De South West Africa People's Organisation (Duits: Südwestafrikanische Volksorganisation, SWAVO, Afrikaans: Suidwes-Afrikaanse Volksorganisasie, SWAVO) is een bevrijdingsbeweging en sinds de onafhankelijkheid van Namibië in 1990 de enige regeringspartij die bij alle verkiezingen de absolute meerderheid behaalde. Ondanks dat de naam van het land na de onafhankelijkheid door SWAPO veranderd werd van South West Africa naar Namibië, bleef de naam van de partij een verwijzing naar de oude gehate benaming hebben. Ze veranderde haar naam van SWAPO naar Swapo Party of Namibia.
Ontstaan SWAPO werd opgericht op 19 april 1960 door Andimba Toivo ya Toivo als opvolger van Ovamboland People’s Organization (OPO). OPO heette voor 1959 nog Ovamboland People's Congress (OPC), een beweging die in 1957 was ontstaan. De reden van de naamsverandering naar SWAPO was om de beweging een nationaler karakter te geven en niet enkel meer de Owambo's te vertegenwoordigen. Het doel van SWAPO was om zich te verzetten tegen het systeem van contractarbeid en gedwongen verhuizing, ingesteld door de Zuid-Afrikaanse bezetter die apartheid had ingevoerd. Tevens had SWAPO zich een onafhankelijk Namibië ten doel gesteld. Sam Nujoma werd gekozen als president van SWAPO.
Onafhankelijkheidsstrijd In 1962 richtte SWAPO een militaire vleugel op, de People's Liberation Army of Namibia (PLAN). Vanaf 1966 werden er militaire kampen opgericht in Tanzania en Zambia, later verhuisden deze kampen zich naar Angola. Op 26 augustus 1966 trachtte de Zuid-Afrikaanse politie PLAN te verrassen met operatie Blouwildebees. Het leidde tot een confrontatie tussen de twee in het plaatsje Omgulumbashe in het toenmalige Owamboland. Deze confrontatie wordt als het begin beschouwd van de Zuid-Afrikaanse Grensoorlog.
Als gevolg van de guerrillastrijd nam de onderdrukking van de kant van de Zuid-Afrikaanse bezetter toe en werd het steeds moeilijker voor de SWAPO om in Namibië politiek te bedrijven. De meeste SWAPO-leiders moesten het land verlaten. Andimba Toivo ya Toivo werd opgepakt en voor twintig jaar verbannen naar Robbeneiland. De strijd nam toe en duizenden mensen vluchtten naar opvangkampen in buurlanden Botswana, Zambia en Angola. SWAPO zorgde hier voor medische zorg en onderwijs. In ballingschap werden Namibiërs opgeleid voor functies met het oog op de uiteindelijke machtsoverdracht.
De politieke tak van de SWAPO vroeg bij verschillende vergaderingen van de Verenigde Naties om maatregelen tegen Zuid-Afrika. In 1978 werd resolutie 435 van de VN-Veiligheidsraad aangenomen, waarin een staakt-het-vuren wordt geëist en de Zuid-Afrikaanse troepen worden gemaand zich terug te trekken. Zuid-Afrika aanvaardde deze resolutie. Desondanks viel het Zuid-Afrikaanse leger op 4 mei 1978 Cassinga in het zuiden van Angola aan, wat volgens de SWAPO een vluchtelingenkamp was en volgens Zuid-Afrika een militair trainingskamp en hoofdkwartier. Ongeveer 600, meestal ongewapende, mannen, vrouwen en kinderen kwamen bij deze verrassingsaanval om. De strijd laaide hierna weer op. Cassinga Day is nu een nationale feestdag in Namibië.
Het duurde vervolgens nog tien jaar voor er een nieuwe doorbraak kwam in de kwestie Namibië. Op 22 december 1988 werd resolutie 435 alsnog ondertekend door vertegenwoordigers van alle partijen en vanaf 1 april 1989 zag een vredesmacht van de Verenigde Naties toe op de uitvoering van deze resolutie. Tienduizenden Namibiërs keerde naar huis terug, waaronder Sam Nujoma op 14 september 1989.
DDR-kinderen van Namibië thumb|Het kasteel van Bellin De onafhankelijkheidsoorlog leidde tot een vluchtelingenstroom naar de buurlanden, voornamelijk het zuiden van Angola. Na de aanval van het Zuid-Afrikaanse leger bij Cassinga vroeg Sam Nujoma aan de Duitse Democratische Republiek om vluchtelingenkinderen op te vangen. Swapo en de DDR hadden reeds goede relaties, zo had de DDR reeds voor een korte tijd gewonde PLAN-strijders opgevangen. Op 12 september 1979 aanvaardde het Centraal Comité van de Sozialistische Einheitspartei Deutschlands Nujoma's vraag en stelde een locatie bij Staßfurt en ook het kasteel Jagdschloss Bellin ter beschikking. 430 kinderen verhuisden in verschillende fases naar de DDR en volgden te Bellin een schoolopleiding. De meesten van hen waren wezen, maar er waren ook kinderen van Swapo-functionarissen. De toestemming voor de verplaatsing van de familieleden van die laatste groep werd niet altijd gevraagd. De DDR zag de opvoeding van de kinderen als een onderdeel van de socialistische wereldrevolutie. De kinderen gingen in het Duits naar school, maar er werd toch getracht om de Namibische cultuur te onderhouden door traditionele dansen, eten en Oshiwambo liederen. Dit alles moest ervoor zorgen dat een nieuwe elite voor Swapo gevormd werd.Was wurde aus den DDR-Kindern?, Allgemeine Zeitung, 11 januari 2013
In 1989 werd Namibië onafhankelijk en viel in de DDR de Berlijnse Muur. Dit resulteerde in de vraag van een oudercomité om de kinderen terug naar Namibië te sturen. Hiermee zou ook getoond worden dat het gerucht dat de kinderen ontvoerd waren, onjuist was. De repatriëring gebeurde tussen 26 en 31 augustus 1990. De kinderen, die opgegroeid waren in Duitsland, ondergingen een cultuurschok. Ze beschrijven zich tegenwoordig als de 'Ossis van Namibië' of als 'Omulaule', wat zwarte in het Oshiwambo betekent. Sinds 2009 vraagt een drietal mannen geld aan toeristen in Windhoek om een tentoonstelling over de DDR-kinderen te organiseren. Deze tentoonstelling heeft sindsdien echter nooit plaatsgevonden en dat zal waarschijnlijk ook niet meer gebeuren.Vor falschen Spendensammlern warnen, Allgemeine Zeitung, 16 februari 2010Neue Schau entpuppt sich als Flop, Allgemeine Zeitung, 3 februari 2010
Controverse binnen de beweging Tijdens de onafhankelijkheidsoorlog heerste er een oorlogsretoriek binnen Swapo en veel achterdocht tussen de leden. Volgens de politieke analist Graham Hopwood opereerde Swapo as a quasi-military organisation in an atmosphere that was often thick with rumours of spies and treachery. In such a climate those who openly disputed leadership decisions were dealt with harshly and increasingly Swapo's security chieftains were given a free rein to detain anyone who fell under their suspicion, even for the flimsiest reasons.G., HOPWOOD, Guide to Namibian Politics, Windhoek, Namibia Institute for Democracy, 2008 Deze gevangenschappen van de eigen leden vonden plaats vanaf het ontstaan van de beweging. Eind jaren 1960 werden al dissidente leden, die in Tanzania een militaire Swapo-training volgden, op bevel van de Swapo-top gevangengenomen. In 1974, te Zambia, werden er meer dan 1.000 dissidente Swapo-strijders gevangengezet en een onbekend aantal werd vermoord. En in de jaren 1980 werden er in Angola, voornamelijk bij de stad Lubango, rond de 2.000 leden opgesloten in kerkers. De meeste slachtoffers in de jaren 1980 waren afkomstig uit het zuiden of centrum van Namibië, hadden gestudeerd of waren vakbondsmilitanten. Ze werden (meestal onterecht) beschuldigd van spionage voor Zuid-Afrika. Deze beschuldigingscampagne startte na de slag bij Cassinga. De interne veiligheidsdienst die de gevangenneming deed bestond voornamelijk uit niet-gestudeerde Kwanyama's.National Liberation Movements in Office, E. Torreguitar, Frankfurt, 200, pagina's 240-245 De organisatie van voormalige gevangenen Breaking the Wall of Silence strijdt sinds de onafhankelijkheid voor erkenning van de gevangenneming en martelingen. Swapo heeft dit nooit erkend en wil deze episode uit haar geschiedenis liever vergeten om zo voor verzoening in het land te zorgen. Hierdoor heeft ze ervoor gekozen om ook de misdaden van de Zuid-Afrikaanse (geheime) politie niet te laten vervolgen en geen verzoeningscommissie op te richten, zoals dat in Zuid-Afrika met de Zuid-Afrikaanse Waarheids- en Verzoeningscommissie wel het geval is. Volgens Swapo zal er anders 'chaos en instabiliteit' volgen.A. Ntinda, "Lubango Dungeons", Namibia Today Hage Geingob zou het onderwerp wel willen bespreken en al op een partijbureau ter sprake hebben gebracht."Lubango Dungeons bring bad feelings ", Namibian Sun, 12 februari 2012.
Volgens een studie uit 2005 door het PEACE CENTRE vindt men een hoge mate van sociale fobieën en een zeer lage mate van depressies terug bij de voormalige strijders van SWAPO. Bij de voormalige soldaten van het Zuid-Afrikaanse leger is deze mate in beide gevallen (nog) hoger.Debie LeBeau, AN INVESTIGATION INTO THE LIVES OF NAMIBIAN EX-FIGHTERS FIFTEEN YEARS AFTER INDEPENDENCE, PEACE CENTRE, december 2005 (gearchiveerd)
De onafhankelijkheidsstrijd werd niet alleen vanuit de buurlanden gevoerd, of 'in exile' zoals dat vaak genoemd wordt, maar ook binnenin Namibië met de 'inside'-beweging. Deze interne beweging was echter van ondergeschikt belang in de ogen van de 'top in exile'. Dit werd bevestigd op het Nationale Congres van de interne beweging in mei 1976 te Walvisbaai. De Canadese historica Lauren Dobell schrijft hierover: Internal mobilisation played no real part in SWAPO's overall strategy, as directed from exile, and that dissenting voices would not be tolerated in either.L. DOBELL, Swapo's Struggle for Namibia, 1960-1991: war by Other Means, Basel, Schlettwein Publishing, 1998, p. 52 Dissidente meningen in de inside-vleugel van Swapo werden niet gedoogd.
Ook organisaties in Namibië die geen deel van de Swapo-structuur uitmaakten, maar waar (onder andere) Swapo-leden lid van waren, werden afgekeurd door de top in het buitenland. Deze organisaties werden gezien als concurrenten van de Swapo-organisaties. Zo was er Namibian Women's Voice (NWV), een vrouwenorganisatie die grotendeels bestond uit leden van Swapo. Hoewel de oprichtster, Rosa Namises, een prominent lid was van Swapo's inside-vleugel werd de organisatie toch als concurrentie gezien van Swapo Women's Council, de vrouwenbeweging van Swapo die vanaf 1997 Swapo Party Women's Council heet.
Na de onafhankelijkheid In 1989 werden er verkiezingen voor een Grondwettelijke Raad georganiseerd. Swapo nam hieraan deel en liet haar leden die gevlucht waren terugkeren naar Namibië. Swapo haalde bij deze verkiezingen 57 procent van de stemmen. Dit was niet genoeg om een tweederdemeerderheid in de Raad te behalen, waarmee de nieuwe Grondwet volgens de VN gestemd moest worden. Het gevolg was dat Swapo diende samen te werken met de andere politieke partijen om de nieuwe Grondwet te vormen. De campagne van de partij was ondermijnd door het gevoel dat Swapo in april 1989 gewapend de macht wou grijpen toen het ongeveer 2.000 gewapende PLAN-strijders de Namibisch-Angolese grens liet oversteken, ondanks het akkoord om enkel ongewapende leden te repatriëren. Een tweede factor die ondermijnend werkte waren de geruchten over mensenrechtenschendingen. In Hereroland en Damaraland kon de partij, waarschijnlijk door deze redenen, niet veel stemmen behalen. Maar ze won overweldigend in Owamboland en Kavango en gemakkelijk in de steden Windhoek, Tsumeb en Swakopmund.C.S. Wren, Namibia Rebel Group Wins Vote, But It Falls Short of Full Control, The New York Times, 15 november 1989
Bij de onafhankelijkheid van Namibië op 21 maart 1990 werd Sam Nujoma als eerste president van het land ingezworen door de Secretaris-generaal van de Verenigde Naties Javier Pérez de Cuéllar. Er waren 30.000 toeschouwers bij dit evenement in het sportstadion van Windhoek.THE PERIOD AFTER NAMIBIA'S INDEPENDENCE