Nicolaas Anslijn (Nicolaaszn.) (Leiden, 12 mei 1777 – Alkmaar, 18 september 1838) was een Nederlandse schrijver.
Van zijn hand verschenen onder meer De Brave Hendrik - een leesboekje voor jonge kinderen (1810Nicolaas ANSLIJN Nz. De brave Hendrik : een leesboekje voor jonge kinderen, uitg. D. du Mortier & Zoon, Leiden (1810)) en wegens doorslaand succes later De Brave Maria (1811) in dezelfde stijl.Nicolaas ANSLIJN Nz De brave Maria : een leesboekje voor jonge kinderen, uitg. D. du Mortier & Zoon, Leiden (1811)
Anslijn heeft ook een belangrijke rol gespeeld in het grammaticaonderwijs met zijn vernieuwende Nederduitsche spraakkunst voor eerstbeginnenden (Leyden 1814; 3e druk Leyden 1824). In dit schoolboek behandelt hij als eerste de 'logische ontleding der voorstellen', oftewel de zinsdelen. Voordien behandelden grammatica’s enkel de woordsoorten.
Na zijn overlijden werd door de Nederlandse schrijver Nicolaas Beets een necrologie over hem en zijn betekenis voor de Nederlandse taal gepubliceerd.Nicolaas BEETS Nicolaas Anslijn, Nic.zoon - een woord aan allen, die den braven Hendrik gelezen hebben, uitg. Erven F. Bohn, Haarlem (1838) Hij zorgde ook voor een postume uitgave van enkele nagelaten geschriften.Nicolaas BEETS (red.) Viertal verhandelingen, nagelaten door N. Anslijn, uitg.H.J.van Vloten, Alkmaar (1839)
thumb|Tot diep in de eerste helft van de 19e eeuw bleef het leesonderwijs gericht op het inprenten van christelijke deugden. Dit leerboekje over de brave Hendrik ('die altijd zoo beleefd zijnen hoed afneemt als hij voorbij gaat') van de Haarlemse onderwijzer N. Anslijn, waarvan de eerste druk verscheen in 1810, werd spreekwoordelijk voor dit type onderwijs. Want, zo hoopte men, 'kinderen, die met Hendrik omgaan, worden nog braver, want zij leeren van hem, hoe zij handelen moeten'. In 1989 werd zijn De brave Hendrik met De brave Maria in één bundel opnieuw uitgegeven;De brave Hendrik, gevolgd door: De brave Maria : leesboekjes voor jonge kinderen, uitg. Conserve (1989) en in 1999 beleefde De brave Hendrik de 32ste druk.De brave Hendrik - een leesboekje voor jonge kinderen, 32e druk, uitg. Vereniging Vrienden van het Nationaal Schoolmuseum (1999)
Vervolgens werden in 2004 ook enkele andere van zijn werken opnieuw uitgebracht: het Rekenboek voor meisjes, ten dienste der scholen en zijn Geschenk voor de jeugd, bestaande in afbeeldingen en beschrijving van eenige van de belangrijkste voorwerpen der natuur.Rekenboek voor meisjes, ten dienste der scholen, uitg. Vereniging Vrienden van het Nationaal Schoolmuseum (2004)Geschenk voor de jeugd, bestaande in afbeeldingen en beschrijving van eenige van de belangrijkste voorwerpen der natuur, uitg. Vereniging Vrienden van het Nationaal Schoolmuseum (2004)
Bibliografie 1804-1807 - Rekenboek voor meisjes, ten dienste der scholen Eersten stukjen (Digitale versie) Tweede stukje - (Digitale versie) Derde stukje - (Digitale versie) Vierde stukje - (Digitale versie) 1804-1807 - Antwoorden op de rekenkundige vragen van het Rekenboek voor meisjes Eerste stukje (Digitale versie) Tweede stukje (Digitale versie) Derde stukje (Digitale versie) 1805 - Aanleiding tot het rekenen uit het hoofd (Digitale versie) 1807 - Leesboek voor de tweede klasse, ten dienste der scholen (Digitale versie) 1807 - 1808 Nieuw spel- of leesboekje, dienende, om de kinderen, reeds bij de eerste beginselen, ook in het lezen te oefenen, ten gebruike der scholen Eerste stukje (Digitale versie) Bijvoegsel op het eerste stukje (Digitale versie) Tweede stukje (Digitale versie) Derde stukje (Digitale versie) Vierde stukje (Digitale versie) Vijfde stukje (Digitale versie) Zesde stukje (Digitale versie) 1808 - Rekenkundige voorstellen, uit de zamenstelling, vermenigvuldiging, aftrekking en deeling. Ten bijvoegzel op het 1ste stukje van de Eerste beginselen der rekenkunst, van wijlen J. Brunt (Digitale versie) 1808-1812 - Karaktertrekken, getrokken uit de algemeene en vaderlandsche geschiedenissen : een leesboek voor de derde klasse, ten dienste der scholen (I.) (Digitale versie) II. (Digitale versie) 1810 - De brave Hendrik. Een leesboekje voor jonge kinderen (Digitale versie) 1810 - Het leven van Benjamin Franklin door C. Rogge en N. Anslijn Nz (Digitale versie) 1810 - Bijvoegsel op J. C. Dolz, Aanleiding ter vervaardiging van schriftelijke opstellen, over onderwerpen, welke in het dagelijksch leven voorkomen. Inzonderheid geschikt ten dienste van schoolonderwijzers (Digitale versie) 1811 - Bijbelsche voorbeelden, ter bevordering van godsvrucht en deugd. Een leesboek voor jonge lieden, zoo voor de derde klasse in de scholen als tot bijzonder gebruik (Digitale versie) 1811 - Raadgevingen en onderrigtingen voor kinderen, ten dienste der scholen (Digitale versie) 1813 - Natuur- en aardrijkskundige mengelingen, ter bevordering van algemeene kundigheden. Ter dienste der scholen (Eerste stukje) (Digitale versie) Tweede stukje (Digitale versie) Derde stukje (Digitale versie) Vierde stukje (Digitale versie) 1813 - Het leven van Jezus. Een leesboek voor kinderen, ten dienste der scholen. Ook verschenen o.d.t.: Raadgevingen en onderrigtingen voor kinderen; vijfde leesboek (Digitale versie) 1814 - Nederduitsche spraakkunst voor eerstbeginnenden (Digitale versie) 2e verbeterde druk, 1820 (Digitale versie) 1816-1817 - J. Brunt's Eerste beginselen der rekenkunde, voorgesteld in vragen en antwoorden, ten dienste der scholen, veranderd en verm., overeenkomstig het nieuw aangenomene stelsel van maten, gewigten, en munten door N. Anslijn N.Z Eerste stukje (Digitale versie) Bijvoegsel op het eerste stukje (Digitale versie) Tweede stukje (Digitale versie) Derde stukje (Digitale versie) Vierde stukje 1816 - Leesboek tot oefening in het kunstmatig lezen (Eerste stukje) (Digitale versie) Tweede sukje (Digitale versie) Derde stukje (Digitale versie) Vierde stukje (Digitale versie) Vijfde stukje (Digitale versie) Zesde stukje (Digitale versie) 1817 - Korte verklaring, betreffende het nieuw aangenomene stelsel van maten, gewigten en munten, ten dienste der scholen (Digitale versie) 1817-1819 - Belangrijke onderwerpen uit de natuurlijke geschiedenis en aardrijksbeschrijving. Dienende tot een leesboek voor jonge lieden (Digitale versie) 1818 - De brave Maria. Een leesboekje voor jonge kinderen (Digitale versie) 1818-1822 - Systematische handleiding tot het onderwijs in de natuurlijke geschiedenis I: Het dierenrijk (Digitale versie) II: Het plantenrijk (Digitale versie) III: Het delfstoffen-rijk (Digitale versie) 1819-1821 - Maria Welmoed en hare kinderen. Een leesboek voor meisjes, zoo tot school- als bijzonder gebruik Eerste stuk (Digitale versie) Tweede stukje (Digitale versie) 1822-1836 - Systematische beschrijving der voor ons meest belangrijke voortbrengselen uit de drie rijken der natuur. 6 delen 1823 - De arme Jacob 1824 - Schets der Nederlandsche geschiedenis. Ten dienste der scholen (Digitale versie) 1824-1830 - Aardrijkskundig leesboek. Ten dienste der scholen (Digitale versie) 1826 - Lijst van insekten, in den omtrek van Haarlem gevonden, ter aanvulling der naamlijst van Nederlandsche insekten, in het 14de deel der Verhandelingen geplaatst, nevens eene voorafgaande schets van het insekten-stelsel van Latreille, volgens hetwelk deze lijst gesteld is (Digitale versie) 1827 - Aanleiding tot het plaatsen der schei- en zinsteekens (Digitale versie) 1827 - Handleiding om den kinderen het lezen te leeren (Digitale versie) 1827 - Leesboekje voor eerstbeginnenden. Behoorende bij deszelfs handleiding om den kinderen het lezen te leeren (Digitale versie) 1828 - Schets van de beknopte geschiedenis der Nederlandsche letterkunde van M. Siegenbeek (Digitale versie) 1830 - Kruidkundig woordenboek, inzonderheid voor hen, die tot de artsenijmengkunden worden opgeleid, bevattende, na eene inleiding in de kruidkunde, eene systematische beschrijving dier gewassen, welke in de Nederlandsche apotheek vermeld zijn (Digitale versie) 1830-1835 - Geschenk voor de jeugd, bestaande in afbeeldingen en beschrijving van eenige van de belangrijkste voorwerpen der natuur I. (Digitale versie) II. (Digitale versie) III. (Digitale versie) IV. V. VI. (Digitale versie) VII. (Digitale versie) VIII. (Digitale versie) 1831 - Verzameling van logogryphen, charaden en raadsels. Ten dienste der jeugd (Digitale versie) 1831-1837 - Nederlandsche voorbeelden van deugd'. Een leesboek voor de schooljeugd Eerste stukje (Digitale versie) Tweede stukje (Digitale versie) 1832-1838 - Afbeelding der artsenij-gewassen, welke in de Nederlandsche apotheek als zoodanige vermeld zijn. Naar de beste uitlandsche afbeeldingen geteekend en op steen gebragt I. deel (Plaat 1-58) (Digitale versie) II. deel (Plaat 59-120) (Digitale versie) III. deel (Plaat 121-181) (Digitale versie) IV. deel: (Plaat 182-286 (=266)) (Digitale versie) 1833-1835 - Voor schoolonderwijzers. Eene nieuwe bijdrage tot het verbeterd onderwijs I. deel (Digitale versie) II. deel (Digitale versie) Derde deels, eerste stukje (Digitale versie) 1834 - Beschrijving der Washingtons- en Sandwich-eilanden en van het Pittcairn-eiland. Een leesboek voor jonge lieden, die hunne kennis ten aanzien van landen en volken wenschen uit te breiden (Digitale versie) 1837 - Adolf en Sientje. Een leesboekje voor jonge kinderen 1837 - Handleiding tot de kennis der artsenij-gewassen, welke in de Nederlandsche apotheek zijn opgenomen : voornamelijk ingerigt ten behoeve van hen die zich der genees-, heel- of artsenij-mengkunde wijdende, het tot hun vak behoorende gedeelte der kruidkunde moeten beoefenen (Digitale versie) 1838 - Afbeeldingen van Nederlandsche dieren Eerste deel. Zoogdieren, vogelen. 8 p., 133 bl. pl.; II: Visschen, amphibiën, korstdieren, insekten, wormen. 8 p., 94, 12, 1, 38, 1 bl. pl (Digitale versie) 1839 - Viertal verhandelingen, nagelaten door N. Anslijn. Bevat: 1. Elk heeft zijn popje; 2. De gedichtjes van Van Alphen als een zedelijk handboekje voor de jeugd beschouwd; 3. Middelen om den mensch ongelukkig te maken; 4. De natuurlijke historie als een voortreffelijk hulpmiddel bij de opvoeding der jeugd beschouwd (Digitale versie)
Vertalingen 1808-1809 - Aanleiding ter vervaardiging van schriftelijke opstellen, over onderwerpen welke in het dagelijksche leven voorkomen. Inzonderheid geschikt ten dienste van schoolonderwijzers. Vert. van: Praktische Anleitung zu schriftlichen Aufsätzen über Gegenstände des gemeinen Lebens, besonders für Bürgerschulen door J.C. Dolz; gevolgd naar de derde Hoogduitsche uitg. (I.) (Digitale versie) II. en III. (Digitale versie) 1810 - Pestalozzi's aanvankelijk onderwijs, in deszelfs geheelen omvang beschreven, en met wijsgeerige en opvoedkundige ophelderingen verrijkt. Vert. van: Pestalozzi's allgemeiner Elementarunterricht, umfassend dargestellt und erläutert durch psychologische und pädagogische Bemerkungen door C.F. Michaëlis, 1804 (Digitale versie) 1811 - Geschiedenis der Grieken. Een leesboek voor de jeugd. Vert. van: Geschichten der Griechen door A. Zachariä Eerste stukje (Digitale versie) Tweede stukje (Digitale versie) Derde stukje (Digitale versie) 1816 - Korte handleiding voor het onderwijs der jeugd in de lagere scholen. 2e dr., geheel omgew. en met aant. verm. door P.J. Prinsen en N. Anslijn Nz. Vert. van: Kurze Anweisung auf welche Art die Jugend in den niedern Schulen zu unterrichten ist door Johan Ludwig Ewald, 1807 (Digitale versie) 1829 - De wegen der natuur en der ontwikkeling van den menschelijken geest. Vert. van: Wege der Natur und der Entwicklung des menschlichen Geistes door Peter Schmid, 1827 (Digitale versie)
Literatuur Nicolaas Beets. Nicolaas Anslijn, Nic. zoon : een woord aan allen, die Den braven Hendrik gelezen hebben (1838) (Digitale versie)