thumb|250px|Demonstratie georganiseerd door de Vereniging STOP awacs op 14 januari 2007; één jaar na de bomenkap.Vereniging STOP awacs is een actiegroep uit Zuidoost-Limburg die zich tot doel stelt om de overlast die veroorzaakt wordt door de overvliegende AWACS-vliegtuigen vanaf de nabijgelegen Duitse NAVO-basis Geilenkirchen te bestrijden.
Geschiedenis De vereniging heeft meer dan 400 leden met een tienkoppig bestuur dat geassisteerd wordt door een aantal deskundigen. De vereniging heeft de fakkel overgenomen van vele actievoerende inwoners uit Onderbanken en omstreken. Deze streden al sinds de reactivering (1978) van het militaire vliegveld in Geilenkirchen tegen de overlast die veroorzaakt wordt door de overvliegende AWACS-toestellen. De geluidsoverlast en uitstoot van uitlaatgassen deed de inwoners in actie komen tegen de AWACS, de NAVO en de Nederlandse- en Duitse overheden.
Doelstelling Hoewel de NAVO al jaren belooft verbeteringen aan te brengen aan de zwaar verouderde toestellen gebeurt er in de praktijk niets om de overlast terug te dringen. De actiegroep komt op voor de belangen van de burgers in het gebied die diametraal tegenover de militaire belangen staan. Het doel van de vereniging is het op geweldloze en vreedzame wijze streven naar een definitieve sluiting van de AWACS-basis in Geilenkirchen. De Vereniging STOP awacs is niet antimilitaristisch, het gaan hen puur om de overlast van de vliegtuigen op zich.
Stand van zaken Het EHRM thumb|250px|Tijdens een bezoek aan Brunssum op 28 februari 2007 wordt minister-president Balkenende door afgevaardigden van de Vereniging STOP awacs bijgepraat over de AWACS-problematiek.STOP awacs waarschuwt Balkenende - L1 28 februari 2007In januari 2008 hebben leden van de Vereniging STOP awacs een klacht ingediend tegen de Nederlandse staat bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens.Klacht tegen staat bij Europese Hof om AWACS - NRC Handelsblad 22 januari 2008 Zij dienden een klacht in op grond van schendingen van de volgende artikelen in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens: art. 2: recht op leven art. 3: verbod op martelen art. 6: recht op een eerlijk proces art. 8: recht op privacy art. 13: recht op daadwerkelijk rechtsmiddel
De stap naar het Europese Hof is mogelijk na de uitspraak van de Raad van State op 18 juli. Die oordeelde dat een vrijstelling van de minister van VROM voor de kap van 6 hectare bos in Schinveld in 2006, ten onrechte was gegeven. Wat betreft de NAVO-verplichtingen van Nederland kan in ieder geval worden betoogd dat Nederland uiteindelijk gebonden is aan het EVRM en dat de bepalingen in dit verdrag mede vanwege hun fundamentele aard voorgaan.
RIVM-onderzoeken Belevingsonderzoek
Uit een onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, opgesteld in opdracht van het ministerie van VROM, blijkt dat meer dan 41.000 mensen in oostelijk Zuid-Limburg ernstige hinder ondervinden van de AWACS-vliegtuigen.Belevingsonderzoek Vliegbasis Geilenkirchen - RIVM 28 april 2008 Aan het onderzoek deden ruim 2500 mensen mee. In de schriftelijke enquête gaven vooral inwoners van Onderbanken, Schinnen en Brunssum aan veel hinder te hebben van de AWACS-vliegtuigen. In Schinveld klaagt 72 procent. In Brunssum ligt dat percentage boven de 50. De bewoners klagen over geluidsoverlast, geur- en trillingshinder. Ook zeggen veel mensen te worden gestoord in hun slaap. Tot nog toe werd in te nemen maatregelen voor de bevolking uitgegaan van 'geluidscontourkaarten'. Volgens die kaarten zouden maar 510 mensen in de buurt van Schinveld ernstige hinder ondervinden van het vliegverkeer.
Het onderzoek werd begeleid door een wetenschappelijke adviescommissie, bestaande uit Wim Passchier, hoogleraar Gezondheidsrisico-analyse, en Ree Meertens, universitair hoofddocente Gezondheidsvoorlichting. De onderzoeksresultaten zijn daarmee wetenschappelijk onderbouwd.Tienduizenden Limburgers ervaren overlast Awacs - Trouw 7 april 2008
Gezondheidsonderzoek
Uit een onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu blijkt dat de geluidsoverlast rond vliegbasis Geilenkirchen leidt tot gezondheidsklachten. De problemen zijn gesignaleerd in de geluidszone van 50 decibel zoals in het dorpje Oirsbeek en delen van Onderbanken en Brunssum. Het RIVM verwacht op basis van de gemeten geluidshinder en het aantal inwoners van de regio dat bij een of twee kinderen de leerprestaties afnemen door de geluidshinder. Honderd mensen zouden door het geluid en de trillingen last hebben van een verhoogde bloeddruk. En hoewel er volgens de RIVM nog discussie bestaat over het effect van vliegtuiggeluid op hart- en vaatziekten, zou het een keer per 42 jaar tot een hartinfarct kunnen leiden. Het gezondheidsonderzoek is onderdeel van een serie rapporten over de effecten van de kap van bomen rond het vliegveld, twee jaar geleden.Awacs-herrie bëinvloedt leerprestaties en bloeddruk - Elsevier 6 augustus 2008
Geluidmetingen Geluidmeetnet
Op 3 december 2007 is een geluidmeetnet, bestaande uit dertien meetpunten, geopend dat gedurende een periode van drie jaar de geluidsoverlast van overvliegende AWACS-toestellen in Onderbanken en Brunssum zal registreren. De meetpunten registreren het totale omgevingsgeluid. Met behulp van een speciale techniek wordt hieruit later het vliegtuiggeluid ‘gefilterd’. In Onderbanken liggen tien meetpunten verspreid binnen de kernen Schinveld en Merkelbeek. Brunssum heeft drie meetpunten in het noorden en oosten van de gemeente. De GGD Zuid-Limburg zal de permanente geluidsmetingen gebruiken voor de jaarlijkse beoordeling van de geluidsoverlast in relatie tot mogelijke gezondheidsklachten. De kosten van het meetnet worden betaald door de gemeenten Onderbanken en Brunssum, de provincie Limburg en het ministerie van VROM.Start metingen geluidsoverlast Awacs-vliegtuigen - Geluidsnet 3 december 2007
In de eerste helft van 2008 werd er gemiddeld over alle meetpunten een geluidsbelasting van 90 decibel gemeten. In tien procent van het totaal aantal metingen werd er meer dan 100 decibel gemeten, met pieken van 107 decibel.Geluidsoverlast AWACS nog erger dan verwacht - De Telegraaf 30 juli 2008
Testvluchten AWACS-toestellen voor meten geluidsoverlast
Op 4 november 2008 voerden de AWACS-toestellen van basis Geilenkirchen in twee uur tijd twintig speciale vluchten uit boven zowel Nederland als Duitsland, daarbij werden verschillende vluchtroutes getest. Een testpanel van twintig bewoners beoordeelde tijdens deze periode de verschillen in overlast. Ook werd, naast de gewone geluidsmetingen, voor het eerst de toonhoogte van de vlieggeluiden gemeten. Het doel van dit onderzoek dat werd uitgevoerd in opdracht van VROM, was om erachter te komen welke vluchtroutes minder geluidsoverlast opleverden. VROM verwacht in ieder geval de overlast met tot drie decibel te kunnen reduceren.AWACS-vliegtuigen testen geluidsoverlast - Blik op Nieuws 3 november 2008
Volgens het testpanel leiden de nieuwe vliegprocedures van de AWACS-toestellen niet tot minder geluidsoverlast. Bij één geluidsmeetpunt in Schinveld leveren de startende vliegtuigen tot 8 decibel minder geluid op. Dit komt doordat de toestellen minder zwaar beladen zijn, waardoor ze steiler kunnen klimmen.Ook overlast van ‘stillere vliegprocedures’ Awacs - Limburgs Dagblad 17 december 2008
AWACS-business case Op 15 mei 2009 werden onderdelen bekend van een onderzoek in het kader van de aanwezigheid van de AWACS-basis in TeverenFinal Comprehensive Study at NATO Air Base Geilenkirchen - AWACS-business case 15 mei 2009, www.stopawacs.nl. Dit onderzoek, een zogenaamde business case, werd uitgevoerd door een Amerikaans onderzoeksbureau in opdracht van de Board of Directors van het AWACS-programma. Het College van B&W van Onderbanken is gehoord als belanghebbende, maar heeft geen invloed gehad in de onderzoeksopdracht en het onderzoeksresultaat.
De Amerikaanse onderzoekers doen aanbevelingen om de geluidshinder in met name Brunssum en Onderbanken aan te pakken. Op heel korte termijn kan dat door bijvoorbeeld geen doorstarts op drie van de vier motoren meer uit te voeren en door bij reguliere doorstarts eerder af te buigen. Verder kwamen de onderzoekers met het advies om elf woningen aan de Heerenweg, Emmastraat en Julianastraat in Schinveld en vijf woningen op Duits grondgebied op te kopen en af te breken en nog eens vijftien woningen van extra geluidsisolatie te voorzien. Het gaat daarbij om woningen die binnen het gebied staan waar de geluidsniveaus het hoogst zijn.
In het onderzoeksrapport staan ook aanbevelingen voor de lange termijn. De start- en landingsbaan moet 900 meter in oostelijke richting verlengd worden, waardoor startende toestellen al ruim vóór de bebouwing van Onderbanken en Brunssum naar het noorden of zuiden af kunnen buigen en landende toestellen op grotere hoogte boven de twee gemeenten kunnen vliegen. Hierdoor zou ook een verdere bomenkap in de Schinveldse Bossen overbodig worden.
Internationale besprekingen thumb|250px|Op 22 oktober 2007 kwam VROM-minister Jacqueline Cramer voor een werkbezoek naar Onderbanken om te praten over de AWACS-problematiek. Zij sprak daar onder andere met een wethouder van Onderbanken die zich actief bezighoudt met de AWACS-problematiek.Anti-AWACS-demonstratie voor Cramer - De Telegraaf, 22 oktober 2007 Op Europees niveau
In maart 2008 heeft Minister Cramer tijdens de Europese Milieuraad in Brussel het geluidsprobleem van de AWACS-vliegtuigen aangekaart. Zij pleitte enerzijds voor het vervangen van de motoren door stillere en anderzijds voor Europese maatregelen om dit lawaaiprobleem te kunnen tegengaan. De normen voor geluidsoverlast voor vergelijkbare burgervliegtuigen zouden ook voor AWACS-vliegtuigen kunnen gelden. Nederland kreeg bijval van verscheidene andere EU-lidstaten waaronder Duitsland. Commissaris Dimas uitte ook zijn bevreemding dat er verschillende geluidsvoorschriften gelden voor burgervliegtuigen en militaire vliegtuigen.Noise from military aircraft (AWACS) - Council of the European Union 26 februari 2008Brussel wil normen AWACS overwegen - NRC Handelsblad 4 maart 2008
Op NAVO-niveau
Op 5 juni 2008 heeft minister Cramer van Ruimte en Milieu in Brussel een gesprek gehad met secretaris-generaal Jaap de Hoop Scheffer van de NAVO. Het gesprek ging over de geluidsoverlast van de AWACS-vliegtuigen in Zuid-Limburg en de vermindering daarvan. Volgens minister Cramer speelt de NAVO een cruciale rol bij de discussies hierover in de Tweede Kamer en daarbuiten. Zij vond het daarom een goed idee om de geluidsproblematiek op het hoogste niveau van de NAVO te bespreken.
Tijdens de wekelijkse vergadering van de NAVO-ambassadeurs diezelfde dag, is op initiatief van de Nederlandse NAVO ambassadeur Herman Schaper overeengekomen dat aan de Directie van NAVO-basis Geilenkirchen (NAPMA Board of Directors) gevraagd zal worden een veelomvattende studie te doen naar alle aspecten van de problematiek, ook de milieuaspecten. Deze studie moet binnen acht maanden afgerond zijn. Daarnaast zal met urgentie bekeken worden of de vluchtsimulators eerder operationeel kunnen zijn waardoor het aantal trainingsvluchten beperkt zou kunnen worden en de geluidsoverlast dus verminderd kan worden.Cramer bespreekt geluidsoverlast AWACS met NAVO-chef - Het ministerie van VROM 5 juni 2008
Moties in de Tweede Kamer Beperking aantal vliegbewegingen