Een carnavalslied is een speciaal voor carnaval geschreven lied. Om makkelijk mee te kunnen dansen, wordt carnavalsmuziek vooral in de maatsoort 6/8 (hossen), 3/4 (meedeinen) en 1/2 (lopen) geschreven. Carnavalsliedjes zijn een betrekkelijk recent verschijnsel van na de Tweede Wereldoorlog. Vooral in de jaren 70 en 80 van de 20e eeuw behaalden ze regelmatig de hoogste regionen van de hitlijsten, en worden dan wel carnavalshits of carnavalskrakers genoemd. André van Duin scoorde de grootste carnavalshits, maar ook artiesten als Toon Hermans, Vader Abraham, Corrie van Gorp, Adèle Bloemendaal en Ria Valk waagden zich aan dit fenomeen. Carnavalsliedjes zijn een vorm van gelegenheidscomposities.
Opbouw Een 'goed' carnavalslied heeft diverse herkenbare ingrediënten: Een makkelijk meezingbare 'volkse' melodie Een ritme met 'hossend' karakter: lang-kort wordt vaak voortdurend afgewisseld, en triolen komen veelvuldig voor Veel accenten in de muziek en veel vraag-antwoord elementen De harmonie bevat veel tertsen en sexten De tekst is eenvoudig te onthouden, humoristisch van aard en heeft vaak een pointe De vorm bestaat meestal uit diverse strofen die met refreinen worden afgewisseld Een niet te snel tempo: er moet op gehost kunnen worden
Carnavalshits Carnavalsliedjes die grote hits werden: Jaar Nummer Artiest 1968 Mien, waar is mijn feestneus? Toon Hermans 1969 Kiele, Kiele, Kiele / Vogeltje wat zing je vroeg Toon Hermans en de Drie Donken Blaaskapel 1970 Bij ons staat op de keukendeur De Twee Pinten 1971 Geef mij de liefde en de gein De Twee Pinten 1972 Olleke bolleke Vader Abraham en zijn Goede Zonen 1972 Wat heb je gedaan, Daan? Adèle Bloemendaal 1974 Maar wie holt van mekaar (en Adam sleug Eva) Gerard Hoeben 1974 Den Uyl is in den olie Vader Abraham & Boer Koekoek 1974 Kiele kiele Koeweit Farce Majeure Team 1974 Zallemenut (nog 'n keertje overdoen) Adèle Bloemendaal 1975 Zak es lekker door De Deurzakkers m.m.v. FC Den Bosch & De Kikvorschen 1975 Marietje (want in het bos daar zijn de jagers) Hydra 1975 De liefde van de man gaat door de maag Ria Valk 1976 "Leo" Ria Valk 1976 Willempie André van Duin 1976 Als het gras twee kontjes hoog is Hydra 1976 Stoont als een garnaal Simplisties Verbond 1976 Unne spijker in munne kop De Stipkes 1977 Zo slank zijn als je dochter Corrie van Gorp 1977 Limburgs klaaglied Martine Bijl 1978 Tingelingeling André van Duin presenteert: Ome Joop en het Dik Voormekaar Koor 1978 Is je moeder niet thuis Nico Haak 1979 'k Heb hele grote bloemkoole André van Duin 1980 Nederland, die heeft de bal André van Duin & Nederlands Elftal 1979 Maak van uw scheet een donderslag De Breedbekkikkers 1980 Bloemetjesgordijn Wim Kersten en de Viltjes 1981 Flip Fluitketel/Er staat een paard in de gang André van Duin 1981 Een barg die he un krul in de steert De Aal 1981 Net as gisteren Normaal 1981 Ik wil op m'n kop een kamerbreed tapijt Barry Hughes en De Kwaffeurs 1982 Mama, woar is mien pils Normaal 1982 Polonaise Hollandaise Arie Ribbens 1983 's Nachts na tweeën De Havenzangers 1984 Wij zijn de vuilnisman André van Duin 1987 Kleine jodeljongen Manke Nelis 1991 Maar vanavond heb ik hoofdpijn Hanny 1992 Overal lagen peuken Lennard Landman1994Pizza lied (Effe wachte...)André van Duin 1995 Sjeng aon de geng Frans Theunisz 2006 Boem is ho, tuut tuut Arijan van Bavel 2007 Lauwe pis Theo Maassen & De Kapotte Kontjes 2009 De balletjes van de koningin André van Duin 2010 Zachte G Harde L Jos van Oss 2012 Gas op die lollie FeestDJRuud 2013 Vrouwkes Snollebollekes 2014 De Gròzzie van Mèn Buurvrouw Ferry van de Zaande & Veul Gère 2015 Alaafrojack Snollebollekes 2015 Jij krijgt die lach niet van mijn gezicht John de Bever 2015 Van drinken krijg je dorst Rowwen Hèze 2016 Links rechts Snollebollekes 2016 Liever te dik in de kist Stef Ekkel & René Karst 2018 Hallo Allemaal Gebroeders Rossig 2019 Alie Exprezz Gebroeders Rossig 2020 De Toreador Opgeblazen ft. Wilbert Pigmans2020Handjes handjes bloemetjesgordijnLamme Frans2021Doorgaon!Niet Altijd Rozengeur (Gebaseerd op Doorgoon van Sjpringlaevend LVK 2020) 2022 Ons moeder zeej nog Jan Biggel 2022 Ik ben kachel OBZ 2023 'T is carnaval Vieze Jack 2023 Kantelen Feestteam 2024 Lege Pullen Jan Biggel 2025 Shotje, Baco, Biertje Gullie & Veul Gère 2025 Dikke Pens (Clap Your Pens) Kapotte Kachels ft. Rene van Rooij 2026 Als Blikken Konden Doden Veul Gère
Limburg In Limburg zijn er per plaats verscheidene dialectgroepen zoals Neet oét Lottum, Zoemaar en Rowwen Hèze te vinden, die het ook landelijk goed doen. Diverse groepen zoals W-Dreej uit Venlo en Kartoesj uit Limbricht maken behalve feestmuziek ook carnavalsmuziek. Ook Beppie Kraft en Frans Boermans maakten een groot aantal carnavalshits.
Veel steden en dorpen hebben een eigen "leedjes/liedjes"-avond. Er is een organisatie die elk jaar het Limburgs Vastelaovesleedjes Konkoer organiseert, een wedstrijd voor de zogenaamde Limburgse sjlager. Deze wedstrijd begint enkele weken voor de finale doordat mensen uit Limburg via de krant, de regionale omroep L1 en op internet op hun favoriete liedjes en artiesten kunnen stemmen. De beste 19 komen na een aantal rondes in de finale. De beste liedjes zijn ook gegarandeerd voor een optreden op de Brand Beer Boetegewoene Boetezitting (de start van de Limburgse "vastelaovend") in Venlo. Lokale carnavalsverenigingen doen veelal moeite om in een carnavalslied plaatselijke actuele onderwerpen in dialect aan te snijden.
De term carnavalskraker wordt overigens binnen het Rijnlandse carnaval nooit gebruikt, er wordt liever gesproken over carnavalsmuziek (of aldaar bekend als vastelaovesmuziek).
Brabant In Brabant vinden carnavalsliedjesfestivals plaats in Tilburg/Kruikenstad (het "Blerconcours"), in Roosendaal (Tullepetaonestad) en in 's-Hertogenbosch/Oeteldonk (het Kwekfestijn). De lokaal gecomponeerde nummers, worden vaak ook uitgebracht op een cd, die door de Hoeven (Halderberge)carnavalsstichtingen en verenigingen verkocht worden aan de lokale carnavalsvierders om de kosten ervan te dekken. Daarnaast stellen carnavalsstichtingen en verenigingen de liedjes ook vaak beschikbaar op hun site, zodat mensen kunnen streamen via diensten als Spotify of als mp3-bestand kunnen downloaden.
Jaarlijks vindt bovendien een provinciale Brabantse wedstrijd plaats tussen de winnaars van de plaatselijke festivals, de verkiezing van Hèt Beste West-Brabantse Carnavalslied in Hoeven (Peejenland). Voorheen bestond ook het Knotskrakersfestival in Nieuwkuijk (gemeente Heusden).
Carnavalssongs worden van oudsher gezongen met een achtergrondkoor en hoempapa-muziek. In de loop der jaren zijn er diverse kenmerkende tradities opgebouwd. Er wordt een melodie van een bestaand nummer gebruikt, waar een nieuwe tekst op wordt geschreven (dit wordt ook wel contrafact genoemd). Ook wordt traditionele carnavalsmuziek gemixt met dance, trance, hardstyle en après-ski-muziek.
Zie ook Deun Lied Dweilorkest 't Sjoenste Leedsje
Externe links Website van de Hoevense Leut Website van Hèt Beste West-Brabantse Carnavalslied
Categorie:Carnaval Categorie:Volksmuziek