Open source (letterlijk vertaald: open bron) betreft de praktijk die in productie en ontwikkeling vrije toegang geeft tot de bronmaterialen (de source) van het eindproduct.
Voordat de term open source algemeen in gebruik werd genomen, was er een breed scala aan uitdrukkingen om het concept te beschrijven. Het dankt zijn huidige populariteit mede aan het toenemende gebruik van internet, het mogelijk maken van diverse productiemodellen, manieren om communicatie te bedrijven en interactieve gemeenschappen. De bekendste vorm is opensourcesoftware.
Het opensourcemodel staat toe dat verschillende agenda's en productiebenaderingen tegelijk worden gebruikt, in tegenstelling tot de meer gecentraliseerde ontwikkelmodellen die meestal gebruikt worden voor propriëtaire software. De samenwerkende ontwikkelaars kunnen daarbij behoorlijk zelfstandig werken, zonder te veel centrale sturing. Hierbij komen eindproducten en de daaraan ten grondslag liggende basismaterialen (bijvoorbeeld ontwerpen, beschrijvende documentatie en dergelijke), vrij ter beschikking voor het publiek.
Geschiedenis Het "open source"-label ontstond tijdens een strategiesessie History of the OSI in Palo Alto, Californië, als reactie op Netscapes mededeling in januari 1998 dat de broncode van Navigator zou worden vrijgegeven. De leden van de sessie, Christine Peterson, Todd Anderson, Larry Augustin, Jon Hall, SAM Ockman, en Eric Raymond, stelden voor om voor deze release de term "open source" te gebruiken om de ideologische en verwarrende connotaties van de term free software te voorkomen. Uiteindelijk werd de opensourcelicentie ondergebracht bij de Mozilla Foundation.
De term kreeg bredere bekendheid op de "Freeware summit", een samenkomst die georganiseerd was door Tim O'Reilly in april 1998. Op deze samenkomst werden de problemen met de term free software besproken met deelnemers aan de op dat moment lopende vrije- en opensourceprojecten, waaronder Linus Torvalds, Larry Wall, Brian Behlendorf, Eric Allman, Guido van Rossum, Michael Tiemann, Paul Vixie, Jamie Zawinski van Netscape en Eric Raymond. Tiemann stelde als alternatief de naam "sourceware" voor en Raymond de naam "open source". De kwestie werd in stemming gebracht en de uitslag volgde 's avonds op een persconferentie. De samenkomst werd achteraf betiteld als de "Open Source summit".Open Source Summit Linux Gazette. 1998.
Dit hoogtepunt kan algemeen worden gezien als de geboorte van de opensourcebeweging, maar eerdere wetenschappers met toegang tot ARPANET gebruikten een proces genaamd Request For Comments, dat gelijkaardig was aan open standaarden, om de protocollen van het telecommunicatienetwerk te ontwikkelen. Dit samenwerkingsproces leidde tot de geboorte van het internet in 1969. Een ander vroeg gebruik van open source was in de jaren 1950, toen IBM begon met de distributie van zijn besturingssysteem met broncode en de SHARE-gebruikersgroep werd opgericht om broncode uit te wisselen.
Het Open Source Initiative werd in 1998 door Eric Raymond en Bruce Perens opgericht om de voordelen van open source te promoten in de commerciële markt. Dit project was deels een reactie op de vrijesoftwarebeweging, die door Raymond en Perens als te ideologisch werd gezien. Bruce Perens gebruikte hierbij de Free Software Guidelines van Debian om de Open Source Definition te creëren.Perens, Bruce, Open Sources: Voices from the Open Source Revolution, O'Reilly Media, 1999.
De term 'open source' is enigszins dubbelzinnig omdat deze ook gebruikt zou kunnen worden voor het toegankelijk maken van de broncode aan een beperkt publiek, zonder dat de code mag worden hergebruikt of aangepast.
Toepassingen binnen de informatietechnologie Computersoftware
Opensourcesoftware is software waarvan de broncode is gepubliceerd en vrij beschikbaar is voor het publiek, waardoor iedereen het vrij kan kopiëren, bestuderen, aanpassen en herverspreiden zonder kosten aan auteursrechten en toeslagen. De ontwikkeling van openbroncode gebeurt door gemeenschappelijke samenwerking van zowel individuele programmeurs als grote bedrijven.
Computerhardware Opensourcehardware is hardware waarvan de ontwerpspecificaties, gewoonlijk in een softwareformaat, gepubliceerd zijn en beschikbaar zijn voor het publiek waardoor iedereen de hardware- en bronspecificaties vrij kan kopiëren, veranderen en verspreiden. De ontwikkeling van openbronhardware gebeurt door gemeenschappelijke samenwerking van zowel individuele programmeurs als grote bedrijven. Voorbeelden van opensourcehardware zijn: Sun Microsystems OpenSPARC T1-multicore-processor. Vrijgegeven onder GPL. Arduino, een microcontrollerplatform voor hobbyisten, artiesten en ontwerpers. RepRap, een 3D-printer.
Kunstmatige intelligentie Inzake kunstmatige intelligentie zijn openheid, transparantie en brede toegang de sleutel om de huidige en toekomstige schade van AI-systemen te beperken, aldus meer dan 300 computerwetenschappers en bezorgde burgers in een open brief van 31 oktober 2023, onder de koepel van de Mozilla Foundation.
Toepassingen buiten de informatietechnologie Informatietechnologie is niet het enige gebied dat door open source wordt beïnvloed. Het idee is op meer gebieden toegepast.
Eric Raymond en andere stichters van de opensourcebeweging hebben enkele keren publiekelijk geprobeerd om speculaties over toepassingen buiten software af te remmen, met de stelling dat de sterke argumenten voor opensourcesoftware niet verzwakt zouden moeten worden door discussies over gebieden waar de methode minder aantrekkelijk zou zijn.
De opensourcebeweging is de inspiratiebron geweest voor meer transparantie en vrijheid op andere gebieden. Voorbeelden hiervan zijn het vrijgeven van biotechnologisch onderzoek door CAMBIA en de ontwikkeling van Wikipedia. Het idee van open source is ook toegepast op media buiten computerprogramma's, bijvoorbeeld door Creative Commons. Het vormt ook een voorbeeld van gebruikersinnovatie (zie bijvoorbeeld het boek Democratizing Innovation). Vaak is open source een eenvoudige uitdrukking voor een systeem dat voor iedereen vrij beschikbaar is die eraan wil werken.
Voeding Drank OpenCola — Een idee geïnspireerd door de opensourcebeweging. Softdrinkgiganten zoals Coca-Cola en Pepsi doen er alles aan om de formule voor de productie van cola geheim te houden. Vrijwilligers hebben een alternatief recept op het internet gezet voor een gelijksoortige cola. De smaak zou in de lijn der verwachtingen liggen. Bier Het opensource-bierrecept met de naam Vores Øl is een creatie van studenten van de IT-universiteit in Kopenhagen in samenwerking met Superflex, een lokaal artiestencollectief om te laten zien hoe een opensourceconcept buiten de digitale wereld zou kunnen werken. Het concept is een uitbreiding van een bewering uit de Free Software Definition: Vrije software is een kwestie van vrijheid in plaats van prijs. Volgens het collectief zou de term 'vrij' zoals in de definitie gebruikt niet staan voor vrij (free) zoals in 'gratis bier' (free beer) maar zoals in 'vrijheid van meningsuiting' (free as in speech).Richard M. Stallman The Free Software Definition, Free Software Foundation, 2005. Wired: Het was enkel een kwestie van tijd voordat iemand een opensourcebier zou creëren".Cohn, David, Free Beer for Geeks, Wired News, 18 July 2005. In 2002 werd in Australië Brewtopia opgericht, een opensourcebrouwerij. De brouwerij vroeg de bevolking om mee te helpen aan de ontwikkeling en het beheer van de brouwerij, tevens werd gevraagd om door stemming mee te beslissen over elk aspect van de ontwikkeling van het product Blowfly bier en de introductie in de markt. In ruil voor participatie aan het project werden de deelnemers beloond met aandelen in het bedrijf. Het bedrijf is nu genoteerd op de aandelenbeurs in Australië. Brewtopia is de enige bierbrouwerij in de wereld die de mogelijkheid biedt om online eigen bier te ontwerpen, aan te passen en te ontwikkelen. Koffie - Geoctrooieerde koffiecapsules (zoals de Nespresso-capsules) beperken het gebruik van bepaalde koffiezetapparaten tot het assortiment van bepaalde fabrikanten, tegen door de fabrikant vastgestelde prijzen. Dit in tegenstelling tot de 'ouderwetse' apparaten die bonen of gemalen koffie gebruiken en feitelijk 'opensourcekoffie' zetten.
Encyclopedische kennis alt=MediaWiki logo|miniatuur|200x200px|MediaWiki, de software die door Wikipedia wordt gebruikt, is opensourcesoftware. De Wikimedia Foundation beheert projecten zoals Wikipedia en Wiktionary. Deze zijn voorzien van de GFDL- en Creative Commons-inhoudslicenties. Deze licenties zijn ontwikkeld op hetzelfde principe als verscheidene andere opensourcesoftwarelicenties. Het merendeel van dit type licenties waarborgt dat inhoud vrij blijft voor hergebruik, dat brondocumenten makkelijk verkrijgbaar zijn voor geïnteresseerden en dat veranderingen aan de inhoud weer eenvoudig terug te leveren zijn aan het systeem. Een belangrijk voorbeeld hiervan is Project Gutenberg dat boeken waarvan het auteursrecht is verlopen online zet. Hierdoor komen die boeken in het publieke domein terecht, waardoor ze door iedereen vrij gebruikt kunnen worden voor elk gewenst doel. Er zijn weinig voorbeelden van bedrijfsinformatie (methodologieën, raad, begeleiding, praktijken) die het openbronmodel gebruiken, hoewel het potentieel enorm is. De opzet van Information Technology Infrastructure Library (ITIL) zou dicht bij het openbronconcept liggen. Het gebruikt het kathedraalmodel (er is geen mechanisme voor gebruikersbijdragen) en de inhoud moet voor een prijs worden gekocht die door het bedrijfsleven als acceptabel genoemd kan worden (enkele honderden Britse ponden). Dit model wordt gehanteerd door de EU, de nationale overheid, controlerende instanties en banken. Waarschijnlijk is het enige voorbeeld van vrije opensource-informatie het volgens het bazaarmodel ingerichte Core Practice. Yellowikis is een in januari 2005 gestart project gebaseerd op het opensourcemodel dat basisinformatie van bedrijven verzamelt. In februari 2006 was het project actief in 20 talen. In verschillende landen lopen rechtszaken, want de gele kleur van de pagina zou een geclaimd handelsmerk of een generisch merk zijn. Een Europese rechtbank heeft een uitspraak gedaan dat geen enkel bedrijf binnen de EU een claim kan doen gelden op "Yellow Pages".
Gezondheid en wetenschap Geneeskunde Farmaceutische industrie — Er zijn verschillende voorstellen voor opensource-farmaceutische ontwikkeling,Can open source R&D reinvigorate drug research? onder meer voor tropische ziektenFinding Cures for Tropical Diseases: Is Open Source an Answer? zoals malaria en nu ook voor insuline. Daartoe werden verschillende organisaties en initiatieven opgestart, zoals het Tropical Disease Initiative en in India is in 2007 het Open Source Drug Discovery instituut opgericht. Er bestaat inmiddels ook een aantal non-profit "virtuele pharma's" zoals de Institute for One World Health en de Drugs for Neglected Diseases Initiative. Voorstanders zoals Matthew Todd wijzen erop dat de resultaten van open onderzoek onmiddellijk en vrij toegankelijk zijn, terwijl in gesloten onderzoek door bedrijven vaak dubbel werk wordt verricht, omdat onderzoekers elkaars resultaten niet kennen. Volgens onderzoek van Cochrane zou dit een jaarlijks verlies van 150 miljard euro veroorzaken. Anderzijds is vanuit de farmaceutische industrie te horen dat open source vooral aangewezen is voor aandoeningen “waarvoor er geen terugverdienmodel is”. Wetenschap
Techniek Auto's