De Oosterweeltunnel, officieus ook Scheldetunnel genoemd, is een tunnel in aanbouw, voorzien om vanaf 2028 fietsverkeer en twee jaar later autosnelwegverkeer onder de Schelde te leiden, ten noordwesten van Antwerpen-stad. Voor fietsverkeer is de tunnel deel van de FR10, voor autoverkeer is de tunnel het westelijk deel van het BAM-tracé voor de Oosterweelverbinding, die de R1 rond Antwerpen sluit ten noorden van Antwerpen.
Kenmerken De tunnel wordt gebouwd door het aannemersconsortium TM COTU in opdracht van de naamloze vennootschap van publiek recht Lantis, vroeger gekend als de Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel. Ook Lantis zal het beheer en de exploitatie van deze tunnel en de rest van de Oosterweelverbinding op zich nemen.
De Oosterweeltunnel verbindt het zogenaamde Oosterweelknooppunt (de huidige kruising van de Oosterweelsteenweg en de Scheldelaan, aan het Noordkasteel) op rechteroever met de linkeroever. Het verkeersknooppunt R1 - E17 - A11/E34 (Knoop Sint-Anna) op de Linkeroever werd in de periode 2019 - 2025 heraangelegd en aangesloten op de nieuwe Oosterweeltunnel. De oorspronkelijke verbinding van de E34 met de Waaslandtunnel via de Charles De Costerlaan werd in het kader van de werken opgeheven. Deze afsluiting vond plaats op 12 mei 2023 . Het afsluiten van deze weg kadert in de volledige transformatie van de ringomgeving met het oog op de verhoging van de leefbaarheid die de Oosterweelverbinding naast de verbetering van de mobiliteit tracht te bewerkstelligen. Door deze ingreep werd het Sint-Annabos terug verbonden met de Middenvijvers/ Het Rot en kreeg de Waaslandtunnel een lokaal karakter voor verplaatsingen tussen Antwerpen-centrum en Antwerpen-Linkeroever.
Op Linkeroever loopt de tunnel in het Sint-Annabos parallel met de grens van het natuurgebied Blokkersdijk. Om de werken op de linkeroever mogelijk te maken was het rooien van het westelijk deel van het Sint-Annabos noodzakelijk. De zone van het Sint-Annabos wordt gedurende de bouwwerken gebruikt als werfzone. Al tijdens de werken wordt het bos heraangeplant.
Op de rechteroever diende de Scheldelaan onderbroken te worden en werden delen van de terreinen van TotalEnergies Polymers Antwerp ingenomen om ruimte te maken voor de werf. Vanzodra de werken afgerond zijn wordt de Scheldelaan terug over de tunnel gelegd.
Fietskoker De fietskoker voor fietsverkeer is verboden voor voetgangers. Er zijn slimme camera's voorzien voor sociale veiligheid en om ongevallen te detecteren.
Geschiedenis miniatuur|Bouw Scheldetunnel (tunneltoerit linkeroever) Op 3 juni 2020 wees Lantis de bouw van de Oosterweeltunnel toe aan TM COTU (Tijdelijke Maatschap Combinatie Oosterweeltunnel), een tijdelijke handelsvereniging bestaande uit de bouwgroepen Besix NV, Jan de Nul, DEME en Stadsbader Contractors. Het contract heeft een waarde van 570 miljoen euro.Deze bouwgroepen zullen Scheldetunnel maken: ‘Een van meest ingenieuze bouwmethodes’, De_Standaard, 3 juni 2020, geconsulteerd op 24 november 2020. Gearchiveerd op 3 juni 2023. De voorbereiding van de werken begon in 2021. De werf heeft 3 bouwlocaties: Antwerpen linkeroever Antwerpen rechteroever Zeebrugge Er werd eerst uitgebreid archeologisch onderzoek uitgevoerd voor de graafwerken konden starten. 1 miljoen m³ grond moest worden uitgegraven. In 2021 begon naar aanleiding van de graafwerken voor de tunnel het PFOS-schandaal. Vervuilde grond moest gesaneerd en vervuild grondwater gereinigd worden, hiervoor staat een waterzuiveringsinstallatie op de werf.
Als bouwtechniek is gekozen voor een afgezonken tunnel bestaande uit 8 caissons. De 8 gebogen segmenten van 9,75 m hoog en 39,4 m breed. In de tunnel is voor elke rijrichting een koker voorzien van 13,95 m breed met drie 3,5 m brede rijstroken. De vrije hoogte in deze kokers is 5,1 m. De beide kokers zijn van elkaar gescheiden door een tussenwand van 0,9 m. Centraal tussen de beide rijrichtingen is er een vluchtkoker van 2 meter breed. Aan de Oostzijde is er ook nog een 6 meter brede fietskoker met onderaan een koker voor kabels en leidingen. miniatuur|Bouw Scheldetunnel (bouwdok Zeebrugge) In januari 2023 begon men in Zeebrugge aan de acht betonnen tunnelkokers te bouwen die in 2025 naar Antwerpen overgebracht werden. In augustus 2023 werd op Linkeroever het diepste punt van de grootste uitgegraven bouwkuip bereikt, ook op rechteroever zijn graafwerken bezig. Na het uitgraven kan de bouw van de tunneltoerit starten.
In april 2024 zijn de baggerwerken voor de nieuwe Scheldetunnel gestart. Om ervoor te zorgen dat tijdens het afzinken van de tunnelelementen het scheepvaartverkeer langs de Schelde nog mogelijk bleef, werd de vaargeul ter hoogte van de nieuwe tunnel eerst verbreed voordat men met het baggeren van de sleuf voor de tunnelelementen begon.
Op 30 mei 2025 vertrok het eerste tunnelelement vanuit Zeebrugge om in de late avond van 31 mei in het Doeldok aan te komen. Op 28 september 2025 vertrok het achtste en laatste tunnelelement vanuit Zeebrugge dat op 29 september na een korte stop op een wachtlocatie in de Westerschelde voor Terneuzen toekwam in het Doeldok in de haven van Antwerpen.
Op 4 juli 2025 werd het eerste tunnelelement op de correcte locatie in de Scheldebedding afgezonken. Het vierde element werd, na een eerste mislukte poging, op 16 september 2025 afgezonken. Het laatste element werd in december 2025 afgezonken.
In februari 2026 kon er voor het eerst te voet door de tunnel gewandeld worden. De tunnel had toen wel nog tussenschotten tussen de afzonderlijke segmenten.
Tol De Oosterweeltunnel wordt een toltunnel. Om de inkomsten van de Oosterweelverbinding veilig te stellen wordt een verbod ingesteld op het gebruik van Kennedytunnel door vrachtverkeer zodra de verbinding operationeel is. Personenwagens betalen dan tol aan de Oosterweeltunnel en rijden gratis door de Kennedytunnel. Zo hoopt de Vlaamse regering het autoverkeer af te remmen. De Vlaamse regering besliste op 22 juli 2005 dat vrachtverkeer maximaal € 15,60 en personenwagens € 2,00 zouden betalen voor het gebruik van de tunnel. Deze tarieven zijn exclusief btw en worden jaarlijks geïndexeerd.
In het latere MER dat in 2014 verscheen bleek echter dat een vrachtwagenverbod in de Kennedytunnel er enkel voor zorgt dat vrachtverkeer langere afstanden in de Antwerpse regio moet afleggen. Om die reden is de piste verlaten en werd er in 2014 van uitgegaan dat vrachtwagens nog toegelaten zullen worden in de Kennedytunnel maar ook daar tol zullen moeten betalen.
Externe links Meer info over de Oosterweelverbinding en de andere Masterplanprojecten die de Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM) uitvoert Film over de aanleg van de tunnel (Jan De Nul Group, december 2025)
Categorie:Bouwproject in België Categorie:Tunnel in Antwerpen (stad) Categorie:Oosterweeldossier