De slag bij Angers was een militair conflict in of rond de stad Angers in 469 tijdens de laatste fase van het West-Romeinse rijk. De gebeurtenis is voornamelijk bekend uit het werk van Gregorius van Tours en vond plaats tegen de achtergrond van de machtsstrijd tussen keizer Anthemius en Eurik, koning van de Aquitaanse Goten. Gregorius beschrijft de aanwezigheid van Saksische troepen onder leiding van Adovacrius in het Loiregebied, de betrokkenheid van Paulus en Childerik, en de dood van Paulus tijdens de gevechten. De beknoptheid van het verslag en de onduidelijke chronologie hebben geleid tot uiteenlopende interpretaties door moderne historici.
Inleiding De gebeurtenissen rond Angers in 469 behoren tot de minst begrepen, maar mogelijk meest betekenisvolle episode uit de laatste decennia van het West-Romeinse Rijk. In de jaren 460 bevond het West-Romeinse Rijk zich in een periode van politieke en militaire desintegratie. In Gallië werd het Romeinse gezag uitgedaagd door verschillende regionale machtsblokken, waaronder de Goten, Franken, Saksen, lokale Gallo-Romeinse elites en warlords. Na zijn troonsbestijging in 467 probeerde keizer Anthemius het Romeinse gezag in Gallië te herstellen. De aanvang van zijn keizerschap verliep echter desastreus. De oorlog tegen de Vandalen eindigde in een nederlaag doordat de gezamenlijke Romeinse vloot vernietigend werd verslagen bij kaap Bonn. De gevolgen hiervan waren enorm, want naast het verlies aan schepen en mankracht kostte dit het rijk haar laatste financiële reserves. Desalniettemin gaf Anthemius zijn herstelplannen niet op. Toen Eurik zich steeds agressiever manifesteerde probeerde de keizer een brede coalitie van Romeinse, Britse en mogelijk Suevische krachten tegen Eurik te organiseren. Eurik was dankzij zijn contacten binnen de Gallo-Romeinse elite op de hoogte van deze ontwikkeling en koos voor een preventieve strategie. Sidonius Apollianaris, Epistulae 1.7: De zaak Arvandus toont dat Eurik informatie kreeg uit de hoogste Romeinse kringen. Hij opereerde niet blind maar kende waarschijnlijk delen van de Romeinse diplomatieke en militaire planning.
Uit de correspondentie van Sidonius Apollinaris blijkt dat de voormalige prefect van Gallië Arvandus contact onderhield met de Gotische koning. Volgens Sidonius adviseerde Arvandus Eurik om geen vrede met de keizer te sluiten en de Britten ten noorden van de Loire aan te vallen. De Saksische activiteiten in het Loiregebied en daaropvolgende overwinning van Eurik op Riothamus hebben geleid tot speculaties over mogelijke verbanden tussen deze gebeurtenissen. Voor directe betrokkenheid van Eurik bij de Saksische operaties bestaat echter geen expliciet bewijs.
Verloop Volgens Gregorius van Tours voerde Paulus de Romeinen en Franken aan tegen de Goten en maakte daarbij veel buit. Dit gegeven suggereert dat hij als veldheer aan het hoofd van een Romeins leger aangevuld met contingenten Franken, een succesvolle operatie uitvoerde in het gebied dat onder Gotische invloed stond, ergens in Centraal of Noord-Gallië. Paulus moest deze veldtocht onderbreken toen Saksische strijders onder leiding van Adovacrius in de omgeving van Angers verschenen. Gregorius noemt dit een grote Saksische oorlog waarin Paulus actief strijd leverde tegen de Saksen.Gregorius van Tours,Decem Libri Historiarum, 2.18
De meeste historici gaan er van uit dat Paulus Angers verdedigde en tijdens de gevechten sneuvelde. De stad werd door Adovacrius ingenomen, want volgens het verslag nam hij talloze krijgsgevangen. Spoedig daarna arriveerde Childerik I en met zijn Frankische troepen en herovert of ontzet hij de stad. Gregorius geeft geen uitsluitsel over de omvang van de strijd en de exacte rol van Childerik, maar historici gaan ervan uit dat Childerik de Romeinen te hulp schoot, zoals hij ook Aegidius eerder steun verleende.
Relatie tot de campagne van Riothamus Een belangrijk historiografisch vraagstuk betreft de relatie tussen de gebeurtenissen bij Angers en de campagne van Riothamus tegen de Visigoten. Gregorius van Tours vermeldt de nederlaag van Riothamus tegen Eurik bij Déols in dezelfde passage waarin hij de gebeurtenissen rond Angers beschrijft. Omdat zijn verslag geen strikte chronologische structuur volgt, bestaat er geen consensus over de volgorde van de gebeurtenissen. Sommige historici nemen aan dat de nederlaag van Riothamus voorafging aan de dood van Paulus. Andere onderzoekers menen dat de crisis rond Angers mogelijk eerder plaatsvond en heeft bijgedragen aan het mislukken van de anti-Gotische coalitie. De stad Angers lag bovendien strategisch aan de Loire, nabij de routes van Armorica naar Bourges. Kortom tussen de verschillende machtscentra in Noord-Gallië.
Jordans meldt een eeuw later dat Riothamus werd verslagen voordat steun hem kon bereiken. Jordanes, Getica 237-8Indien de gebeurtenissen rond Angers en de campagne tegen Riothamus in dezelfde tijdspanne plaatsvonden, dan kan de Saksische oorlog in het Loiregebied het samenbrengen van Childeriks’ leger en dat van Riothames hebben verhinderd. Mogelijk was de dood van Paulus cruciaal in dit verband, want Gregorius zegt nergens expliciet dat Childerik deelnam aan de campagne van Riothamus. Deze voorstelling van zaken zou mede kunnen verklaren waarom Riothamus werd verslagen door Eurik omdat effectieve steun ontbrak.
Betekenis De Slag bij Angers markeert de instabiliteit van Gallië in de laatste jaren van het West-Romeinse Rijk. De dood van Paulus betekende het verlies van een belangrijke Romeinse militaire leider, terwijl de daaropvolgende successen van Eurik de opkomst van het Visigotische koninkrijk versnelden. Daardoor wordt de slag door historici beschouwd als een van de gebeurtenissen die het falen van de laatste Romeinse herstelpogingen in Gallië illustreren.
Bronnen Gregorius van Tours, Decem Libri Historiarum Jordanes, Getica Sidonius Apollinaris, Epistulae
Angers Angers Angers Categorie:Romeinen in Frankrijk Angers Categorie:Geschiedenis van Pays de la Loire Categorie:460-469