Hr.Ms. Jan van Brakel (M 80, F816, A 906) was een Nederlandse mijnenlegger, gebouwd door de Koninklijke Maatschappij de Schelde uit Vlissingen. Naast mijnenlegger was de Jan van Brakel ook ingericht als vaartuig voor politietoezicht op de visserij.; Schepen van de Koninklijke Marine in W.O. II, Alkmaar: De Alk bv, 1997, pp.94-103 Het schip is vernoemd naar de 17de-eeuwse vlootvoogd Jan van Brakel.
De Jan van Brakel tijdens de Tweede Wereldoorlog Op 12 mei legde het schip samen met de Willem van der Zaan en de Nautilus een mijnenversperring bij de Haaksgronden. Op 14 mei 1940 week het schip uit naar het Verenigd Koninkrijk. Tijdens de overtocht pikte de Jan van Brakel een deel van de bemanning op van de gezonken kanonneerboot Johan Maurits van Nassau.scheepvaartmuseum.nl :: Maritieme kalender 14 mei 1940 Op 15 mei passeerde de Jan van Brakel samen met de Amsterdam, Z 5, Z 8, G 13 G 15 Dover op weg naar Portsmouth. Naval-history.net :: 1940 Wednesday, 15 May. Gearchiveerd op 5 april 2023.
In de Britse wateren werd het in schip ingezet voor konvooidiensten. In eerste instantie lag de Jan van Brakel in Southend. Op 1 juni zou de Jan van Brakel samen met de Nautilus onder begeleiding van de Britse torpedobootjager Walpole als konvooi FN 187 naar Tyne varen. Omdat door de mist het konvooi vertraagd was werd de Walpole vervangen door de sloep Black Swan. Op 4 juni vertrok het konvooi FN 187 uiteindelijk om een dag later in Tyne te arriveren. naval-history.net :: 1940 Saturday, 1 June. Gearchiveerd op 21 oktober 2022.
In april 1942 vertrok de Jan van Brakel naar Curaçao om daar konvooidiensten uit te voeren.scheepvaartmuseum.nl :: Maritieme kalender 16 augustus 1941
In december 1943 arriveerde het schip in Miami waar het omgebouwd werd tot escortevaartuig. Tijdens het ombouwen bracht Koningin Wilhelmina op 24 februari 1944 een bezoek aan het schip.scheepvaartmuseum.nl :: Maritieme kalender 24 februari 1942 Eind 1944 keerde de Jan van Brakel terug naar het Verenigd Koninkrijk waar het als moederschip verbonden werd aan het 203e mijnenvegerflotielje.
Na de Tweede Wereldoorlog Na de Tweede Wereldoorlog vertrok de Jan van Brakel naar als moederschip voor de mijnendienst naar Nederlands-Indië. Later deed het schip dienst als opnemingsvaartuig in Nederlands Nieuw-Guinea. Op 1 augustus 1957 werd de Jan van Brakel uit dienst genomen om uiteindelijk bij Biak als doelschip voor schietoefeningen te eindigen.
Zie ook Lijst van Nederlandse marineschepen in de Tweede Wereldoorlog Hr. Ms. Jan van Brakel (1983), een nieuwer schip met dezelfde naam
Jan van Brakel, Hr.Ms. Jan van Brakel, Hr.Ms.