45px
De Bundesautobahn 49 (kort BAB 49, A49 of 49) is een Duitse autosnelweg die loopt van Kassel naar Neuental en is in aanbouw tot Treysa. Daarnaast is gepland de snelweg te verlengen naar Homberg, waar aangesloten zal worden op de A5.
Verloop De A49 begint bij een kruispunt met verkeerslichten bij het Autohof Lohfeldener Rüssel in het zuidoosten van Kassel. De weg buigt vervolgens af naar het knooppunt Kreuz Kassel-Mitte met de A7 en is in de stedelijke omgeving van Kassel, waar de Fulda wordt gekruist, en Baunatal als stadsautosnelweg aangelegd. In verder verloop doorkruist de weg het gebied van de in Schwalm-Eder-Kreis gelegen gemeenten Edermünde, Gudensberg, Fritzlar, Wabern, Borken en Neuental. Op dit trajectdeel bevinden zich onder anderen de dalbruggen over de Ems, de Eder en de Schwalm, waarbij de laatstgenoemde tweemaal gekruist wordt.
Bij het huidige einde in Neuental eindigt de A49 op de Landesstraße 3074. Omdat de L3074 niet geschikt is om al het snelwegverkeer te verwerken, is het 8,5 km lange snelwegdeel tussen aansluiting Borken, waar een verbinding met de B3 richting Marburg bestaat, en het einde in Neuental volledig gesloten voor zwaar verkeer.
Planningsgeschiedenis en bouw thumb|left|De geplande A49; in blauw de tracés die nu in gebruik zijn en in oranje het geplande tracé in 1976 Oorspronkelijk zou de A49 van Kassel via Fritzlar, Schwalmstadt, Stadtallendorf, Kirchhain, Staufenberg naar Gießen en verder via Butzbach, Bad Nauheim en Friedberg naar Frankfurt am Main verlopen. Bij het huidige Preungesheimer Dreieck zou de A49 over het tracé van de huidige A661 geleid worden en over Offenbach am Main en Egelsbach naar Darmstadt verlopen, waar zuidelijk van de stad op de A5 zou worden aangesloten.
Trajectdeel Kassel - Gießen Al decennia gepland en omstreden is de verlenging van een 42,5 kilometer lange trajectdeel van de A49 van Neuental naar het zuiden, om beide regionale centra Kassel en Gießen via de kortste weg met elkaar te verbinden.
Aanvankelijk waren in de jaren 60 onsamenhangende plannen voor dit traject, die later vanaf 1 januari 1975 samengevoegd werden onder het nummer A49. Zo was in 1967-1968 een vierstrookse uitvalsweg van Kassel-Niederzwehren tot de aansluiting Felsberg gereed, zonder dat een verlenging van het tracé naar Gießen in gedachten was. Tussen Marburg en Gießen waren echter al plannen voor een snelwegachtige nieuwbouw van de B3.Der Große Shell-Atlas, Mairs Geographischer Verlag, 14de druk, Stuttgart 1968/69, blz. 34 en 43 Begin 1970 had de weg doorgaand vier stroken, en was de snelwegachtige nieuwbouw van de B3 van Kassel via Gießen naar Frankfurt in het wegenplan voor de bouw van federale wegen opgenomen.Der Bundesminister für Verkehr - Abteilung Straßenbau: Bauleistungen auf der Bundesfernstraßen im Jahre 1972 - Ausbau der Bundesfernstraßen in den Jahren 1971 bis 1985 31 december 1972, geraadpleegd op 26 augustus 2019. Gearchiveerd op 8 juni 2023. In 1973 stond deze verbinding op de kaart met het tracé Lohfelden - zuidelijke randweg Kassel - Baunatal - Edermünde - Gudensberg - Fritzlar - Kleinenglis - Neuental - Schwalmstadt - Stadtallendorf - Kirchhain - Hassenhausen - zuidelijk van Marburg, waar de weg de verbinding Marburg - Gießen zou treffen. In 1976 werden de plannen tussen Kirchhain en Gießen gewijzigd: het tracé zou nu van Ebsdorf via Ilschhausen naar Odenhausen verlopen, waar een knooppunt met de A5 gepland was.Der Große Shell-Atlas, Mairs Geographischer Verlag, Stuttgart 1976/77, blz. 43 Een jaar later verdween de verbinding tussen Kirchhain en Odenhausen volledig uit de plannen. In plaats daarvan zou de A49 bij Kirchhain in een nieuwe variant op de A5 uitmonden, die vanuit die omgeving verder via Kirchhain, Homberg (Ohm) naar de A48 bij Lumda gevoerd zou worden. In 1979 was in de kaarten genoemde tracé van de A5 van Wetter via Kirchhain naar Lumda geschrapt. In plaats daarvan werden alleen de plannen tussen Kirchhain en Lumda voor de A49 opgepakt. De verbinding Marburg - Gießen werd als A485 genummerd. In de tweede wijziging van het wegenplan voor de bouw van federale wegen in de periode 1971 tot 1985, vastgesteld op 25 augustus 1980,Bundesgesetzblatt Jg. 1980, deel I, p. 1614 was dit tracéverloop met een prioriteitsniveau I opgenomen. Bij de derde wijziging van het wegenplan, vastgesteld op 21 april 1986,Bundesgesetzblatt Jg. 1986, deel I, p. 557 bleef deze variant, het trajectdeel tussen de B454 bij Kirchhain en de A5, alleen nog met een lage prioriteit opgenomen. De verlenging van de snelweg kwam na het gereedkomen van een trajectdeel in december 1994 voor het eerst volledig tot stilstand. De deelstaat Hessen pakte echter in begin jaren 2000 de plannen voor het sluiten van de onderbreking weer op. Daarbij werd het tracéverloop opnieuw tussen Neustadt (Hessen) en Homberg (Ohm) veranderd. De snelweg zal oostelijk van Stadtallendorf en Homberg (Ohm) verlopen en bij Rülfenrod respectievelijk Gemünden (Felda) op de A5 tussen Gießen en Alsfeld aansluiten.
Tot nu zijn de volgende trajectdelen in gebruik:
Traject Jaar Lengte Opmerkingen Kassel-Niederzwehren - aansl. Felsberg (B254) 1967-1968 8 km toen als B3 genummerd; begin jaren 70 tot snelweg opgewaardeerd aansl. Felsberg - aansl. Gudensberg 1974 4,5 km aansl. Gudensberg - aansl. Fritzlar 1975 6,5 km aansl. Fritzlar - aansl. Borken 1980 11,3 km 1 rijbaan Kreuz Kassel-Mitte - aansl. Kassel Niederzwehren 1980 6,3 km aansl. Fritzlar - aansl. Borken 1980 11,3 km 2de rijbaan aansl. Borken - Neuental/Bischhausen 1994 8,3 km
Geplande verlenging Neuental - Gemünden (Felda) Nr. Trajectdeel Lengte Status - aansl. Borken - aansl. Neuental Gereed (december 1994) 20 aansl. Neuental - aansl. Schwalmstadt 11,78 km In bouw (voorbereidende werkzaamheden sinds feb. 2010; in bouw sinds 15 maart 2011) 30 aansl. Schwalmstadt - aansl. Stadtallendorf-Nord 13,34 km Tracéprocedures gestart (4 januari 2012) 40 aansl. Stadtallendorf-Nord - Dreieck Ohmtal 17,45 km Tracéprocedures gestart (30 mei 2012)
thumb|Tunnel Frankenhain tijdens de bouw in 2014 (westportaal) De tracébesluitprocedure voor het trajectdeel van het huidige einde bij Neuental tot aan Schwalmstadt is in september 2008 met ondertekening van het tracébesluit afgerond. De milieuvereniging BUND ging in januari 2008 in beroep tegen het besluit bij de federale bestuursrechter in Leipzig. Echter werd de verlenging van de A49 door federale wetgeving als onmiddellijk uitvoerbaar verklaard, waardoor de beroepsprocedure de start van de bouw niet kon vertragen. In april 2009 trok de BUND haar beroep tegen dit trajectdeel in.Frankfurter Rundschau: BUND klagt weiter gegen Bau der A44 6 april 2009, geraadpleegd op 29 augustus 2019 De bouw van het deel tussen Neuental en Schwalmstadt werd in 2010 met de start van de voorbereidende werkzaamheden begonnen, nadat een financieringstoezegging door de Bond voorlag, dat ondanks dat het besluit was genomen nog enkele jaren op zich liet wachten. De verkeersvrijgave tot aan Schwalmstadt is door het in 2015 gereed zijnde tunnel bij FrankenhainFrankenhain: Bau des Autobahntunnels Frankenhain geraadpleegd op 29 augustus 2019. Gearchiveerd op 29 januari 2019. in 2022 te verwachten.T-Online: Bund und Land einig über Weiterbau der A49 5 oktober 2010, geraadpleegd op 29 augustus 2019Hessen Mobil: A49; VKE 20 Abschnitt Neuental bis Schwalmstadt - Streckenbau im Nord- und Südabschnitt hat begonnen 8 april 2019, geraadpleegd op 29 augustus 2019 Op 16 juli 2015 gaf Bondsverkeersminister Alexander Dobrindt een toezegging van € 120 miljoen, waarmee de complete financiering van dit trajectdeel rond was.Hessenschau.de: Lückenschluss bis 2021? Privat-Investoren sollen A49 retten 16 juli 2015, geraadpleegd op 29 augustus 2019 In oktober 2015 werd met de werkzaamheden bij het toenmalige einde in Neuental begonnen.HNA: Strecke bis Schwalmstadt soll laut Hessen Mobil 2020 fertig sein - A49: Bauarbeiten an der Anschlussstelle Neuental beginnen 13 oktober 2015, geraadpleegd op 29 augustus 2019. Gearchiveerd op 29 augustus 2019.
Het tracébesluit voor het trajectdeel tussen Schwalmstadt en Stadtallendorf Nord werd op 4 januari 2012 door de toenmalige Hessische minister van Economische Zaken en Verkeer Dieter Posch ondertekend.Hessen, persbericht: Baurecht für die komplette A 49 geschaffen - Verkehrsminister Dieter Posch unterzeichnete heute den Planfeststellungsbeschluss für den noch fehlenden letzten Abschnitt. 30 mei 2012, geraadpleegd op 2 september 2019 In mei 2012 ging de natuurvereniging Naturschutzband Hessen tegen dit besluit in beroep wegens de vermeende ontoereikende bescherming van vleermuizen,HNA: Mangelnder Schutz von Fledermäusen: Nabu klagt gegen A49-Abschnitt 23 mei 2012, geraadpleegd op 2 september 2019. Gearchiveerd op 2 september 2019. echter trokken ze het bezwaar in juni 2013 in wegens afgenomen kans op succes.Oberhessische Presse: Nabu zieht eine Klage zurück 13 juni 2013, geraadpleegd op 2 september 2019 Het voorlaatste trajectdeel zou via een publiek-private samenwerking (PPS) met privaat geld gefinancierd worden. De geldverstrekker beheert zoals gewoonlijk het traject en krijgt als tegenprestatie voor een aantal decennia de opbrengsten vanuit de vrachtwagentol.
De tracébesluitprocedure voor het laatste trajectdeel tussen Stadtallendorf Nord en de A5 zou oorspronkelijk in 2004 afgerond worden; zo zou de A49 midden door het ten oosten van Stadtallendorf gelegen Herrenwald geleid worden. In 2003 heeft de regionale overheid (Regierungspräsidium Gießen) het Herrenwald wegens zijn vele zeldzame gebieden en diersoorten - onder andere bestaat er een populatie kamsalamanders - als Europese Habitatrichtlijngebied aangedragen. In 2004 volgde de erkenning van het gebied. De toenmalige Hessische verkeersminister Alois Rhiel (CDU) stelde hierdoor in de herfst van 2005 een alternatief tracé voor, die dichterbij Stadtallendorf ligt en het Herrenwald alleen aan de rand doorsnijdt. Dit tracé is uiteindelijk de procedures ingegaan. Het tracébesluit voor het laatste trajectdeel werd op 30 mei 2012 ondertekend. Het bezwaar door beide natuurverenigingen tegen het besluit werd door de federale bestuursrechter in Leipzig op 23 april 2014 afgewezen.Bundesverwaltungsgericht, persbericht: A 49 zwischen Stadtallendorf und der A 5: Klage abgewiesen 23 april 2014, geraadpleegd op 2 september 2019. Gearchiveerd op 2 september 2019. Ook het laatste trajectdeel zal eveneens via een publiek-private samenwerking gefinancierd en aangelegd worden.
Afhankelijk van de financiële toezeggingen werd midden 2015 gerekend op een openingsdatum in 2021 voor de laatste twee trajectdelen. In augustus 2019 was de verwachting dat de voorbereidende werkzaamheden oktober 2019 van start gaan en start bouw begin 2020 volgt. De verwachting is dat in 2024 de weg volledig in gebruik is.Alsfelder Allgemeine: Neue Autobahn in Hessen: A49-Baubeginn terminiert - Die wichtigsten Fragen und Antworden zum Autobahn-Projekt 21 augustus 2019, geraadpleegd op 2 september 2019. Gearchiveerd op 2 september 2019.
Trajectdeel Gießen - Frankfurt am Main Al sinds midden jaren 60 bestaan er plannen voor een snelwegachtige nieuwe verbinding tussen Marburg en Langgöns evenals tussen Bad Nauheim en Friedberg (Hessen). Een samenhangend plan was pas begin jaren 70 voorzien. Het wegenplan voor de bouw van federale wegen in de periode 1971 tot 1985 voorzag een 2x2 rijstroken tellende B3/B3n tussen Marburg en Frankfurt am Main. Door de hernummering van wegen, dat op 1 januari 1975 van kracht ging, werd dit plan onderdeel van de A49. Aan het trajectdeel Kassel - omgeving Staufenberg aansluitende deel zou de A5 bij Staufenberg, de A48 zuidelijk van Lollar, de A45 bij Linden en de A5 bij Butzbach kruizen om aansluitend bij Preungesheimer Dreieck op de A661 te eindigen.
thumb|Bouw van de brug Frankenhain in 2018