Populier (Populus), ook wel poppel of peppel, is een geslacht van loofbomen uit de wilgenfamilie (Salicaceae).
Beschrijving De snelgroeiende populieren kunnen tot 40 m hoog worden. De maximale leeftijd ligt op ongeveer tweehonderd jaar. Voor een goede groei hebben de bomen veel licht nodig.
De bladeren zijn afwisselend geplaatst. Eindknoppen zijn groter dan de zijknoppen. In de herfst kleuren de bladeren goudgeel tot geel of grijzig bruin. Populieren uit de secties Populus en Aegiros hebben bladstengels die zijdelings afgeplat zijn, zodat ze gemakkelijk heen en weer wiegen in de wind. Evenals wilgen hebben populieren een krachtige, oppervlakkige en verspreide wortelgroei. De wortels kunnen door zachte muren en gaatjes in muren groeien. Ook wegen en leidingen kunnen opgedrukt worden door de wortels.Daarom mogen ze niet dicht bij huizen, wegen en leidingen geplant worden. Moderne muren en wegen bieden genoeg weerstand.
Alle populieren, behalve P. lasiocarpa, zijn tweehuizig: er zijn aparte mannelijke en vrouwelijke planten. De bloeiwijze is een hangend katje dat voor het uitlopen van het blad verschijnt. Mannelijke katjes hebben vijf tot veertig meeldraden bijeen; de kleur is vaak rood. Ze vallen spoedig af als ze hun werk hebben gedaan (stuifmeel afgeven). Dit geschiedt door windbestuiving.
De vrouwelijke katjes blijven na de bestuiving tot in mei en juni hangen. Dan springt de doosvrucht open en komt het 3 × 1 mm grote zaad vrij. Het is omgeven door donzig zaadpluisSommige bomen produceren zoveel pluis dat het lijkt of het sneeuwt. Het pluis voert ver op de wind mee.Mensen zijn niet allergisch voor dit pluis. Allergie kan mogelijk komen van stuifmeel en niet van zaadpluis. Lang niet alle pluis bevat een zaadje. Om te ontkiemen heeft het zaad een vochtige bodem nodig zoals rivieroevers. Populieren worden vruchtdragend na circa vijftien jaar.
Hout Populierenhout is wit tot grijsachtig van kleur. Het wordt voor veel doeleinden gebruikt. In Nederland worden er klompen van gemaakt. In Spanje wordt het hout gebruikt voor het maken van sinaasappelkistjes. Verder wordt populierenhout gebruikt voor kratten, pallets, papier, triplex, kasten en lucifers. Leonardo da Vinci schilderde de Mona Lisa op een paneel van populierenhout. Om het lage gewicht (dichtheid) werd het in de middeleeuwen veel gebruikt om pijlen van te maken.
Ziekten en plagen miniatuur|Populierenroest-uredosporen op achterkant blad
Populieren kunnen worden aangetast door een vrij groot aantal schimmels, bacteriën en insecten. Populieren vormen een belangrijke voedselbron voor rupsen.
De bekendste schimmels zijn populierenroest van het geslacht Melampsora, met name Melampsora larici-populina en Marssonina-soorten. Van Melampsora larici-populina komen vijf fysio's voor: E1, E2, E3, E4 en E5. Een andere ziekte is bladvlekkenziekte (Marssonina brunnea), waarbij op de bladeren olijfgroene of bruinzwarte vlekken ontstaan.
Bacteriekanker (Xanthomonas populi) vormt bastkankers op de stam en takken, waarbij takken afsterven.
Van populieren afhankelijk zijn de wilgenhoutvlinder, de hoornaarvlinder, de grote en kleine populierenboktor en de populierenwespvlinder.
Soorten, kruisingen en cultivars Populus omvat circa honderd soorten. Traditioneel wordt het geslacht onderverdeeld in zes secties, op basis van blad- en bloemkenmerken. Deze indeling werd in 2004 nog eens bevestigd, evenals het vermoeden van netwerkevolutie en introgressie tussen de secties. Door hybridisatie gevormde soorten kunnen in verschillende secties worden geplaatst. (2004). Phylogeny of Populus (Salicaceae) based on nucleotide sequences of chloroplast TRNT-TRNF region and nuclear rDNA. American Journal of Botany 91: 1398–1408; Online beschikbaar Bastaardvorming komt nog steeds veel voor in het geslacht, ook tussen verschillende secties.
In de Benelux komen van nature alleen de ratelpopulier (P. tremula) en de zwarte populier (P. nigra) voor, de laatste echter zeer weinig. Wel zijn op grote schaal populieren aangeplant in allerlei gekweekte vormen, zie het artikel populierenteelt.
Sectie abelen en tril- of ratelpopulieren (Populus of Leuce) thumb|Ratelpopulier
Soorten uit deze sectie komen voor in circumpolaire, subarctische en koele gebieden. Zuidelijker komen zij slechts voor in (koele) bergstreken. Subsectie Albidae – abelen P. alba – Witte abeel Subsectie Trepidae – tril of ratelpopulieren P. adenopoda P. davidiana P. grandidentata – Grofgetande populier P. ningshanica P. qiongdaoensis P. rotundifolia P. sieboldii P. tremula – Ratelpopulier P. tremuloides – Amerikaanse ratelpopulier P. wulianensis
Sectie Zwarte populieren (Aigeiros) thumb|Amerikaanse populier
Soorten uit deze sectie komen voor in gematigde gebieden in Europa, Noord-Amerika en Azië. P. nigra – Zwarte populier (Hier geplaatst op grond van kern-DNA; chloroplast-DNA zou het in de sectie Populus plaatsen) P. afghanica P. deltoides – Amerikaanse populier P. fremontii
Sectie Balsempopulieren (Tacamahaca) thumb|Ontariopopulier
Soorten uit deze sectie komen voor in koele en gematigde gebieden van Noord-Amerika en Azië. P. angustifolia – Smalbladige populier P. balsamifera - Ontariopopulier P. cathayana P. koreana P. laurifolia – Laurierpopulier P. maximowiczii – Koreaanse balsempopulier P. simonii – Chinese balsempopulier P. suaveolens P. szechuanica (Hier geplaatst op grond van kern-DNA; chloroplast-DNA zou het in de sectie Aigeiros plaatsen). P. trichocarpa – Zwarte balsempopulier P. tristis (Hier geplaatst op grond van kern-DNA; chloroplast-DNA zou het in de sectie Aigeiros plaatsen). P. yunnanensis
Sectie grootbladige populieren (Leucoides) Soorten uit deze sectie komen voor in warme en gematigde gebieden van oostelijk Noord-Amerika en Oost-Azië. P. heterophylla – Hartbladige populier P. lasiocarpa – Ruwe populier P. wilsonii – Wilsonpopulier
Sectie Turanga thumb|P. euphratica
Soorten uit deze sectie komen voor in subtropische tot tropische gebieden in Zuidwest-Azië en Oost-Afrika. P. euphratica P. ilicifolia
Sectie Abaso Soorten uit deze sectie komen voor in tropisch en subtropisch Mexico. P. guzmanantlensis P. mexicana
Overige soorten Niet voor alle, o.a. ook recent ontdekte soorten in China, is duidelijk tot welke sectie zij gerekend dienen te worden. De volgende soorten zijn nog niet ingedeeld:
Kruisingen ITIS thumb|200px|right|P. ×canadensis
Balsemhybriden - zwarte balsempopulieren Betreft kruisingen tussen populierensoorten uit de sectie Aigeiros (zwarte populieren) en de sectie Tacamahaca (balsempopulieren):
Kruising Balsemhybride P. deltoides × P. trichocarpa P. ×enerosa (Henry), Cultivars: 'Barn' en 'Donk'. P. deltoides × P. suaveolens P. ×petrowskiana (R.I. Schröd. ex Regel) P. trichocarpa × P. deltoides Populus 'Beaupré' en Populus 'Boelare' P. laurifolia × P. nigra 'Italica' P. ×berolinensis (Siberische balsempopulier) P. maximowiczii × P. ×berolinensis Populus 'Geneva' en Populus 'Oxford' P. maximowiczii × P. nigra Populus 'Rochester' P. maximowiczii × P. trichocarpa Populus 'Androscoggin'P. angustifolia × P. deltoides P. ×acuminata (Rydb.)P. angustifolia × P. fremontii P. ×hinckleyana (Correll) P. angustifolia × P. balsamifera P. ×brayshawii (B. Boivin)P. balsamifera × P. deltoides P. ×jackii (Sarg.)P. balsamifera × P. trichocarpa P. ×hastata {Dode} P. fremontii × P. trichocarpa P. ×parryi (Sarg.)
Overige kruisingen: Kruising HybrideP. alba × P. tremula P. ×canescens (grauwe abeel)P. alba × P. tremuloides P. ×heimburgeri (B. Boivin)P. alba × P. grandidentata P. ×rouleauiana (B. Boivin)P. alba × P. adenopoda P. ×tomentosa (Carrière)P. fremontii × P. nigra P. ×inopina (Eckenw.)P. nigra × P. deltoides P. ×canadensis (canadapopulier)P. ×canadensis × P. balsamifera P. ×rollandii (Rouleau)P. grandidentata × P. tremuloides P. ×smithii (B. Boivin)
Cultivars Bijna elke soort of kruising die commercieel wordt gekweekt kent een aantal cultivars. In Nederland toegepaste cultivars zijn:
thumb|Italiaanse populier
P. alba 'Raket' P. ×canescens 'De Moffart' P. ×canescens 'Witte van Haemstede' P. ×canescens 'Limbricht' Populus 'Androscoggin' P. ×generosa 'Barn' P. ×generosa 'Donk' P. ×canadensis 'Dorskamp' P. ×canadensis 'Flevo' Populus 'Florence Biondi' Populus 'Fritsii Pauley' P. ×canadensis 'Marilandica' P. nigra 'Italica' P. nigra 'Vereecken' P. nigra 'Woltersen' Populus 'Oxford' P. ×canadensis 'Robusta' Populus 'Robusta Zeeland' Populus 'Rochester' P. ×canadensis 'Spijk' P. simonii 'Fastigiata'
Mythe De geliefde broeder van de Heliaden, Phaëton, was enorm gekweld door het feit dat iedereen dacht dat zijn echte vader Merops was, een sterveling. Hij wou en zou zijn vrienden, waaronder enkele met goddelijk bloed, tonen dat hij de zoon van Apollo, de almachtige Zonnegod, was. Getroffen door overmoed, vroeg hij de Zonnewagen aan zijn vader, die hem gezworen had alles te geven. Gevangen door zijn belofte moest Apollo tot grote spijt de Zonnewagen overhandigen. Hij waarschuwde zijn zoon nog dat het heel gevaarlijk was, maar de jongen was vastbesloten. Vol enthousiasme klom hij op de Zonnewagen en begon hij aan de rit. Helaas was hij niet sterk genoeg. De Zonnewagen richtte daardoor enorme schade aan de wereld. De goden riepen Zeus om hulp om te vermijden dat de aarde nog meer verwoest werd. De oppergod zag geen andere optie dan de overmoedige jongen met zijn bliksemschicht te raken en te doen stoppen. Toen Phaëton door Zeus werd neergehaald, treurden de zusters bij zijn lijk, dat in de rivier Eridanos was gevallen. Hun tranen veranderden in barnsteen en zijzelf werden populieren.Claes, J. (2017). Griekse Mythen, Romeinse sagen. Davidsfonds Uitgeverij, p. 20
Externe links
Informatie over het hout van populieren
1 Categorie:Energiegewas