alt=Het Lam Gods, van de gebroeders Van Eyck|miniatuur|Het Lam Gods van de gebroeders Van Eyck
Een polyptiek of veelluik (Grieks: polyptychon; poly = veel; ptychē = vouw) is een kunstwerk, meestal een schilderij op paneel, dat uit meer dan drie delen bestaat.
Polyptieken zijn vrij zeldzaam vanwege hun aanzienlijke grootte. Ze werden vooral in de late middeleeuwen gemaakt op bestelling van rijke mecenassen, die dan meestal werden afgebeeld op de buitenkant van een van de zijpanelen.
Het genre is in Europa gegroeid uit het katholieke altaarstuk of retabel, maar ook andere culturele tradities hebben polyptieken voortgebracht, bijvoorbeeld de Japanse prentkunst en de Chinese kunst.
Gebruik Een Europese polyptiek werd vanwege zijn afmetingen zo min mogelijk verplaatst, dit in tegenstelling tot de kleinere diptieken en triptieken, die vaak als devotiealtaar in huiselijke kring gebruikt werden.
De parochianen van de Sint-Baafskathedraal in Gent mogen op feestdagen gratis naar het beroemde veelluik Het Lam Gods van Hubert en Jan van Eyck gaan kijken. Andere bezoekers betalen hiervoor entree.
Bij polyptieken die deel uitmaken van een altaar, waren de zijluiken tijdens een groot deel van het kerkelijk jaar gesloten, waardoor alleen de afbeeldingen op de buitenkant van de zijpanelen zichtbaar waren. Zo zagen de zieken in het Hôtel-Dieu van Beaune gewoonlijk alleen de schenkers met hun patroonheiligen op de polyptiek Het Laatste Oordeel van Rogier van der Weyden. Alleen op bepaalde feestdagen werd het veelluik geopend, zodat het centrale paneel en de binnenkant van de zijluiken zichtbaar werden.
Afbeelding alt=Eén zesdelige afbeelding: Achter de coulissen en in de kleedkamers van een zojuist geopend theater, door Utagawa Kunisada, 1856; zesdelige Japanse blokdrukprent, Honolulu Museum of Art|miniatuur|Achter de coulissen en in de kleedkamers van een zojuist geopend theater, door Utagawa Kunisada, 1856; zesdelige Japanse blokdrukprent, Honolulu Museum of Art Het polyptiek kan één gezamenlijke afbeelding tonen, waarmee het niet wezenlijk anders is dan een werkstuk dat verdeeld kan worden. In sommige gevallen is de verdeling nodig vanwege technische beperkingen, bijvoorbeeld de blokgrootte bij blokdruk of de noodzaak van vervoer. Eventueel kunnen de randen of lijsten structuur geven aan zo'n afbeelding.
Het theoretische andere uiterste is een polyptiek waarin het verband tussen de afbeeldingen raadselachtig is. Gewoonlijk zijn er meer overeenkomsten aan te wijzen dan alleen in kleur of materiaal. Het Lam Gods van de gebroeders Van Eyck toont verschillende scènes die verbonden zijn met het lam, waar alle gezichten in meer of mindere mate heen gewend zijn. Bovendien lopen het landschap en de horizon door. Bij Het Laatste Oordeel van Rogier van der Weyden vraagt de achterzijde wat theologische en historische kennis om de verbanden tussen de figuren te onderkennen.
Bekende polyptieken Het Lam Gods van de gebroeders Van Eyck (Sint-Baafskathedraal, Gent) Het Laatste Oordeel van Rogier van der Weyden (Hôtel-Dieu, Beaune) Madonna della Misericordia, een altaarstuk van Piero della Francesca (Museo Civico, Sansepolcro) Isenheimaltaar van Matthias Grünewald (Musée Unterlinden, Colmar) geen|miniatuur|700x700px|Het Laatste Oordeel door Rogier van der Weyden: voorzijde alt=Het Laatste Oordeel: achterzijde. In het midden de patroonheiligen, op de zijpanelen de mecenassen. Bovenaan Maria en de aartsengel Gabriël bij de annunciatie.|geen|miniatuur|700x700px|Het Laatste Oordeel: achterzijde. In het midden de patroonheiligen, op de zijpanelen de mecenassen. Bovenaan Maria en de aartsengel Gabriël bij de annunciatie.