De zogenaamde slag bij Arles was een episode uit de Romeinse burgeroorlog (407-415) waarin meerdere militaire confrontaties plaatsvonden tussen verschillende tegenstanders en met wisselende doelen. De belegering van de stad Arles stond daarin centraal. De strijdende legers waren enerzijds het leger van keizer Constantijn III tegen zijn voormalige generaal Gerontius (eerste fase van het conflict), en het keizerlijke leger van Honorius tegen een voornamelijk uit Germaanse hulptroepen bestaand leger(2e fase). Het conflict ving aan eind 410-begin 411 en eindigde met een veldslag ten noorden van de stad halverwege 411. Het leger van Honorius zegevierde.
Bronnen De belangrijkste bron voor deze gebeurtenissen is Olympiodorus van Thebes, waarvan fragmenten bewaard zijn gebleven via latere Photius. Aanvullende informatie is te vinden bij Sozomen en Zosimus. Moderne reconstructies zijn onder meer gebaseerd op werken van A.H.M. Jones, Peter Heather en Guy Halsall.
Achtergrond en voorspel Constantijn III, de Britse usurpator die sinds 407 Gallië en Hispania controleerde werd in 410 geconfronteerd met een onverwachte opstand van zijn generaal Gerontius in Hispania. Op dat moment bevond hij zich in Italië, waar hij campagne voerde in een poging om keizer Honorius af te zetten. Hij gaf zijn zoon Constans de opdracht om, samen met een leger onder bevel van een generaal genaamd Justus, Gerontius te onderdrukken. De details van de gebeurtenissen zijn onduidelijk, vast staat slechts dat Constans faalde en in het voorjaar van 410 terugkeerde naar Arles. Rond dezelfde tijd keerde ook Constantijn terug na een mislukte invasie van Italië. Door de moeilijkheden die de Goten daar veroorzaakten, beschouwde hij de dreiging van Gerontius als een veel groter gevaar.
Het strijdverloop Confrontatie tussen Constans en Gerontius Constantijn stuurde zijn generaal Edobichus naar het noorden met de opdracht om extra troepen te rekruteren, terwijl Constans opnieuw naar Spanje trok om Gerontius met een nieuw leger te confronteren. Ook hier zijn de details schaars, maar waarschijnlijk marcheerde Gerontius gelijktijdig naar Arles met zijn leger. De legers troffen elkaar ergens halverwege (de locatie is onbekend) en leverden slag waarbij Constans werd verslagen. Hij vluchtte naar het noorden met de restanten van zijn leger, in de hoop zich bij de versterkingen van Edobichus te voegen. Gerontius haalde hem in bij Vienne, waarschijnlijk begin 411, versloeg hem opnieuw en doodde Constans. Orosius VI 42.4, Prosper Tiro s.a. 411. Na deze overwinning marcheerde het leger van Gerontius naar Arles, waar hij de residentie van Constantijn belegerde.
Expeditie van Edobichus naar het Rijngebied Edobichus verliet Arles waarschijnlijk in de winter van 410–411 en trok via de Rhônevallei naar Noord-Gallië en het Rijngebied. Daar wierf hij een leger van bondgenoten buiten het reguliere Romeinse leger en dat voor het grootste deel was samengesteld uit Franken en Alemannen.Gregorius van Tours, II.9 Het bijeenbrengen van dit leger vergde de nodige tijd vanwege de noodzaak van onderhandelingen die ermee gemoeid zijn en voorbereidingen voor de mars terug het zuiden.
Komst van het keizerlijke leger Terwijl Edobichus afwezig was, veranderde de militaire situatie ingrijpend. Vanuit Italië naderde een keizerlijk leger namens Honorius onder bevel van magister militum Constantius III. Er is geen duidelijke beschrijving van een veldslag overgeleverd, de beslissing lijkt te zijn gevallen doordat de troepen van Gerontius massaal overliepen naar Constantijn. Sozomenen, IX 13.3. Vermoedelijk was het keizerlijke leger dusdanig groot dat het moreel van de belegeraars instortte nog voor of tijdens een eerste confrontatie. Gerontius werd verslagen en vluchtte met enkele getrouwen naar Spanje. Constantius nam vervolgens het beleg van Arles over, waardoor Constantijn nog steeds ingesloten bleef, maar nu door keizerlijke troepen.
Veldslag ten noorden van Arles In de zomer van 411 keerde Edobichus terug naar Zuid-Gallië met zijn nieuw gevormde leger. Voordat hij Arles kon bereiken en zich met de belegerden kon verenigen, werd hij onderschept door Constantius. Constantijn was op de hoogte van zijn komst en wilde het niet laten aankomen op een veldslag voor de muren van Arles. De route die Ebodichus volgde was vrijwel zeker langs de Via Agrippa langs de Rhône, waar Constantius een strategisch gunstige positie innam en een valstrik voorbereidde.
Het leger van Edobichus liep in een hinderlaag en werd in de daaropvolgende slag verslagen. Het grotendeels uit Germaanse huurlingen bestaande leger bleek niet opgewassen tegen de keizerlijke strijdkrachten. Edobichus wist aanvankelijk te ontsnappen, maar werd kort daarna gedood, mogelijk na verraad door een lokale landeigenaar, zoals vermeld in de fragmenten van Olympiodorus van Thebes.
Gevolgen De overwinning van Constantius III had directe en verstrekkende gevolgen voor de politieke en militaire situatie in het West-Romeinse Rijk. Het leidde tot de onmiddellijke eliminatie van Gerontius als machtsfactor, wat resulteerde in zijn vlucht naar Hispania en daaropvolgende dood. Vervolgens maakte de nederlaag van Edobichus een einde aan de laatste poging om Constantine III te ontzetten. Zonder de externe steun van zijn troepen en geconfronteerd met een sterk keizerlijk leger leidde dit tot zijn overgave. Hij werd gevangengenomen en geëxecuteerd tijdens zijn overbrenging naar Italië. De val van Constantine III leidde uiteindelijk tot een machtsvacuüm in Gallië, die werd opgevuld met de uitroeping van Jovinus tot keizer in Noord-Gallië.
Arles 0411 Categorie:Romeinen in Frankrijk Arles 0411 Arles 0411 Categorie:Geschiedenis van de Provence Categorie:Geschiedenis van Arles Categorie:410-419