thumb|Een watervliegtuig staat na noodlanding op zijn neus in het water van de Reeuwijkse plassen, omringd door een tiental roeiboten. Gouda, Nederland, 1919 Een noodlanding is een landing die gemaakt wordt door een luchtvaartuig wanneer het in (dreigend) gevaar verkeert. Dit kan wegens een technisch mankement zijn, maar tegenwoordig is een noodlanding vanwege terroristische dreiging niet ondenkbaar.
Beschrijving Er wordt onderscheid gemaakt in twee soorten landingen: Noodlanding: Het luchtvaartuig bevindt zich in direct gevaar. Voorbeelden hiervan zijn: het uitvallen van de motoren of brand aan boord. Vaak wordt voor de noodlanding plaatsvindt via de radio een Mayday-signaal uitgezonden, en wordt zo mogelijk 'Squawk 7700' gevoerd, dat wil zeggen dat de code 7700 (of een andere van toepassing zijnde noodcode) wordt uitgezonden via de transponder, die dan zichtbaar is op de radarschermen bij de luchtverkeersleiding.National Beacon Code Allocation Plan (NBCAP), Appendix A, Table A-1: National Beacon Code Allocation Summary www.faa.gov (Federal Aviation Administration), geraadpleegd 8 september 2016.Squawk codes www.flightradars.eu, geraadpleegd 8 september 2016.De thans vastgestelde Emergency Squawk Codes zijn: 7500 : Hijack (kaping), 7600 : Radio failure (radio uitval) en 7700 : Emergency (algemeen noodgeval). Voorzorgslanding: Het luchtvaartuig bevindt zich in een situatie die kan ontaarden in een noodgeval. Voorbeelden hiervan zijn: een passagier die zich ernstig misdraagt of ernstig ziek wordt, een dreigend gebrek aan brandstof, of een technisch probleem. Als er een dreigend gevaar is kan een Pan-pan-oproep gedaan worden, die aangeeft dat het vliegtuig mogelijk in een noodsituatie terecht gaat komen. Soms wordt in de media bij een voorzorgslanding onterecht melding gemaakt van een noodlanding.
De landing kan op een vliegveld zijn maar ook op een andere landingsplaats. Vaak wordt er geprobeerd het dichtstbijzijnde geschikte vliegveld te bereiken; bij de meeste voorzorgslandingen slaagt men hier ook in. Mocht dit niet lukken, dan kan een sportvliegtuig uitwijken naar een andere geschikte landingsplaats. Hierbij kan gedacht worden aan een grasveld (liefst zonder vee). Een modern verkeersvliegtuig zal zelden een geschikte plaats voor een noodlanding vinden. Een watervlakte, bijvoorbeeld een meer, biedt meestal voldoende ruimte voor een noodlanding echter is de afloop onzeker.
Een voorbeeld van een geslaagde noodlanding op water is de landing van US Airways-vlucht 1549 op de rivier de Hudson,US Airways Flight 1549 Accident Report www.ntsb.gov (National Transportation Safety Board), geraadpleegd 7 september 2016. maar ook heeft een commercieel verkeersvliegtuig eens een noodlanding gemaakt op een snelweg, zoals in het geval van Southern Airways-vlucht 242,Southern Airways flight 242 Accident Report www.ntsb.gov (National Transportation Safety Board), geraadpleegd 7 september 2016. en zelfs op een dijk zoals in het geval van TACA-vlucht 110.Accident Overview of TACA Flight 110 faa.gov (Federal Aviation Administration), geraadpleegd 7 september 2016.
Buiklanding Een buiklanding is een noodlanding waarbij het vliegtuig op de onderkant van de romp landt. Mogelijke oorzaken van een buiklanding zijn een fout van de piloot (vergeten om het landingsgestel uit te klappen) of een technisch defect van het vliegtuig, bijvoorbeeld het niet correct functioneren van het landingsgestel.
Helikopter Wanneer een helikopter een nood- of voorzorgslanding buiten een luchthaven moet maken, is vrijwel elk open terrein (met vaste grond) geschikt, en is er ook maar beperkte open ruimte nodig. Een helikopter die voorzien is van drijvers (of pontons) kan op elke open ruimte – land en water – van relatief beperkte oppervlakte een nood- of voorzorgslanding maken.
Luchtballon Met een luchtballon is het normaal dat men niet op een vliegveld landt. Ook met een zweefvliegtuig is het niet ongebruikelijk. Dit heet geen noodlanding maar een buitenlanding (zie aldaar), maar er wordt desondanks weleens melding gemaakt van een noodlanding."Stop met valse meldingen van noodlandingen" www.rtvutrecht.nl, 7 september 2016.
Buitenlanding Indien geen sprake is van een noodsituatie of kritieke situatie die een landing buiten een luchthaven rechtvaardigt of noodzakelijk maakt, is in Nederland voor het landen (en opstijgen) buiten een vliegveld in Nederland een zogeheten Ontheffing Tijdelijk en Uitzonderlijk Gebruik luchtvaartuigen (TUG) vereist, die men op provinciaal niveau (dus per provincie) dient aan te vragen.Artikel 8a.51, Wet luchtvaart, wetten.overheid.nl, geraadpleegd 7 september 2016. Sommige luchtvaartuigen maken gebruik van een permanente ontheffing.
In België is landen (en opstijgen) met helikopters buiten luchtvaartterreinen zonder noodzaak – dus wanneer geen sprake is van een reddingsoperatie of van een noodsituatie of kritieke situatie die een nood- of voorzorgslanding rechtvaardigt – alleen toegestaan nadat de piloot van de helikopter toestemming van de eigenaar van het terrein heeft verkregen. In enkele speciale gevallen is tevens Voorafgaandelijke toelating van de Directeur-generaal van het Directoraat-generaal Luchtvaart of zijn gemachtigde noodzakelijk. Het ministerieel besluit hieromtrent omvat evenwel ook enkele gevallen die (behoudens noodzaak) nimmer zijn toegestaan en waar dan ook geen ontheffing voor verkregen kan worden.Ministerieel besluit van 29 mei 2013, art. 1-5 www.ejustice.just.fgov.be, geraadpleegd 8 september 2016. Voor vliegtuigen die zonder noodzaak buiten luchtvaartterreinen opstijgen of landen, is een door de bevoegde overheid vooraf verleende ontheffing of toestemming nodig. Wet houdende herziening van de wet van 16 November 1919, betreffende de regeling der Luchtvaart - Artikel 14(.1) (herzien 27-05-1987, bijgewerkt tot 19-02-2016) - www.ejustice.just.fgov.be, geraadpleegd 9 september 2016.
Trivia Wat in het Nederlands een landing op het water heet, heet in sommige andere talen een watering, zoals in het Duits (Wasserung) en Spaans (amerizaje tegenover aterrizaje).
Categorie:Luchtvaart