De Erasmusprijs is een oeuvreprijs die jaarlijks wordt toegekend aan een persoon of instelling die een buitengewone bijdrage heeft geleverd op het gebied van de geesteswetenschappen, de sociale wetenschappen of de kunsten, in Europa of daarbuiten. Deze prijs wordt jaarlijks uitgereikt door Stichting Praemium Erasmianum (stichting Erasmusprijs).
Geschiedenis De Erasmusprijs is vernoemd naar Desiderius Erasmus, een Nederlandse priester, augustijner kanunnik, theoloog, filosoof, schrijver en humanist die leefde van circa 1466 tot 1536. De organisatie noemt Erasmus' humanistische waarden als "tolerantie, culturele veelvormigheid en ondogmatisch, kritisch denken" als inspiratie en als keuzegrond voor het kiezen van laureaten.
De Erasmusprijs wordt sinds 1958 jaarlijks door de Stichting Praemium Erasmianum georganiseerd in het Koninklijk Paleis op de Dam in Amsterdam. Deze stichting werd op 23 juni 1958 opgericht door prins Bernhard. Sinds het overlijden van prins Bernhard is koning Willem-Alexander regent van de stichting.Tijdens de plechtigheid reikt Zijne Majesteit de Koning Willem Alexander de Erasmusprijs uit aan de laureaat.
De hoogte van de prijs bedraagt sinds 2012 150.000 euro. Daarnaast wordt er sinds 1975 een publicatie over het werk van de laureaat uitgebracht.
Versierselen thumb|De uitgereikte prijs in 2015 met de tekst Honos praemium virtutis, in handen van 3 vertegenwoordigers van de Wikipediagemeenschap De versierselen van de Erasmusprijs dragen de tekst Honos praemium virtutis (Eer is de beloning voor de deugd), en is ontworpen door Buno Ninanber van Eyben. De versierselen, een harmonica gevouwen lint met een titaniumplaatje aan beide uiteinden, wordt door de Regent bij de laureaat omgehangen. De versierselen samengevouwen vormen een boekje, daarin staat een Latijns citaat uit een brief van Erasmus (in zijn handschrift) aan Jean de Carondolet, geschreven in Bazel op 5 januari 1523. De Nederlandse vertaling van dit citaat luidt: De talenten van begaafde mensen zijn verschillend, en ieder tijdperk heeft zijn eigen karakter. Laat ieder tonen waartoe hij in staat is en laat niemand jaloers zijn op een ander die op zijn manier en naar de mate van zijn krachten probeert iets bij te dragen tot het onderricht van allen.Programmboekje Erasmusprijs, 25 november 2015
Laureaten thumb|Charlie Chaplin, laureaat in 1965 thumb|Jean Piaget (laureaat 1972), bij de uitreiking naast koningin Juliana thumb|Ninette de Valois (1974) thumb|Peter Schumann (Bread and Puppet Theater), gedeelde laureaat in 1978 thumb|Erasmusprijs 2015 voor de Wikipediagemeenschap thumb|Video Wikipediagemeenschap, laureaat in 2015 1958 · Het Oostenrijkse volk, vanwege het laten herleven van Wenen en Salzburg als Europese culturele centra 1959 · Robert Schuman, Frans grondlegger van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal 1959 · Karl Jaspers, Duits psychiater en filosoof 1960 · Marc Chagall, Frans-Wit-Russisch kunstschilder 1960 · Oskar Kokoschka, Oostenrijks kunstschilder, graficus en schrijver 1962 · Romano Guardini, Duits theoloog en filosoof 1963 · Martin Buber, Joods Oostenrijks-Israëlisch godsdienstfilosoof 1964 · Union Académique Internationale, federatie academies wereldwijd op het gebied van humane en sociale wetenschappen 1965 · Charlie Chaplin, Brits komiek, acteur, regisseur en componist 1965 · Ingmar Bergman, Zweeds toneel- en filmregisseur 1966 · Herbert Read, Brits dichter, kunstfilosoof en kunstcriticus 1966 · René Huyghe, Frans conservator, kunsthistoricus en -psycholoog en estheticus. 1967 · Jan Tinbergen, Nederlands econoom en natuurkundige 1968 · Henry Moore, Brits beeldhouwer 1969 · Gabriel Marcel, Frans filosoof, muziekcriticus en toneelschrijver 1969 · Carl Friedrich von Weizsäcker, Duits natuurkundige en filosoof 1970 · Hans Scharoun, Duitse architect 1971 · Olivier Messiaen, Frans componist, organist en pianist 1972 · Jean Piaget, Zwitsers cognitief kinderpsycholoog 1973 · Claude Lévi-Strauss, Frans cultureel antropoloog 1974 · Ninette de Valois, Iers balletdanseres en choreografe 1974 · Maurice Béjart, Frans choreograaf 1975 · Ernst Gombrich, Oostenrijks-Brits kunsthistoricus 1975 · Willem Sandberg, Nederlands ontwerper, typograaf en directeur van het Stedelijk Museum 1976 · Amnesty International, internationale mensenrechtenorganisatie 1976 · René David, Frans jurist op het gebied van rechtsvergelijking 1977 · Werner Kaegi, Zwitsers geschiedkundige en biograaf 1977 · Jean Monnet, Frans grondlegger van de Europese Economische Gemeenschap 1978 · La Marionettistica Fratelli Napoli, Italiaans poppentheater 1978 · Ţăndărică, Roemeens poppentheater, op dat moment onder leiding van Margareta Niculescu 1978 · Yves Joly, Frans poppenspeler 1978 · Bread and Puppet Theater, Amerikaans poppentheater van Peter Schumann 1979 · Die Zeit, Duits liberaal weekblad 1979 · Neue Zürcher Zeitung, Zwitsers liberaal dagblad 1980 · Nikolaus Harnoncourt, Oostenrijks cellist en dirigent 1980 · Gustav Leonhardt, Nederlands klavecinist, organist en dirigent 1981 · Jean Prouvé, Frans architect en meubel- en industrieel ontwerper 1982 · Edward Schillebeeckx, Belgisch dominicaan, theoloog en hoogleraar 1983 · Raymond Aron, Frans socioloog en politiek filosoof 1983 · Isaiah Berlin, Brits liberaal filosoof en politicoloog 1983 · Leszek Kołakowski, Pools politiek filosoof 1983 · Marguerite Yourcenar, Frans schrijver en essayist 1984 · Massimo Pallottino, Italiaans archeoloog, gespecialiseerd in de taal en de cultuur van de Etrusken 1985 · Paul Delouvrier, Frans stadsontwikkelaar 1986 · Václav Havel, Tsjechisch schrijver, dissident en laatste president van Tsjecho-Slowakije 1987 · Alexander King, Brits pionier op het gebied van duurzame energie 1988 · Jacques Ledoux, Belgisch filmhistoricus, -conservator en -archivaris 1989 · Internationale Commissie van Juristen, gericht op toetsen van rechtszaken in de gehele wereld 1990 · John Grahame Douglas Clark, Brits archeoloog 1991 · Bernard Haitink, Nederlands dirigent 1992 · Simon Wiesenthal, Joods-Oostenrijkse nazi-jager 1992 · Archivo General de Indias, archief voor de geschiedenis van het Spaanse Rijk 1993 · Peter Stein, Duits regisseur en theaterdirecteur 1994 · Sigmar Polke, Duitse kunstschilder en fotograaf 1995 · Renzo Piano, Italiaans architect en industrieel ontwerper 1996 · William Hardy McNeill, Canadees wereldhistoricus 1997 · Jacques Delors, Frans voorzitter van de Europese Commissie 1998 · Peter Sellars, Amerikaans regisseur van theater en opera's 1998 · Mauricio Kagel, Argentijns-Duits componist, dirigent, librettist en theaterregisseur 1999 · Mary Robinson, Iers president en Hoge Commissaris voor de Mensenrechten 2000 · Hans van Manen, Nederlands balletdanser, choreograaf en fotograaf 2001 · Claudio Magris, Italiaans schrijver van romans, toneelstukken, novelles en essays 2001 · Adam Michnik, Pools publicist, essayist, schrijver, historicus en politiek activist 2002 · Bernd en Hilla Becher, Duitse kunstfotografen 2003 · Alan Davidson, Brits cultuurhistoricus op het gebied van de voedselgeschiedenis 2004 · Sadiq Jalal al-Azm, Syrisch filosoof 2004 · Fatima Mernissi, Marokkaans sociologe 2004 · Abdulkarim Soroush, Iraans filosoof 2005 · Steven Shapin, Amerikaans wetenschapshistoricus en -socioloog 2005 · Simon Schaffer, Brits wetenschapshistoricus 2006 · Pierre Bernard, Frans grafisch kunstenaar en ontwerper 2007 · Péter Forgács, Hongaars fotograaf, mediakunstenaar en filmmaker 2008 · Ian Buruma, Nederlands oriëntalist 2009 · Antonio Cassese, Italiaans jurist, voorzitter van het Joegoslaviëtribunaal en van het Libanontribunaal 2009 · Benjamin Ferencz, Amerikaans-Zevenburgs jurist, hoofdaanklager van het Einsatzgruppen-proces 2010 · José Antonio Abreu, Venezolaans klassiek musicus en dirigent 2011 · Joan Busquets, Spaans architect en stedenbouwkundige 2012 · Daniel Dennett, Amerikaans filosoof op het gebied van bewustzijn, de filosofie van de geest en kunstmatige intelligentie 2013 · Jürgen Habermas, Duits filosoof en socioloog 2014 · Frie Leysen, Belgisch festivaldirecteur en curator 2015 · WikipediagemeenschapEen kroon op het werk van de Wikipedianen Trouw, 25 november 2015 2016 · A.S. Byatt, Brits schrijver 2017 · Michèle Lamont, Canadees socioloog Erasmusprijs 2017 gaat naar cultuursocioloog Lamont NRC 20 febr. 2017. Gearchiveerd op 1 juli 2023. 2018 · Barbara Ehrenreich, Amerikaans onderzoeksjournalist 2019 · John Adams, Amerikaans componist 2021 · Grayson Perry, Brits kunstenaar, schrijver en documentairemaker 2022 · David Grossman, Israëlisch schrijver van kinderboeken, romans en essays 2023 · Trevor Noah, Zuid-Afrikaans komiek en presentator 2024 · Amitav Ghosh, Indiaas schrijver 2025 · Donna Haraway, Amerikaans filosoof 2026 - Steve McQueen, Brits filmmaker en kunstenaar
Zie ook Stichting Praemium Erasmianum
Externe link Officiële website
Categorie:Desiderius Erasmus Categorie:Cultuurprijs in Nederland Categorie:Maatschappelijke prijs Categorie:Wetenschapsprijs