Elisabeth Zernike (Amsterdam, 8 juli 1891 – Laren, 12 maart 1982) was een Nederlandse schrijfster. Ze was de eerste vrouw in Nederland die werd bekroond met een literaire prijs.

Biografie Ze werd geboren in Amsterdam als dochter van Carl Friedrich August Zernike en Antje Dieperink. Haar vader was schoolhoofd en pedagoog en haar moeder onderwijzeres. Ze was een zuster van Anne Zernike en Frits Zernike. Ze ging naar de meisjes-HBS in Amsterdam en later naar de Muziekschool voor Toonkunst. Ze behaalde het diploma voor spraaklerares, maar daarna ging ze schrijven. In 1911 ging ze bij haar zuster Annie wonen in Bovenknijpe, die de eerste vrouwelijke predikant in Nederland was, en deed voor haar de huishouding. Van 2 oktober 1915 tot 24 februari 1917 was ze redacteur van het Amsterdamse studentenweekblad Propria Cures. Haar eerste korte verhaal werd in 1915 gepubliceerd in Eigen Haard. Van 1916 tot 1925 woonde ze bij haar broer Frits, de Natuurkundige die later de Nobelprijs zou krijgen.

In 1919 verscheen haar eerste roman Het schamele deel. In 1921 ontving ze de Haagse Postprijs voor haar boek Een vrouw als zij. Daarmee was ze de eerste vrouw in Nederland die een literaire prijs ontving. In de jaren twintig en jaren dertig verscheen er bijna ieder jaar een boek van haar. Haar romans zijn psychologisch verantwoorde beschrijvingen van het Hollandse burgerleven. Ze was beînvloed door de realistische school van Herman Robbers met wie ze ook persoonlijk contact had. Van 1916 tot aan zijn dood in 1937 onderhield ze met hem een briefwisseling. Zernike schreef in haar romans over conflictsituaties van gewone mensen in hun alledaagse werkeijkheid. Haar personages zijn mensen met een rijk innerlijk leven die strijd moeten voeren voor het behoud van hun eigenheid. Ook een belangrijk motief is de natuurbeleving. De hoofdpersonen in haar romans zijn meestal vrouwen. Een uitzondering hierop zijn David Drenth, De oudste zoon en Een sprookje waarin een man de hoofdpersoon is. Zernike kon leven van het schrijverschap. Ze publiceerde onder andere in Elsevier's Geïllustreerd Maandschrift, De Gids, Eigen Haard, Den Gulden Winckel, De Stem, Onze Eeuw en Het Handelsblad. Zernike leefde teruggetrokken, eerst in Doorn en daarna in Maarn, Leusden en Wageningen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog weigerde ze lid te worden van de Kultuurkamer. Ze had daardoor geen inkomsten meer. Om daarin te voorzien hield ze voordrachten over het werk van P.C. Boutens en J.H. Leopold.

In 1949 ontving ze de Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam voor haar gedicht "En toen wij afscheid namen...".

Zernike was antigodsdienstig en overtuigd pacifist en antimilitarist. Ze was ongehuwd en had geen kinderen. Ze overleed in 1982 in verpleeghuis De Stichtse Hof in Laren en werd begraven in het graf van haar broer Frits op Begraafplaats Zorgvlied in Amsterdam. Haar naam staat niet op de steen.

Bibliografie

Romans 1919 - Het schamele deel 1920 - Een vrouw als zij 1921 - Kinderspel - (novelle) 1923 - Het goede huis (korte roman) 1925 - De overgave (korte roman) 1925 - Zondebok (novelle) 1927 - Een sprookje (novelle) 1928 - Het eerste licht (novelle) 1929 - De loop der dingen 1930 - De gereede glimlach (verhalen) 1931 - David Drenth 1934 - Het buurmeisje (YA) 1935 - Vriendschappen 1936 - Het leven zonder einde 1937 - De oudste zoon 1938 - Morgen weer licht 1940 - Bruidstijd (in 1941 vertaald in het Duits als Brautleute door Werner Ackermann Deutsches Exilarchiv 1933-1945 und Sammlung Exil-Literatur 1933-1945, Die Deutsche Bibliothek, p. 2. Gearchiveerd op 28 juni 2023.) 1942 - De schaatsentocht (novelle) 1946 - De gast 1950 - De erfenis (novelle) 1951 - Bevrijding uit de jeugd (verhalen) 1953 - De roep 1959 - Het harde paradijs 1961 - Haar vreemdeling 1963 - Kieren van de nacht

Gedichten 1950 - Dralend afscheid 1953 - Het uur der stilte 1956 - Kleine drieklank 1966 - Achttien gedichten (bibliofiele uitgave) 1977 - Heim'lijk droomen met een glimlach (bibliofiele uitgave)

Overig 1938 - Weest overtuigd! (Rede uitgesproken bij de Jongeren Vredes Actie)

Prijzen

1921: Haagsche Postprijs voor Een vrouw als zij 1949: Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam, voor En toen wij afscheid namen ....

Externe links

Elisabeth Zernike in de Nederlandse Poëzie Encyclopedie

Categorie:Nederlands schrijver Categorie:20e-eeuws schrijver