250px|thumb|right|Animatie van het Europese strijdtoneel gedurende de Tweede Wereldoorlog. Dit artikel geeft het militaire verloop weer van de Tweede Wereldoorlog in Europa, inclusief de bondgenootschappen, plus de nazipolitiek in het door Duitsland bezette, dan wel gevassaliseerde Europa.
Begin Tweede Wereldoorlog met Duitse inval in Polen thumb|300px|23.08.1939: Ondertekening van het Molotov-Ribbentroppact. Duits Minister van Buitenlandse Zaken Joachim von Ribbentrop staat achter Molotov die tekent. Jozef Stalin glimlacht op de achtergrond rechts van hem. Duitsland was in 1939 klaar voor een Europese oorlog; het had Oostenrijk en Tsjechië ingelijfd in het Duitse Rijk, Slowakije was een vazalstaat van Duitsland geworden, en ook Hongarije raakte steeds verder onder Duitse invloed. Bovendien hadden Berlijn en Moskou het Molotov-Ribbentroppact getekend, een niet-aanvalsverdrag tussen nazi-Duitsland en de Sovjet-Unie, waaraan enkele geheime documenten waren toegevoegd over de verdeling van Oost-Europa in een Duitse en een Russische invloedssfeer. Reeds eerder waren de drie Baltische republieken (Estland, Letland en Litouwen) via pacten en militaire bezetting door Moskou geannexeerd.
Op 1 september 1939 viel nazi-Duitsland zonder oorlogsverklaring vooraf Polen binnen. Het Poolse leger kon niet op tegen de gemechaniseerde Duitse oorlogsmachine, en na een week stonden de Duitse tanks al voor Warschau, de Poolse hoofdstad. Deze stad tartte echter de Duitse Wehrmacht en hield het dagenlang uit, ondanks beschietingen van de Luftwaffe en zware artillerie. Geen mens houdt het echter lang uit zonder eten en vers water, en de Poolse hoofdstad moest voor de Duitse overmacht zwichten en werd bezet. Op 17 september rukten ook Russische troepen vanuit het oosten Polen binnen om hun deel van de buit op te eisen, en reeds de volgende dag stonden ze aan de rivier Boeg bij het fort Brest-Litovsk. Daar sloten Duitse en Russische soldaten vriendschap met elkaar, en het werd duidelijk dat er meer school achter het Molotow-Ribbentroppact, dan een simpel niet-aanvalsverdrag. Polen werd verdeeld tussen Duitsland en de Sovjet-Unie. Het oostelijk deel ging naar Moskou en werd onder de Wit-Russische SSR en de Oekraïense SSR verdeeld. Het westen ging naar Berlijn, en werd gedeeltelijk geannexeerd en gedeeltelijk omgevormd tot het Generaal-gouvernement.
Op 3 september 1939 echter, na een ultimatum van twee dagen, verklaarden Engeland (om 12.00 uur) en Frankrijk (om 15.00 uur) Duitsland de oorlog. De Poolse Veldtocht was uitgegroeid tot de Tweede Wereldoorlog.
Oorlog in Scandinavië Onder het Molotow-Ribbentroppact was Finland in de invloedssfeer van de Sovjet-Unie geplaatst. Het land had zich na de Russische Revolutie in 1917 van Rusland onafhankelijk verklaard, en was dat tijdens het interbellum gebleven. In november 1939 vielen, na enkele vruchteloze onderhandelingen aangaande het tracé van de Fins-Russische grens vlakbij Leningrad, Russische legers Finland binnen. Jozef Stalin wilde met deze Winteroorlog de wereld laten zien dat het Rode Leger ook een 'Blitzkrieg' kon organiseren. De Finnen weerden de Russische aanvallen echter met succes af, en vernietigden daarbij een hele Russische pantserdivisie in één keer. Toch moesten de Finnen, onder de aanhoudende Russische militaire druk, ten slotte om een wapenstilstand vragen. Met het resulterende vredesverdrag van Moskou moest Finland het grootste deel van Fins Karelië afstaan. Bovendien werden Hanko en Petsjenga overgedragen aan Rusland, respectievelijk als pacht en als mandaatgebied. Voor Finland was dit een bittere pil, die het land in de armen van de Duitsers dreef.
Ondertussen hadden Engeland en Frankrijk besloten om tot een offensieve strategie over te gaan op de Duitse zwakke plek: Noorwegen. Via de Noorse haven Narvik werd het Zweedse ijzererts uit de omgeving van Kiruna door Noorse wateren naar Duitsland vervoerd, en zonder dat erts kon Duitsland de oorlog niet voortzetten. Ondanks protest van Oslo legden Engelse schepen zeemijnen rond Narvik, waarna Hitler besloot tot een invasie van Noorwegen en Denemarken. Zo zou niet alleen de Oostzee voor de geallieerden gesloten worden, maar zouden de Duitsers ook een perfecte uitvalspositie hebben voor aanval op Engeland vanuit het noorden. Denemarken gaf zijn verzet al na enkele uren op, waarna zeven Duitse legerdivisies in Noorwegen landden. Daar maakten de nazi's van Vidkun Quisling de Noorse mobilisatie echter onmogelijk, waardoor de Duitsers het zuiden van het land snel konden bezetten. Engelse en Franse soldaten landden in Narvik en namen de stad in, maar na 24 uur werd de bezetting teruggetrokken: de Duitse aanval op West-Europa was begonnen. Noorwegen capituleerde, en de Noorse koning vluchtte naar Londen samen met de marine en het overige Noorse leger.
Fall Gelb, Duitse bezetting van continentaal West-Europa
Op 10 mei 1940 barstte het Duitse offensief in West-Europa los na maanden schemeroorlog of phoney war. De legers van de Führer schonden, zonder oorlogsverklaring vooraf, de neutrale status van Nederland, België en Luxemburg. Nederland hield het, ondanks zwakke bewapening en Duitse parachutistenlandingen in het westen van het land, vier dagen vol (in Zeeland vochten Franse en Nederlandse soldaten de volgende dag nog door) en capituleerde toen na een terreurbombardement van de Luftwaffe op Rotterdam. België hield het langer uit, dankzij de steun van het Frans-Engelse expeditieleger. Op de eerste dag werd het moderne, onneembaar geachte fort Eben-Emuel door Duitse parachutisten en aanvalstroepen ingenomen. Daarna konden de Duitse tanks zonder veel moeite over de Maas en het Albertkanaal komen, en de Belgen trokken vier dagen eerder dan verwacht terug op de Dijle-linie, rond Brussel en Antwerpen. Hier werd het front echter zo zwaar versterkt door geallieerde troepen dat de Duitsers geen verdere vorderingen maakten.
De echte Duitse aanval kwam echter niet in België of Nederland, maar rond het Franse Sedan, aan de Maas. Hier verwachtten de Fransen de minste tegenstand: volgens onder anderen maarschalk Pétain waren de wouden van de Ardennen niet geschikt voor tanks of zwaar oorlogsmateriaal.
Toch begonnen al op 10 mei 1940 Duitse stoottroepen wegen aan te leggen in de Ardennen, en daarbij stuitten ze op slechts minimale weerstand van de geallieerden. Op 16 mei 1940 trokken ineens honderden Duitse tanks richting Sedan Frankrijk binnen, en versloegen het zwakke Franse 7de leger aan de Maasoever. Sedan werd door de Duitsers ingenomen, en van daaruit trokken de Duitse pantsers snel op door Noord-Frankrijk, richting de Kanaalkust. Deze werd reeds enkele dagen later bereikt door de Duitse tanks, nabij Abbeville. Zo was het hele leger in België opgesloten, en de Duitsers begonnen op te trekken richting de kusthavens: Boulogne en Calais werden veroverd, maar Duinkerken bleef in Engelse handen. Van hieruit begon operatie Dynamo, waarbij 350.000 geallieerde soldaten werden opgehaald door Engelse en Franse schepen, en over werden gebracht naar Dover in Engeland.
Hierna trokken de Duitsers verder naar het zuiden en passeerden de rivieren Somme en Aisne. Parijs werd door de Franse regering tot open stad verklaard, en de hoofdstad van het Franse rijk werd door de Duitsers zonder tegenstand ingenomen. Rommel trok ondertussen op door Normandië en veroverde de vesting Cherbourg, terwijl Guderian aan de Zwitserse grens verscheen en zo de Maginotlinie omsingelde. Deze werd weldra doorbroken, waarbij nog een deel van het Franse leger verloren ging. Er vond een premiers-wisseling plaats: maarschalk Pétain werd de nieuwe premier van Frankrijk en vroeg de Duitsers meteen om een wapenstilstand. Zo werd Vichy-Frankrijk geboren en stond Engeland alleen tegenover Duitsland en Italië. Italië had namelijk een dag voor de Franse overgave nog een aanval gedaan op Zuid-Frankrijk, en wist bij de vrede enkele kleine gebieden te verkrijgen zoals de stad Menton.
Battle of Britain (Slag om Engeland)
thumb|200px|Een beschadigde Londense straat. Engeland stond er nu alleen voor: het Engelse leger was van het continent verdreven en had al het zware materiaal achtergelaten in Frankrijk. Zo lag het eiland haast weerloos open voor de Duitse invasie die iedereen nu snel verwachtte. Inderdaad viel al snel het eerste deel – hoe klein ook – van Engeland in handen van de Duitse bezetters: de Kanaaleilanden. Deze waren echter door de Britten ontruimd, waardoor de Duitsers geen tegenstand ontmoetten. Toen begonnen de Duitsers met hun Luftwaffe de Britse konvooien in het Kanaal onder vuur te nemen, en wisten ze daar te verdrijven. Churchill sprak over "we zullen ons verdedigen in de straten, in de huizen en aan de kusten", maar daarvoor had Engeland een leger nodig, en nog belangrijker: wapens.
Nu begon de Luftwaffe Engeland te bombarderen en steden als Londen en Coventry werden zwaar getroffen, de Blitzkrieg was begonnen. Nacht na nacht bombardeerde de Luftwaffe steden, fabrieken en vliegvelden, in de hoop zo het moreel van het Engelse volk te breken, maar zonder effect. De Britten hadden weldra weer 1.200.000 man onder de wapenen, maar deze waren belabberd uitgerust: alleen de Britse vloot was sterker dan de Duits/Italiaanse marine.De Royal Air Force (RAF) streed met de sterkte 1:3 tegen de Luftwaffe, maar wist veel meer Duitse vliegtuigen neer te halen. De Slag om Engeland tussen de Britse en de Duitse luchtmacht werd verloren door de Luftwaffe, en de RAF begon het initiatief over te nemen door doelen in Frankrijk te bombarderen. Toch was Engeland nog in gevaar: de Italianen stonden aan de poort in Egypte, de Duitsers stonden met een sterk leger aan de Franse kust, en Amerika bleef neutraal.
De Balkan onder de Asmogendheden
Slowakije was al sinds de val van Tsjecho-Slowakije een vazalstaat van Duitsland geworden, maar ook Hongarije was in de Duitse invloedssfeer gekomen: het land had veel profijt getrokken van deze vriendschap door onder andere de annexatie van Karpato-Oekraïne en delen van Slowakije. Door het Molotow-Ribbentroppact kwam er grote druk op Roemenië te staan: het land moest zijn oostelijke provincies Bessarabië en Noord-Boekowina afstaan aan de Sovjet-Unie. Hierna kregen ook Hongarije (Noord-Transsylvanië) en Bulgarije (de zuidelijke Dobroesja) delen van Roemenië. Dit land zocht steun bij Duitsland, dat weldra een leger van zestien divisies aan de Roemeense grens met de Sovjet-Unie had gelegerd. In Boedapest kwamen fascisten aan de macht die toetraden tot de asmogendheden, spoedig gevolgd door de pro-Duitse koning Boris van Bulgarije. Joegoslavië kwam onder druk te staan en trad ook toe tot de asmogendheden, maar drie dagen later trad het weer uit door een pro-Geallieerde staatsgreep in Belgrado. Hitler was razend, ook op Mussolini die de vrede op de Balkan verstoord had met een invasie van Griekenland. Deze invasie liep echter uit op een ramp: na een aanvankelijke opmars werden de Italianen bij het dorpje Metsovon door de Grieken verslagen. Deze wisten daarop zelfs een deel van Albanië in te nemen op de Italianen! Hitlers legers, samen met Italianen, Bulgaren en Hongaren, trokken de grenzen over van Joegoslavië en Griekenland. Ondanks steun van 55.000 Britse soldaten werden de beide landen snel ingenomen. Italië, Bulgarije en Hongarije kregen gebieden toegewezen, Kroatië werd een fascistische staat en trad toe tot de As en Duitsland bezette onder andere Servië en Kreta.
Operatie Barbarossa: Duitse inval in de Sovjet-Unie