thumb|Standbeeld van Maigret in Delfzijl. thumb|Auteur Georges Simenon in 1966. Jules Maigret is een fictieve commissaris van de Parijse recherche en het hoofdpersonage in 75 detectiveromans en 28 korte verhalen die de Belgische schrijver Georges Simenon tussen 1930 en 1972 heeft geschreven. Veel van die romans en verhalen zijn een of meer keren verfilmd.
Ontstaansgeschiedenis De eerste Maigret, Pietr-le-Letton, verscheen in 1930 als feuilleton in het weekblad Ric et Rac (13 afleveringen, 19 juli t/m 11 oktober) en werd in mei 1931 in boekvorm gepubliceerd door uitgeverij Fayard. Simenon zelf heeft in 1966 beweerd dat hij deze roman - de eerste die hij niet onder pseudoniem, maar onder eigen naam publiceerde - in september 1929 te Delfzijl zou hebben geschreven, toen zijn boot L’Ostrogoth daar werd gerepareerd.Georges Simenon, De geboorte van Maigret. In: Georges Simenon/Georges Sim, Maigret en de zaak Nahour/Het kasteel van Roodezand (Utrecht : Bruna, 1966) p.-Sander Groen, Verhaal fictief, locaties echt : commissaris Maigret logeerde in Delfzijl en het hotel staat er nog, De Volkskrant, 11 juli 2019. Gearchiveerd op 14 augustus 2019. In een artikel in de krant La République (1 juli 1932) heeft Simenon echter beweerd dat het idee voor het schrijven van een serie misdaadromans rondom een Franse commissaris ontstond tijdens een bootreis naar Noorwegen. Die vond plaats in de winter van 1929-1930, niet met L'Ostrogoth maar met het passagierstoomschip Polarlys.Claude Menguy & Pierre Deligny, Les vrais débuts du commissaire Maigret. In: Traces no.1 (Liège : Université de Liège, 1989), www.trussel.com (Engelse vertaling). Gearchiveerd op 20 december 2022. In de roman Pietr-le-Letton moet een massieve, boomgrote, breedgeschouderde commissaris van de Parijse recherche (police judiciaire) een aantal moorden zien op te lossen. Maigret gaat gekleed in een "grote zwarte overjas met fluwelen kraag" en rookt een pijp die "als vastgeklemd tussen zijn kaken" zit.Georges Simenon, Maigret en de onbekende wreker (Utrecht : Bruna, 1964) p.15 Maigret wordt geholpen door adjudant Torrence, die echter door een misdadiger wordt bedwelmd en vermoord.Georges Simenon, Maigret en de onbekende wreker (Utrecht : Bruna, 1964) p.78-81 Een rechercheur Torrence komt overigens ook in latere Maigret-romans voor. Dit is een van de vele ongerijmdheden in de reeks, waaruit kan worden opgemaakt dat Simenon bij het schrijven zelden verifieerde wat hij in eerdere romans en verhalen allemaal over Maigret en zijn medewerkers te berde had gebracht. Aan het schrijven van een Maigret-roman besteedde Simenon hooguit een of enkele weken van zijn tijd. Dat heeft geresulteerd in een aantal plots die lijden onder een zeker gebrek aan geloofwaardigheid.Peter van Brummelen, Derrick? Heel, heel, heel slecht, Het Parool, 20 juni 1992 [interview met Tomas Ross]
De meeste deskundigen zijn het er tegenwoordig over eens dat Pietr-le-Letton (in Nederlandse vertaling: Maigret en de onbekende wreker) naar alle waarschijnlijkheid pas voltooid is in mei 1930, toen Simenon inmiddels in Parijs was teruggekeerd met zijn boot. Het boek dat hij in 1929 tijdens zijn oponthoud te Delfzijl geschreven heeft, is de pulproman Train de nuit die begin 1931 verscheen bij Fayard onder het pseudoniem Christian Brulls. In deze roman komt een commissaris Maigret voor die werkzaam is bij de politie van Marseille.Patrick Marnham, De man die Maigret niet was : de biografie van Simenon (Amsterdam : De Arbeiderspers, 1992) p.174-177 Ook in drie andere pulpromannetjes die Simenon in 1928 en 1929 schreef komt een figuur voor die overduidelijk trekken vertoont van de latere commissaris Maigret. Deze voorlopers van de Maigret-reeks ('proto-Maigrets') zijn L’amant sans nom (in 1928 verschenen onder het pseudoniem Christian Brulls), La femme rousse (pas in 1933 in boekvorm gepubliceerd onder het pseudoniem Georges Sim) en La maison de l’inquiétude (in 1932 in boekvorm verschenen onder het pseudoniem Georges Sim).Christian Brulls, Train de nuit (Paris : Fayard, 1930 [=1931]) [Les maîtres du roman populaire ; 392]; Christian Brulls, L'amant sans nom (Paris : Fayard, 1928) [Le livre populaire ; 238]; Georges Sim, La femme rousse (Paris : Tallandier, 1933) [Criminels et policiers nouvelle serie ; 7]; Georges Sim, La maison d'inquiétude (Paris : Tallandier, 1932) [Criminels et policiers ; 46]
In 1933 besloot Simenon Maigret met pensioen te sturen en zijn scheppingskracht voortaan te richten op meer serieuze literatuur. Met de in 1934 gepubliceerde 19e roman Maigret kwam een voorlopig einde aan de reeks. Toen Simenon bemerkte dat zijn 'romans durs' minder goed verkochten dan zijn Maigret-romans, begon hij in 1940 toch weer Maigrets te schrijven. Mogelijk heeft daarbij ook een rol gespeeld dat het Franse publiek tijdens de oorlog vooral behoefte had aan escapistische ontspanningslectuur.Patrick Marnham, De man die Maigret niet was : de biografie van Simenon (Amsterdam : De Arbeiderspers, 1992) p.195, 207-209 en 256-257 Gedurende drie decennia verschenen met grote regelmaat nieuwe titels in de Maigret-reeks totdat Simenon in 1972 tamelijk abrupt besloot te stoppen met het schrijven van fictie. Over zijn besluit om ook geen Maigrets meer te schrijven heeft Simenon naderhand opgemerkt dat hij daarover een soort wroeging voelde. "Het is een beetje alsof men een vriend heeft verlaten zonder hem de hand te schudden."Ingeboekt: George Simenon, Voetsporen, Leeuwarder Courant, 31 augustus 1979
In Delfzijl staat tegenover het spoorwegstation een standbeeld van Maigret, vervaardigd door de Nederlandse beeldhouwer Pieter d'Hont.Pieter Terpstra, Simenon weer naar Delfzijl : Maigret, Parijzenaar met Groninger trekjes, Nieuwsblad van het Noorden, 13 augustus 1966 Het beeld werd op 3 september 1966 onthuld door Georges Simenon, toen aan het Tuikwerderrak nabij het Damsterdiep, in het bijzijn van vier acteurs die elk in een ander land in een televisieserie of bioscoopfilm gestalte gaven aan Maigret: Rupert Davies (Groot-Brittannië), Gino Cervi (Italië), Heinz Rühmann (Duitsland) en Jan Teulings (Nederland).Maigret is terug in Delfzijl, Algemeen Handelsblad, 5 september 1966 Ter gelegenheid van dit evenement ondertekende burgemeester Aldert van Bruggen van Delfzijl een uittreksel van de burgerlijke stand, waarin verklaard wordt dat Jules Maigret op 45-jarige leeftijd geboren is te Delfzijl, op 23 februari 1929, en dat zijn vader Georges Simenon is en zijn moeder onbekend.Geboorteakte. Gearchiveerd op 8 september 2023.
Personage Geboorte en jeugd Maigrets roepnaam is Jules, al wordt hij slechts spaarzaam bij die naam aangesproken door zijn vrouw en enkele oude bekenden.Georges Simenon, Maigret in het wespennest (Utrecht : Bruna, 1957) p.21 In La première enquête de Maigret (Het eerste onderzoek van Maigret) valt te lezen dat zijn volledige naam Jules Amédée François Maigret luidt.Georges Simenon, Het eerste onderzoek van Maigret (Utrecht : Bruna, 1962) p.133 In Le revolver de Maigret (Het pistool van Maigret) bedeelt Simenon hem echter met de voornamen Jules Joseph Anthelme.Georges Simenon, Het pistool van Maigret (Utrecht : Bruna, 1961) p.11 Al even achteloos is Simenon omgesprongen met Maigrets geboortejaar. In M. Gallet décédé (Maigret in Sancerre), waarin Maigret een moord in Sancerre onderzoekt in de zomer van 1930, wordt vermeld dat Maigret 45 jaar oud is en dat hij reeds de helft van zijn leven in dienst is van de politie.Georges Simenon, Maigret in Sancerre (Utrecht : Bruna, 1969) p.28-29 Daarentegen beschrijft Simenon in La première enquête de Maigret (Het eerste onderzoek van Maigret) hoe Maigret in april 1913 op 26-jarige leeftijd voor het eerst op eigen initiatief een moord onderzoekt. Hij is op dat moment al vier jaar werkzaam bij de Parijse politie en gestationeerd op bureau La Rochefoucauld in het negende arrondissement als secretaris van commissaris Maxime Le Bret, van wie hij overigens meer tegen- dan medewerking ondervindt bij zijn onderzoek.Georges Simenon, Het eerste onderzoek van Maigret (Utrecht : Bruna, 1962) p.6 en 30 Met een ruime slag om de arm kan dus worden gesteld dat Maigret geboren is tussen 1884 en 1887. In Maigret et l’homme tout seul (Maigret en het lijk in het sloophuis), dat zich afspeelt in augustus 1965, vermeldt Simenon vreemd genoeg dat Maigret bijna 55 jaar oud is, wat zou betekenen dat hij rond 1910 moet zijn geboren. Aangenomen wordt dat Simenon zich hier deerlijk in de chronologie heeft vergist. In de meeste romans en verhalen wordt Maigret door zijn schepper voorgesteld als een man van middelbare leeftijd.W.A. ’t Hart, De psychologie van Maigret (Utrecht : Bruna, 1962) p.75 Bekend is dat Simenon een slecht geheugen voor data en jaartallen had, een gebrek waar hij grappig genoeg ook Maigret mee opzadelde.Georges Simenon, De memoires van Maigret (Utrecht : Bruna, 1956) p.5
Maigrets vader Evariste is rentmeester van een grafelijk landgoed in Saint-Fiacre, een fictief dorp in de buurt van Moulins in het departement Allier. Het beroep van rentmeester brengt met zich mee dat zowel met mensen uit gepriviligeerde kringen als met boeren en veehandelaren moet worden omgegaan.Georges Simenon, Maigret schiet tekort (Utrecht : Bruna, 1956) p.14-17 De vaardigheid om met mensen uit allerlei rangen, standen en sociale milieus om te gaan bezit ook Maigret, die in deze aardt naar zijn vader. De familie Maigret bewoont een huis gelegen aan de binnenplaats van het kasteel van Saint-Fiacre. Vele jaren na Maigrets vertrek uit Saint-Fiacre is het kasteel gekocht door Ferdinand Fumal, een zoon van de plaatselijke slager die het tot welgesteld en invloedrijk vleesgroothandelaar heeft gebracht en die op zeker moment in zijn Parijse woning wordt vermoord.Georges Simenon, Maigret schiet tekort (Utrecht : Bruna, 1956) p.60 Het dorp en kasteel van Saint-Fiacre zijn door Simenon gemodelleerd naar Paray-le-Frésil, waar hij in 1923-1924 enige tijd heeft verbleven als particulier secretaris van de markies de Tracy.Patrick Marnham, De man die Maigret niet was : de biografie van Simenon (Amsterdam : De Arbeiderspers, 1992) p.151-153
Maigret is enig kind. Als hij 8 jaar oud is sterft zijn moeder in het kraambed, evenals de baby. Vier jaar later gaat Maigret naar het lyceum in Moulins, waar hij zich echter als leerling op het internaat erg ongelukkig voelt. Als zijn vader dat door heeft, besluit deze de jonge Maigret naar Nantes te sturen, waar zijn tante en oom een bakkerij drijven en hem liefdevol kost en inwoning bieden.Georges Simenon, De memoires van Maigret (Utrecht : Bruna, 1956) p.64-67 In Nantes volgt Maigret middelbaar onderwijs. Opgegroeid op het platteland blijft hij zich echter tussen de vier muren van een klaslokaal opgesloten voelen.Georges Simenon, Het geduld van Maigret (Utrecht : Bruna, 1966) p.52 Na de middelbare school gaat hij, nog steeds in Nantes, medicijnen studeren.Georges Simenon, Maigret in het wespennest (Utrecht : Bruna, 1957) p.8 Die studie moet worden afgebroken als Maigret ongeveer 20 jaar oud is en zijn vader op 44-jarige leeftijd in Saint-Fiacre komt te overlijden aan pleuritis, al vermoedt zijn zoon dat tuberculose de werkelijke doodsoorzaak is.Georges Simenon, De memoires van Maigret (Utrecht : Bruna, 1956) p.67-68; Georges Simenon, Het eerste onderzoek van Maigret (Utrecht : Bruna, 1962) p.94 Ook wat Maigrets studie geneeskunde betreft heeft Simenon een steekje laten vallen want in Pietr-le-Letton (Maigret en de onbekende wreker) wordt en passant vermeld dat Maigret enkele jaren medicijnen heeft gestudeerd aan de Sorbonne in Parijs.Georges Simenon, Maigret en de onbekende wreker (Utrecht : Bruna, 1964) p.109 Hoe het ook zij: in die laatste stad neemt Maigrets carrière rond 1907 een aanvang.
Carrière