De waterhyacint (Pontederia crassipes, synoniem: Eichhornia crassipes) is een waterplant uit de pontederiafamilie (Pontederiaceae). De plant is afkomstig uit tropisch Zuid-Amerika, met name uit het Amazonegebied. De lila bloemen lijken op die van de hyacint, maar de planten zijn geen familie.
Groeiwijze De waterhyacint is een drijvende waterplant. De bladstelen zijn tussen de 6-30 cm lang. De bladeren zijn rond en glimmend. Elke bladvoet is verdikt tot een met lucht gevulde sponsachtige bol. Daardoor heeft de waterhyacint een groot drijfvermogen. De bloemen lijken op die van hyacinten.https://www.nvwa.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/planten-in-de-natuur/exoten/risicobeoordelingen/factsheet-waterhyacint/factsheet-waterhyacint.pdf
De planten vermeerderen zich zowel door wortelstokken waaraan nieuwe planten gaan groeien, als door zaad. Daardoor kan de plant zich zeer snel uitbreiden. Dan vormt de plant een dichte vegetatie op het water, waarin andere planten worden verdrongen.
De plant komt vooral voor op plekken met stilstaand water, zoals in zwampen in het getijdegebied aan een riviermonding. Ze worden meestal meegevoerd uit moerassige plekken stroomopwaarts die met de rivier in verbinding staan.
De plant wordt bezocht door Trigona fulviventris (uit de familie bijen en hommels). De plant wordt gegeten door de lamantijnsea world (een soort zeekoe) en door vogels als Amerikaans waterhoen (Gallinula galeata) en Anioema (Anhima cornuta). Vliesvleugeligen van het genus Anagrus parasiteren op de plant. De optimale groeitemperatuur is 35 °C en de plant prefereert een hoge regenval (3000 mm/jaar).eol
Voorkomen in Suriname De plant is onder andere in Suriname inheems. De plant komt voor in de Tibiti maar niet zozeer voor de Surinamerivier, omdat er geen grote moerassen aan grenzen. Stromend water is nadelig voor de plant.Studies on the Fauna of Suriname and Other Guyanas Volume XV; D.C. Geijskes, P. Wagenaar Hummelinck; 2103; Springer; ,
Ook in Suriname kan de plant een plaag worden. In het weinig stromende Brokopondostuwmeer veroorzaakte de plant ontregeling van de waterkrachtcentrale van de Afobakadam. De plant werd met herbiciden bestreden. De dam had kunstmatig een groot open wateroppervlak gecreëerd, iets wat elders in het land van nature niet veel voorkomt.
Invasieve soort miniatuur|links|Invasieve soort (Benin)
De plant is een aantrekkelijke vijverplant en is om die reden in de loop der jaren naar andere werelddelen (Europa, Afrika, Azië) geëxporteerd. Door al dan niet opzettelijk uitzetten in de natuur heeft de plant zich daar verspreid.
De waterhyacint kan voortwoekeren tot een ware plaag en moet dan bestreden worden. Daarbij verstikt de invasieve soort alle andere waterplanten en raken hele rivieren verstopt. Omdat er dichte matten van de plant groeien kan de doorstroming worden belemmerd, en kunnen waterinlaten verstopt raken.
De teelt van de waterhyacint is dan ook verboden in veel landen met een warm klimaat. De plant is echter niet winterhard en sterft in koudere streken in de winter af als de temperatuur onder 5 oC komt. In stedelijke gebieden waar het minder koud is, kan de plant een winterperiode wel overleven.
De soort werd in 2016 opgenomen op de lijst van invasieve exoten die zorgwekkend zijn voor de Europese Unie. Het is dus in alle lidstaten van de Unie verboden om deze soort nog te verhandelen, kweken, importeren en zelfs transporteren. Wie de plant reeds voor de opname op de lijst bezat, moet voorkomen dat de plant zich verspreidt naar de natuur. In 2023 heeft de plant zich permanent gevestigd in de warmere landen, Spanje, Portugal, Italië en Frankrijk.
Bestrijding De waterhyacint wordt op twee manieren bestreden. Mechanisch: de planten worden opgepakt en geplet. Dit materiaal wordt aan het vee gevoerd en tot compost verwerkt. Daarnaast is er de biologische methode: snuitkevers die het specifiek op de waterhyacint voorzien hebben, blijken effectief. In Louisiana is het oppervlak dat jaarlijks door de waterhyacint bedekt is tot een vijfde gereduceerd.
Nuttig gebruik Met de waterhyacint kan op effectieve wijze voedingsstoffen uit het water van een vijver worden gehaald. De wortels bieden ruimte voor jonge visjes om zich in te verschuilen. Daarbij is de waterhyacint zeer decoratief.
Uit een proefproject in Thailand heeft een binnenhuisarchitecte aangetoond dat het technisch haalbaar is de gedroogde en gemangelde waterhyacint, net als riet, gebruiken als vlechtmateriaal voor meubels. Ook in Bangladesh worden allerlei gevlochten producten van de plant gemaakt, bestemd voor de export.
In Bangladesh gebruiken ze drijvende tuinen om groenten te kweken. Deze drijvende matten van waterhyacint composteren langzaam en zijn daarom een ideaal bed voor het kweken van allerlei groentes.
In Ghana vaart een boot die biogas als brandstof gebruikt. De lokale bevolking oogst de waterhyacinth, verkoopt deze als grondstof voor biovergassing met als bijkomend voordeel dat de visstand zich kan herstellen en dorpen weer over water bereikbaar worden. Ook in Kenia zijn er dergelijke ontwikkelingen.Kenya warms to the water hyacinth as wonder source of biofuel, theguardian.com, 27 august 2019Hoe 'vervelende' waterhyacinten helpen de plastic troep in rivieren op te ruimen
Categorie:Pontederiafamilie Categorie:Waterplant Categorie:Biobrandstof Categorie:Invasieve plant Categorie:Zuid-Amerikaanse exoot in Noord-Amerika Categorie:Zuid-Amerikaanse exoot in Australië waterhyacint