak onder erbarmelijke omstandigheden in vluchtelingenkampen. De kampen hebben gewoonlijk het uiterlijk van een dichtbevolkte stadswijk. De riolering loopt vaak over straat, de bevolkingsdichtheid is bijzonder hoog en open stukken grond en vooral groen zijn zeer schaars. Eén kamp werd in 1967 bij Jeruzalem geannexeerd en ligt de facto - maar niet de jure - in Israël. Israëlische plannen om de vluchtelingenkampen in de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook te ontruimen en inwoners opnieuw te huisvesten, werden door de PLO tegengehouden, omdat dit de facto gezien zou worden als het opgeven van het recht op terugkeer van de Palestijnse vluchtelingen naar wat nu Israël is. Enkele geraamten van gebouwen, die van zo'n initiatief getuigden, stonden tot voor kort in de stad Gaza. In Egypte werd het laatste Palestijnse vluchtelingenkamp in het Egyptische deel van Rafah in 2000 gesloten; met financiële hulp van Koeweit en Canada werden deze vluchtelingen in Gaza gehuisvest.
Terugkeer de Verenigde Naties De V.N. richtte de P.C.C. op (de United Nations Palestine Conciliation Commission). Deze moest de terugkeer van de vluchtelingen faciliteren. Deze had drie leden: een uit Frankrijk, een uit Turkije en een uit de Verenigde Staten. De P.C.C. riep op tot een onvoorwaardelijke terugkeer van de vluchtelingen naar hun huizen, zoals VN-bemiddelaar Folke Bernadotte in 1948 had vastgelegd, voordat hij kort daarna door de zionistische terreurgroep Lechi werd vermoord. De aandachtspunten uit zijn rapport werden op 11 december 1948 verwerkt in Resolutie 194 Algemene Vergadering Verenigde Naties met overgrote meerderheid door de lidstaten aangenomen. Deze resolutie bepaalde voor de vluchtelingen het recht op terugkeer en/of compensatie voor hun achtergebleven bezittingen.The Ethnic Cleansing of Palestine, Ilan Pappe, Oneworld Public. Lmd.,2006,Oxford,p.188
Tot nog toe (anno 2020) is Israël het in praktijk brengen van deze resolutie niet nagekomen.
Israël De nieuwe staat Israël ging op twee niveaus repatriëring van de vluchtelingen tegen: op nationaal en op internationaal vlak. Op nationaal niveau nam de Israëlische regering in augustus 1948 de beslissing alle ontvolkte Palestijnse dorpen te slopen teneinde er joodse nederzettingen op te bouwen en/of het gebied als Nationaal park van Israël te beplanten met 'natuurlijk' bos (met snelgroeiende niet-inheemse boomsoorten).Israël wist Arabieren uit het geheugen Trouw, 19 november 2016 Ook neemt Israël maatregelen om de geschiedenis van de Palestijnen te doen vergeten.'Minister Bennett Uses Education to Indoctrinate Kids With Nationalist Ideas' Haaretz, 21 mei 2016'Gedachtepolitie' blijft inzet van rechts Israël Trouw, 31 mei 2009 Tevens worden wetten ingesteld en maatregelen afgekondigd die de Palestijnse burgers in Israël discrimineren. Palestijnen die zich verzetten tegen de bezetting en schending van mensenrechten worden 'terroristen' genoemd. Israëliërs die zich uitspreken over discriminatie en mensenrechtenschendingen worden als 'landverraders' geoormerkt en monddood gemaakt. Velen van hen vertrekken daardoor gedwongen na verloop van jaren uit Israël.After Losing Hope for Change, Top Left-wing Activists and Scholars Leave Israel Behind haaretz, 23 mei 2020What happens when you say ‘Nakba’ in Hebrew – an interview with Eitan Bronstein Aparicio mondoweiss.net, 3 juli 2018 Op internationaal vlak is Israël diplomatiek bezig de groeiende druk om terugkeer van de Palestijnse vluchtelingen te bewerkstelligen af te weren; en is in versneld tempo bezig met verwoesting van Palestijnse bezittingen en herinrichting van veroverd bezet gebied. Ook wordt de demografische verdeling van Palestijnen zowel in de niet (geheel) ontvolkte dorpen als in de ooit gemengde, maar nu van Arabische Palestijnen ontdane stadjes, gecontroleerd. Hiertoe richtte het Israëlische Defensieleger (IDF) op 12 januari 1949 een nieuwe eenheid op: de Minderheden-eenheid (Minority unit). Deze bestond uit Druzen, Circassiërs en Bedoeïenen. Hun taak was om te voorkomen dat Palestijnse vluchtelingen weer thuis konden geraken.The Ethnic Cleansing of Palestine, Ilan Pappe, Oneworld Publ. Lmd., 2006, Oxford, p.188