thumb|'Een jaar in scherven' aan de Sint Anthoniusplaats te Nijmegen Peter Jacob (Koos) van Zomeren (Velp, 5 maart 1946) is een Nederlands schrijver. Hij debuteerde als negentienjarige, is een tijdlang actief geweest in de links-radicale politiek en keerde vervolgens terug naar het schrijversvak met thrillers, romans, beschouwingen, interviews en columns. In zijn werk is de natuur een belangrijk thema. Hij is onder andere bekend van de roman Otto's oorlog (1983) en zijn columns in NRC Handelsblad.
Biografie Van Zomeren groeide op in de Arnhemse volkswijk Geitenkamp. Hij ging op het Christelijk Lyceum in Arnhem naar de HBS. In 1964 behaalde hij zijn eindexamen HBS-B. Hij debuteerde op negentienjarige leeftijd bij De Arbeiderspers met de dichtbundel De Wielerkoers van Hank (1965).Martin Ros, uitgever bij De Arbeiderspers, schreef daar later, in 1991, vermakelijk over (). Kort daarna verscheen zijn eerste roman: Terloops te water (1966). In de jaren 60 schreef hij nog twee romans. Daarna stopte hij — tijdelijk — met het schrijven van literatuur.
Van 1967 tot 1971 werkte hij bij het dagblad Het Vrije Volk. Daarna werd hij actief in de linkse politiek. In 1972 behoorde hij tot de oprichters, samen met Daan Monjé en Hans van Hooft sr., van de Kommunistiese Partij Nederland/Marxisties Leninisties (KPN/ML), de voorloper van de huidige SP. In 1975 brak hij met deze partij. Zijn ervaringen in de vroege SP staan beschreven in De witte prins. Hij heeft zich uitvoerig rekenschap gegeven van zijn links-radicale politieke verleden in het dagboek dat hij bijhield in 1987: Een jaar in scherven (1988).
Van 1975 tot 1985 was Van Zomeren verslaggever bij de Nieuwe Revu. Bijzonder ironisch waren zijn artikelen over het leven van Van Agt onder de titel 'Dagboek van een Zondagskind'. Verder schreef hij vooral natuurreportages. Een aantal van die reportages is gebundeld in De grote droogte in Waterland (1980).
Vanaf 1977 verschenen in totaal 9 thrillers van Van Zomerens hand.. In de politieke thriller Haagse lente en het vervolg Minister achter tralies (beide 1981) verwerkte hij zijn eigen politieke verleden. De laatste door de uitgever als "thriller" aangeduide roman (De hangende man) verscheen in 1982. In 1983 keerde hij terug naar de "grote" literatuur met Otto's Oorlog.
Hij heeft gerecenseerd voor Vrij Nederland. Sinds 1992 schrijft Van Zomeren columns in NRC Handelsblad. Delen hiervan zijn in 2011 verschenen in het boek Naar de natuur.
Koos van Zomeren heeft ook enkele dichtbundels geschreven. Op het laatste biljet van fl 1000,= stond een vers van zijn hand:
Daar komt een vogel aan met rafelige vleugels diepe slagen zwart op wit. Hij duikt en dartelt laat zijn maffe kuifje zien slijpt zijn stem en roept zichzelf tot kievit uit.
Zijn werk wordt gekenmerkt door vindingrijkheid, een groot stilistisch vermogen en een als ironie vermomde en soms aan de oppervlakte tredende felheid.
In de in 1999 gepubliceerde editie van Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal behoorde Van Zomeren tot de meest aangehaalde nog levende auteurs.
In het academisch jaar 2004-2005 was Van Zomeren gastschrijver van de Rijksuniversiteit Groningen.
Prijzen 1995 - Heimans en Thijsse Prijs 2001 - Groeneveldprijs 2002 - Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs voor Natuurbehoud 2004 - Sjoerd Leikerprijs 2017 - Jan Wolkers Oeuvreprijs
Bibliografie Van Koos van Zomeren werden de volgende werken in boekvorm gepubliceerd:De gegevens tot en met 2005 zijn ontleend aan: Koos van Zomeren, Nog in morgens gemeten, Amsterdam: De Arbeiderspers 2006, p. 318-319. 1965: De wielerkoers van Hank; gedichten. Amsterdam : De Arbeiderspers 1966: Terloops te water; roman. Amsterdam : De Arbeiderspers Grote ABC nr. 51. Omslagontwerp: Jannie van Zomeren , de zuster van Koos.De kritiek twijfelt: is het een roman of niet; is het wel of niet de moeite van het aanschaffen waard? 1966: De nodige singels en pleinen; roman. Amsterdam : De Arbeiderspers Grote ABC nr. 59. Omslagontwerp: Jannie van Zomeren. In deze roman probeert Van Zomeren het breukgebied tussen jeugd en volwassenheid in kaart te brengen. De hoofdfiguur, de jonge Cyprian, voelt dat hij het geluk met zijn vrouw moet onderwerpen aan de krachtproef van een lange winterreis. De roman beweegt zich op het grensvlak van realiteit en absurdisme.De kritiek is niet gunstig: "een onsmakelijk probeersel." 1967: De vernieling; roman. Amsterdam : De Arbeiderspers Grote ABC nr. 89. 1977: Collega Vink vermoord; thriller. Bruna Utrecht 1978: Een eenzame verrader; thriller. Bruna Utrecht 1978: Een dode prinses; thriller. Bruna Utrecht 1978: De val van Bas P; thriller. Bruna Utrecht 1979: Explosie in mei; thriller. Bruna Utrecht 1980: Oom Adolf; thriller. Bruna Utrecht 1980: De grote droogte in waterland; een kijk- en leesboek over Nederlandse natuurreservaten. Bruna Utrecht (met foto's van William Reppel) 1981: Haagse lente; Nederlandse misdaadroman. Bruna Utrecht 1981: Minister achter tralies; Nederlandse misdaadroman. Bruna Utrecht 1982: De hangende man; thriller. Amsterdam : De Arbeiderspers. De enige thriller van Van Zomeren die uitgegeven werd bij De Arbeiderspers. 1983: Otto’s oorlog; roman. De Arbeiderspers Amsterdam 1984: Een gegeven moment; interviews. De Arbeiderspers Amsterdam 1985: De witte prins; roman. De Arbeiderspers Amsterdam 1986: Het verkeerde paard; verhalen. De Arbeiderspers Amsterdam 1986: Het verhaal; roman. De Arbeiderspers Amsterdam 1987: Een vederlichte wanhoop; Vogelcolumns, met tekeningen van Peter Vos, De Arbeiderspers, Amsterdam, , 1e druk maart 1987, 2e druk mei 1987, 3e druk oktober 1992 1987: Sterk water; roman. De Arbeiderspers, Amsterdam 1988: Een jaar in scherven; dagboek / autobiografie. De Arbeiderspers, Amsterdam 1989: Het Scheepsorkest; columns (ill. Siegfried Woldhek), De Arbeiderspers, Amsterdam 1989: Van school (met Benno Barnard). De Arbeiderspers, Amsterdam 1989: Cupido's afscheid. Februari boekhandels 1989 1989: Uilen; columns (met tekeningen van Siegfried Woldhek). De Arbeiderspers, Amsterdam 1990: Het schip Herman Manelli; roman. De Arbeiderspers, Amsterdam 1991: Een bevrijding; reportage, document en novelle. De Arbeiderspers, Amsterdam 1992: Saluut aan Holland; essays / verhalen (met foto's van Freddy Rikken). De Arbeiderspers, Amsterdam 1993: Zomer; columns. De Arbeiderspers, Amsterdam 1993: Winter; columns. De Arbeiderspers, Amsterdam 1993: Het requiem van Verdamme; verhalen. Libris / Inmerc, Wormer 1993: Roman in Brummen. De Geiten Pers, Brummen 1994: Het eeuwige leven; columns. De Arbeiderspers, Amsterdam 1995: Wat wil de koe?; columns. De Arbeiderspers, Amsterdam 1996: Meisje in het veen; roman. De Arbeiderspers, Amsterdam 1996: De lente, een veldslag; columns. Weijdert & Peters, Eemnes 1998: Sneeuw van Hem; roman. De Arbeiderspers, Amsterdam 1998: De bewoonde wereld; een bloemlezing uit ons landschap. De Arbeiderspers, Amsterdam 1999: 1946. Verkenning van een geboortejaar. De Arbeiderspers, Amsterdam 1999: Een deur in oktober; roman. De Arbeiderspers, Amsterdam 2000: Ruim duizend dagen werk; columns. De Arbeiderspers, Amsterdam 2001: De man op de Middenweg; roman. De Arbeiderspers, Amsterdam 2001: De clown die uit de lucht kwam vallen; columns. De Arbeiderspers, Amsterdam 2001: Aurikel en de weg omhoog; poëzie. Fagel, Amsterdam 2002: Het complete Rekelboek; columns en dagboek. De Arbeiderspers, Amsterdam 2003: Klein Kanoetenboekje. bloemlezing. KNNV Uitgeverij, Utrecht 2004: De levende have, een modern bestiarium. De Arbeiderspers, Amsterdam 2004: Het leven heeft geen geheimen; roman. De Arbeiderspers, Amsterdam 2005: De wereld vereenvoudigen. Zinnen en passages 1965 – 2005. Met illustraties van Erik van Ommen. De Arbeiderspers. Amsterdam / Antwerpen 2005: Dit doet de taal voor ons. Drie Groninger lezingen (omslagtitel: Dit doet de taal met ons), Flanor, Nijmegen 2006: Nog in morgens gemeten. Nieuw Herwijns dagboek. De Arbeiderspers, Amsterdam 2007: Ik heet welkom; gedichten. De Arbeiderspers, Amsterdam 2008: Het bomenboek. Met etsen en tekeningen van Erik van Ommen. De Arbeiderspers, Amsterdam 2009: Stanley; columns en dagboek. B for Books, Naarden 2009: Die stad, dat jaar. Roman met aantekeningen. De Arbeiderspers, Amsterdam 2011: Naar de natuur; journaal. De Arbeiderspers, Amsterdam 2012: Rondom Staal; roman. De Arbeiderspers, Amsterdam 2013: Het verlangen naar hazelworm; journaal. De Arbeiderspers, Amsterdam 2014: Het verlangen naar klapekster; journaal. De Arbeiderspers, Amsterdam 2015: Alles is begonnen, een vertelling. De Arbeiderspers, Amsterdam 2016: Alptraum; Stanley's laatste gems. De Arbeiderspers, Amsterdam 2017: Alle vogels. Penseeltekeningen van Erik van Ommen. De Arbeiderspers, Amsterdam 2018: Hooiberg; Louter onvergetelijke bijzaken. De Arbeiderspers, Amsterdam 2021: Aan de dijk. Herwijns dag- en fotoboek. (Met Willy Raaijmakers). De Arbeiderspers, Amsterdam 2021: Omstandigheden; roman. De Arbeiderspers, Amsterdam 2022: Heel de natuur (behalve vogels). Met tekeningen van Siegfried Woldhek. De Arbeiderspers, Amsterdam 2024: Gevolgen; roman. De Arbeiderspers, Amsterdam 2025: We gaan zo. De Arbeiderspers, Amsterdam
Secundaire literatuur P. de Boer, Over Koos van Zomeren, Amsterdam: Arbeiderspers 1988 (red.), themanummer Bzzlletin over Koos van Zomeren, Bzzlletin, 1991, jrg. 20, nr. 185, Den Haag: BZZTôHOverzicht jrg. 20 van Bzzletin (met o.a. een mooie afbeelding van het voorplat van nr. 185); voorwoord van nr. 185] — met onder andere de volgende bijdragen:
(in: — Kritisch Literatuur Lexicon (Kritisch lexicon van de moderne Nederlandstalige literatuur; 1980–2015) Ed van Eeden et al., Want je ziet niet alleen wat je ziet. Over het werk van Koos van Zomeren, De Arbeiderspers, Amsterdam 2004 Hans Neervoort, "Literatuur als schurkenstreek. Over Koos van Zomeren", Bzzlletin, jrg. 19, 1990, nr. 172, pp. 44–52, Den Haag: BZZTôH
Externe links
Koos van Zomeren op Literatuurplein.nl Koos van Zomeren op Schrijversinfo.nl Tineke Swieringa: Een nieuwe schrijver (Kunstenaarsboek)
Voetnoten
Categorie:Nederlands columnist Categorie:Nederlands journalist Categorie:Nederlands romanschrijver Categorie:20e-eeuws schrijver Categorie:21e-eeuws schrijver Categorie:Socialistische Partij (Nederland) Categorie:Nederlands dichter