Janet Damita Jo Jackson (Gary (Indiana), 16 mei 1966) is een Amerikaans zanger-tekstschrijver, danseres en actrice. Janet Jackson is het jongste kind van de muzikale familie Jackson en brak muzikaal door in 1986. Ze behoort volgens het magazine Billboard tot de tien succesvolste artiesten in de geschiedenis van de popmuziek. Haar stijl, optredens en muziek met de ingewikkelde choreografie, diverse typen videoclips en sociaal-maatschappelijke nummers zijn van grote invloed geweest op veel jongere artiesten. Jackson heeft zo'n 185 miljoen platen verkocht, wat haar een van de best verkopende artiesten aller tijden maakt. Ze is samen met Bruce Springsteen en Barbra Streisand de enige solo-artiest met nummer 1-studioalbums in de Verenigde Staten in vier verschillende decennia (jaren 80, jaren 90, jaren 00 en jaren 10).
Levensloop Jeugdjaren Janet Jackson werd als laatste van tien kinderen geboren. Haar ouders zijn Joseph en Katherine Jackson. Ze woonde samen met acht oudere broers en zussen in een huis met twee slaapkamers. Haar vader Joseph (of Joe) werkte als kraanbediende in een staalfabriek en haar moeder Katherine werkte, voor ze een toegewijd Jehova's getuige werd, als winkelbediende voor Sears. Voor Jacksons geboorte besloot haar vader zich als frontman van de r&b-band The Falcons te richten op een muzikale carrière, maar hij kwam niet verder dan de nachtclubs in Indiana.
Toen ze een peuter was, traden Jacksons oudere broers Jackie, Tito, Jermaine, Marlon en Michael al in nachtclubs en theaters op als The Jackson 5. De groep tekende in maart 1969 een contract bij Motown en aan het eind van het jaar had de groep hun eerste van vier opeenvolgende nummer 1-hits, I Want You Back, opgenomen. Op het moment dat de Jackson 5 hun eerste successen behaalde, verhuisde de hele familie naar Zuid-Californië en betrokken ze in 1971 een herenhuis, dat ze de bijnaam Hayvenhurst gaven.
Op zevenjarige leeftijd streefde Jackson, vanwege haar liefde voor paarden, naar een carrière als jockey, en had ze niet de intentie de showbusiness in te gaan. Haar vader dacht hier echter anders over en zag al vroeg artiestenpotentie in haar. Toen het succes van de Jackson 5 af begon te nemen, besloot Joseph de andere kinderen in de spotlight te zetten, inclusief Janet. Op 9 april 1974 gaf ze, samen met bijna alle familieleden, haar eerste optreden in de MGM Grand in Las Vegas. Ze werd al snel de ster van de show met het imiteren van verschillende beroemdheden uit die tijd, zoals Cher, Marie Osmond, Toni Tennille en Mae West in het bijzonder.
De Vegasact van Jackson en haar familie trok in 1976 de aandacht van CBS-directeur Fred Silverman. De zender was wanhopig op zoek naar een vervanging van de toen net gestopte Sonny & Cher Show, dat recht tegenover de ABC-show rondom Donny Osmond geprogrammeerd stond. De show The Jacksons begon op 16 juni 1976 en ze werden daarmee de eerste Afro-Amerikaanse familie met een eigen televisieshow. De show bestond slechts twee seizoenen en werd in 1977 stopgezet.
1977–1981: Begin acteercarrière Het enthousiasme van de elfjarige Jackson trok in 1977 de aandacht van televisieproducent Norman Lear. Lear was op zoek naar een nieuw personage voor zijn komedieserie Good Times. Jackson nam haar moeder mee naar de auditie en moest acteren dat ze Lear een stropdas gaf voor zijn verjaardag. Lear vond de stropdas echter niet mooi, waardoor Jackson emotioneel werd en in snikken uitbarstte. Vlak na de auditie kreeg Jackson te horen dat ze de rol kreeg. Jackson kreeg de rol van Penny in Good Times, een mishandeld kind. De ster van de show, J.J. Evans, gespeeld door Jimmie Walker, was in de show de oogappel van Penny, iets dat Penny elke keer dat ze hem zag duidelijk maakte. Jackson werd een van de personages in het seizoen 1977–1978, en bleef in de cast tot het einde in 1979. In haar boek True You schreef Jackson later dat de tijd bij Good Times haar onzeker maakte. Jackson ontwikkelde zich lichamelijk al op jonge leeftijd, waardoor de crew besloot haar borsten 'in te binden'. Dit om het kinderlijk imago van Jackson wat langer vast te houden.
Jackson vervolgde haar acteercarrière en verscheen even in de kortlopende, maar voor een Emmy Award genomineerde, komedie A New Kind of Family, waarin ook Rob Lowe te zien was. De show werd aan het begin van 1980 gestopt. In 1981 had ze een terugkerende rol in een andere komedie, Diff'rent Strokes. Hierin speelde ze Charlene Duprey, het liefje van Willis (gespeeld door Todd Bridges).
1982–1985: Janet Jackson en Dream Street Jackson was altijd geïnteresseerd in muziek en schreef haar eerste lied toen ze negen was. Hoewel ze aanvankelijk niet van plan een professionele zangeres te worden ging ze met muziek bezig, alleen om haar familie te helpen. Haar allereerste opname was in 1978 een duet met haar broer Randy, getiteld Love Song for Kids. Later zou ze ook meedoen aan andere opnamen van de familie, vooral met zus La Toya en broer Michael.
In 1981 wilden Jackson en haar twee oudere zussen LaToya en Rebbie een eigen muziekgroep beginnen, maar meningsverschillen tussen de twee oudere zussen zorgden ervoor dat de groep al voor de opnames uit elkaar ging. In plaats daarvan was Jackson te horen op LaToya's album My Special Love (1981) in het nummer Camp Kuchi Kaiai.
Jackson voelde zich de eerste tijd niet op haar gemak in de opnamestudio, omdat ze het gevoel had dat ze niet hetzelfde talent had als haar broers. Vooral Michael was al een ster geworden. Jackson tekende een platencontract bij het label A&M. Op 16-jarige leeftijd bracht ze haar debuutalbum Janet Jackson (1982) uit, hoewel ze aangegeven had niet haar achternaam op de hoes te willen. Het album, dat geproduceerd werd door soulzangers Angela Winbush, René Moore en Leon Sylvers van de beroemde Sylversfamilie, bereikte de top tien van de Billboard r&b-albumlijst, maar was minder succesvol in de Billboard Pop-albumlijst. Het album leverde drie singles op, inclusief haar eerste toptienhit in de Billboard r&b-lijst, Young Love, en twee top 20-opvolgers, Say You Do en Come Give Your Love to Me. Van Janet Jackson werden destijds meer dan 250 duizend exemplaren verkocht, en het was tiende in de lijst van bestverkopende r&b-albums van 1983, volgens magazine Billboard.
Jackson nam rond dezelfde periode met tegenzin de rol van Cleo Hewitt in de musicalserie Fame aan. Ze gaf later aan dat haar vader haar aanraadde de rol te spelen. Na een jaar vroeg Jackson de makers om haar uit de serie te schrijven. In 1985 speelde Jackson nog in twee afleveringen van de serie The Love Boat. Hierna verscheen ze 19 jaar lang niet meer in een televisieserie.
In 1984 bracht Jackson, destijds 18, haar tweede album uit, Dream Street. Deze liet haar muzikale ontwikkeling zien, na haar debuut, met een meer funky en uptempo productie door broer Marlon en de beroemde discoproducer Giorgio Moroder, producer van nummers voor artiesten als Donna Summer. Het album wist de Billboard Top 100 van Popalbums niet te halen en haalde maar nauwelijks de top 20 van de r&b-lijst. De verkopen van Dream Street haalden de helft van haar debuut, en critici begonnen Jacksons carrière als popster te vernederen.
In 1984 trouwde Jackson met James DeBarge, een van de leden van de Motowngroep DeBarge. Het huwelijk werd in maart 1985 ongeldig verklaard, waarbij DeBarges drugsverslaving vaak als reden gegeven wordt. Nadat het huwelijk voorbij was en de jaren dat ze leefde als lid van een wereldberoemde familie, begon Jackson te zoeken naar onafhankelijkheid.
1986–1987: Control Na het beperkte succes van haar eerste twee albums huurde de A&R van het A&M-label, John McClain, de producers Jimmy Jam & Terry Lewis in om de muzikale carrière van de 19-jarige te verlevendigen. Voordat vertrokken werd naar Minneapolis kregen de producers de zegen van Jacksons vader, die op dat moment haar manager was, nadat ze hadden beloofd dat Jackson niet zou gaan klinken als Prince. Jackson nam een vriendin mee naar Minneapolis, waar ze een tijd bij de producers verbleef. Jackson vertelde hen hoe ze zich voelde en hoe ze op zoek was naar onafhankelijkheid. Binnen een paar maanden hadden Jackson, Jam & Lewis Control opgenomen. Hierin vertelde Jackson haar leven op een muzikale manier.
Control, uitgebracht in februari 1986, werd een groot succes, waarvan vijf toptienhits getrokken werden, waaronder haar eerste nummer 1-single When I Think of You. Jackson werd met een klap een van de meest gedraaide MTV-artiesten met bekende videoclips als What Have You Done for Me Lately, Nasty, When I Think of You, Control en Let's Wait Awhile. De laatste video van het album, The Pleasure Principle, waarin Jackson helemaal alleen te zien was, staat bekend als de meest baanbrekende en iconische video van Control. Artiesten als de Backstreet Boys, Britney Spears en Jennifer Lopez gaven aan of lieten in hun eigen video's zien geïnspireerd te zijn geraakt door The Pleasure Principle. What Have You Done For Me Lately werd in 1986 de eerste nummer 1-hit van Jackson in de Nederlandse Top 40. Het album werd een doorbraak voor Jackson, voor een deel te danken aan de videoclips, waarin dynamische, deels door Paula Abdul geregisseerde, danspasjes te zien waren. De sound van Control laat zich het best omschrijven als een mix tussen pop, R&B en funk. Tegen het eind van 1986 waren er alleen al in Amerika meer dan vijf miljoen exemplaren van Control verkocht. In 1987 verscheen Control: The Remixes. Volgens Billboard eindigde Control op plaats 6 van succesvolste albums van 1986. Het jaar daarop eindigde het album op diezelfde lijst zelfs een plaats hoger: nummer 5. De laatste single van het album, Funny How Time Flies (When You're Having Fun), kwam uit in november 1987. De sensuele single werd commercieel alleen uitgebracht in het Verenigd Koninkrijk en Australië. In totaal werden er zeven van de negen nummers op single uitgebracht. Jackson won zes Billboard Awards voor Control. Ook was ze twaalf keer genomineerd voor een American Music Award, tot op de dag van vandaag een record. Ze won er vier. De geruchten gingen dat broer Michael zich zodanig bedreigd voelde door het succes van zijn zus en haar album Control, dat hij de release van zijn album Bad met een jaar uitstelde. Het label van Jackson wou ondertussen dat de zangeres met het album op tournee zou gaan, maar Jackson gaf aan hier nog niet klaar voor te zijn.
1989–1991: Rhythm Nation 1814 A&M wilde dat Jackson voor de opvolger van Control zo snel mogelijk weer de studio in zou gaan. Haar label had bedacht dat haar vierde studio-album de titel Scandal zou moeten krijgen, en voornamelijk over haar familie zou moeten gaan. Jackson had hier geen zin in. Jackson wou wederom graag met Jimmy Jam & Terry Lewis samenwerken, maar haar label wou juist dat Jackson met een nieuw productieteam bezig zou gaan. De zangeres nam echter contact op met Jam en Lewis die aangaven graag met haar samen te werken, mits de sound van het nieuwe album totaal anders zou worden dan Control. Jackson was het hiermee eens. Jam & Lewis vroegen A&M $1 miljoen voor de plaat, waar zij uiteindelijk mee instemden.